25 jaar geleden ging ik in de Gentse Opera naar de première van “Giselle” door het Ballet van Vlaanderen. De oorspronkelijke choreografie was van Jean Coralli en Jules Perrot maar hier werd het door Robert Denvers zelf gedaan, samen met Menia Martinez. De muziek die Adolphe Adam voor het ballet componeerde, bleef natuurlijk ongewijzigd. Het libretto werd geschreven door Théophile Gautier, die zich liet inspireren door de legende van de Wili’s (foto Elce via Zoom) van Heinrich Heine.

Tijdens de romantiek vertaalde de angst bij de mannen voor seksueel “wangedrag” bij de vrouwen zich in balletten zoals dat van de Sylfiden, waarbij vrijgevochten vrouwen als meedogenloze verleidsters voorgesteld werden. Dat feministen bovendien eisten om scheiding mogelijk te maken en dat alsmaar meer vrouwen ervoor kozen niet in het huwelijk te treden, bezorgde de mannen nog meer angst. Vele balletten en theaterstukken gaven dan ook uitdrukking van dergelijke angsten.
“Giselle” b.v. is het verhaal van een nobelman die zich in boerenzoon verkleedde om Giselle, een boerendochter, te verleiden. Dit verhaal over de Wilis, jonge bruidjes gestorven vóór hun huwelijksdag, die ’s nachts nog altijd willen dansen, was de aanleiding om voor het eerst spitsen met versterkte punten te gebruiken. Deze “nachtelijke bacchanten”, zoals Heinrich Heine ze noemt, verplichtten mannen die hun nabijheid kwamen om mee te dansen tot ze er dood bij neervielen. Toen de dichter Théophile Gautier dit las, schreef hij in 1841 samen met de toneelschrijver Jules Vernoy de Saint Georges een scenario over een boerenmeisje dat door een jonge graaf wordt bedrogen zodat ze sterft “van een gebroken hart”. Het is overigens een fraai staaltje van “klassejustitie”, want in het eerste bedrijf (dat buiten de fameuze “boeren pas de deux” meer “stommen ambacht”, lees: mime, is dan ballet) wijst de graaf de jaloerse boerenknecht, die het bedrog heeft uitgebracht, als schuldige aan voor de dood van het meisje en inderdaad, in het tweede bedrijf wordt hij een slachtoffer van de Wilis, terwijl de graaf wordt gespaard!
Op de première zag ik de boeren-pas-de-deux uitgevoerd door Hilde Van de Vloet en Julio Arozarena. Maar aangezien Denvers met een roterende cast werkt (om ook zijn jongeren de kans te geven eens een grote rol te dansen: “anders lopen ze weg,” zegt hij) verandert ook het boerenkoppel voortdurend. Arozarena is trouwens ook één van de vijf Albrechts (met Nadia Dimitrova als Giselle).
Op de première zag ik ook de pas aangeworven Cubaanse Lorena Feijoo (op dat moment ook nog verbonden aan het Mexicaanse Ballet van Monterey) met de onstuimige Chris Roelandt. Haar man, Rafaël Padilla, heeft ook nog Albrecht gedanst, maar aangezien hij wat later dan zij bij het BVV is gearriveerd, zal hij dat pas een tijdje later doen evenals Rinat Imaev en Jean-François Boisnon. De overige Giselles zijn Aysem Sunal (het Turkse meisje op de affiche), Xiomara Reyes en Barbora Hruska. Bij de Gentse première (5/5/94) was er van Padilla al geen sprake meer. Deze keer was Feijoo de koningin van de Wilis, terwijl Sunal en Boisnon het liefdespaar dansten. Giuseppe Nocera was Hilarion en Imaev en Sakakibara dansten de boeren pas de deux.
Licht, decor en kostumes waren ook nu weer, na “Don Quichote”, “La Sylphide”, “Camelot” en “Cinderella”, in handen van Roger Bernard. Dan weet je op voorhand dat het een “sentimenteel” decor zou zijn, op het randje van het kitscherige. Voor de pauze (met het peperkoeken huisje van Giselle) zaten we misschien zelfs over die rand. Voor het tweede deel echter (de kerkhofscène) zat Bernard wél op de juiste golflengte. Overigens geholpen door een uitstekende prestatie van Lucinda Tallack-Garner als Myrtha, de koningin van de Wilis. Kortom, alles tezamen was het toch stukken beter dan de “moderne” versie die ik in augustus ’93 op de BBC zag, gechoreografeerd door Anna Laguna. De onelegante ziekenhuiskleren (stijl operatietafel) waren al even smakeloos als het decor van afgesneden lichaamsdelen. Maar Cowboy Henk zal daar natuurlijk anders over denken…
Het orkest van de Vlaamse Opera geleid door Koen Kessels verleende ook weer zijn medewerking. Deze keer werd er trouwens een (live-)opname gemaakt van de uitvoeringen in de Antwerpse opera, om met die band dan het land door te trekken. Aangezien Denvers met speciale coupures werkte van Lansbury (de man die dat ook al voor “Don Quichote” had gedaan) om langdradigheid te vermijden en wat kopers wilde toevoegen om het geheel meer “buik” te geven, beschikte hij immers niet over een hapklare uitvoering. Voor de repetities kon hij dan nog verschillende fragmenten uit verschillende uitvoeringen selecteren, maar voor een opvoering is dit uiteraard onmogelijk.
Alleen maar jammer dat er zelfs nu geen CD werd geperst van de uitvoering door Kessels. Bij de voorstelling van de nieuwe muziekdirecteur Stefan Soltesz werden immers opnieuw opnames door het orkest van de Vlaamse Opera in het vooruitzicht gesteld. Toch werkt het Ballet van Vlaanderen nu al tweemaal met een band, nadat Koen Kessels voor de première-voorstellingen het opera-orkest dirigeerde. Waarom deze opnames dan niet op CD uitbrengen? Dat vond intendant Marc Clemeur ook, maar “dit voorstel is mij nooit gedaan” voegde hij eraan toe.
“Werthen (de voorganger van Soltesz, RDS) dacht wel in die richting,” repliceert Denvers. “Want ikzelf vond dat natuurlijk ook veel interessanter. De dirigent kent immers perfect de tempi en dat zou dus heel wat moeilijkheden besparen. Maar later heb ik Werthen nooit meer gezien…”
Koen Kessels: “Ikzelf had dat uiteraard ook graag gedaan, maar afgezien van het financiële aspect lag de planning van het orkest al helemaal vast. De dag na de laatste uitvoering van ‘Cinderella’ begonnen zij immers al met de repetities van ‘Un ballo in maschera’…”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.