Tartuffe (originele titel: Le Tartuffe ou l’Imposteur) is een komedie van Molière in 5 akten. De eerste versie – die slechts 3 akten telde – werd op 12 mei 1664 opgevoerd in het theater van het Palais Royal te Parijs.

Het stuk “Tartuffe” gaat over de sekte van de Devoten (eigenlijk “La Compagnie du Saint-Sacrement”, in mei 1627 opgericht door Henri de Lévis). De doelstelling van de Devoten is weliswaar de gevangenen en zieken bezoeken, maar tegelijk ook ervoor zorgen dat protestanten geen ziekenzorg kunnen krijgen bijvoorbeeld. Verder keren zij zich tegen de zedenverwildering, die zich uit zowel in het kaartspel als in… de komedie! Alhoewel zij onvoorwaardelijke trouw zweren aan Rome en “het Rijk van Christus op aarde willen vestigen”, vindt Rome zelf het geheimzinnige gedoe (want het is in alle opzichten een geheime sekte) toch wat te gortig. En als zij in het kader van de zedenverwildering ook het duelleren willen verbieden, krijgen zij ook de adel op hun kap. Kardinaal Mazarin, toch al meer een staatsman dan een priester, ijvert dan ook voor een verbod, iets waarin hij slaagt in 1660. Door zijn dood in 1661 wordt het verbod echter nooit van kracht. Bovendien doet de sekte tijdens de hongersnood van 1662 wel degelijk aan wat naastenliefde, zodat ze met figuren als Bossuet en Vincentius a Paulo weer machtiger wordt. De laatste sporen van de Devoten worden gevonden in 1687, maar echt opgeheven zijn ze nooit…
In het stuk zelf is Tartuffe een vrome, maar arme drommel met die naam die door Orgon in zijn gezin werd opgenomen. Orgons moeder, madame Pernelle, heeft een grenzeloze verering voor zijn vroomheid, maar alle andere gezinsleden vinden het een hypocriet eerste klas. Orgon heeft daar echter geen oren naar en belooft Tartuffe zelfs de hand van zijn dochter Mariane, ook al is die reeds verloofd met Valère en, meer nog, heeft Tartuffe een oogje op Elmire, de (tweede) jonge vrouw van Orgon. Als hij door Orgons zoon Damis wordt betrapt, terwijl hij diens stiefmoeder zijn liefde verklaart, denkt Damis dat hiermee een einde is gekomen aan de huichelarij van Tartuffe, maar hij vergist zich deerlijk: de schurk toont zoveel “berouw” dat Orgon hem nog meer op handen draagt! Zijn toorn keert zich zelfs tegen zijn zoon, die hij ter plekke onterft ten voordele van… Tartuffe. Daarop besluit Elmire zelf de touwtjes in handen te nemen en Tartuffe in de val te lokken…
Na de première regeerden de dévotes zeer verontwaardigd. De Compagnie du Saint-Sacrement, die in het stuk een aanval op de godsdienst zag, slaagde er dankzij haar invloed aanvankelijk in het stuk te verbieden. In 1667 dient de koning echter naar Vlaanderen te vertrekken voor de zogenaamde “devolutie-oorlog”, waarbij hij Vlaanderen tracht afhandig te maken van de Spanjaarden. Hij geeft vlug-vlug de toelating aan Molière om zijn “Panulphe ou l’Imposteur” (zoals “Tartuffe” op dat moment heette) op te voeren. Na één opvoering (op 5 augustus) laat de voorzitter van het parlement het stuk echter opnieuw verbieden. De aartsbisschop van Parijs, Hardouin de Péréfixe de Beaumont, dreigde zelfs met de excommunicatie van iedereen die zou proberen het stuk op te voeren of ernaar te kijken. Op 1 februari 1669, bijna vijf jaar na de eerste opvoering op 12 mei 1664 en bijna drie jaar na het overlijden van de koningin-moeder op 20 januari 1666, werd het stuk uiteindelijk definitief door de koning goedgekeurd.
Hoewel koning Lodewijk XIV Molière en zijn gezelschap in het algemeen carte blanche gaf, zag de auteur zich genoodzaakt het stuk minder scherp te maken, tot de huidige versie uit 1667, die uiteindelijk in 1669 in eigen beheer werd uitgegeven.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.