Dertig jaar geleden vond de dag van “De Verbeelding” plaats in Vooruit. Een half jaar eerder reeds had ik er een gesprek over met Gwen Jooris van de gelijknamige vereniging (foto Gregory Ball). Het spreekt vanzelf dat het interview eigenlijk op zichzelf stond, maar tijdens het gesprek bleek dat er zo’n “Dag van de Verbeelding” in het verschiet lag. Sindsdien koppel ik dit interview eerder dààraan dan aan de exacte verschijningsdatum.

« Er wordt op het vlak van de verschillende kunstdisciplines te weinig kwaliteit geboden aan jongeren van 15 tot 18, » zegt Gwen Jooris. Niet dat die kwaliteit er niet is, maar niemand schijnt zich erom te bekommeren dat het die leeftijdscategorie ook bereikt. Om te verhinderen dat kunst op die manier een elitaire aangelegenheid blijft, vertrekken de mensen van « De Verbeelding » juist van de directe leefwereld van de jongeren: videoclips, popmuziek, Benetton-kledij.
Het gebouw in de Gentse Hoogpoort is verrassend imposant. En wij die dachten met een redelijk kleine organisatie te maken te hebben!
Gwen Jooris: Wij zijn ook niet zo groot, hoor. Je moet rekenen dat in dit gebouw drie verenigingen huizen : het Centrum voor Jongerenwerk, waarvan De Verbeelding een project is; Amarant, het Centrum voor Artistieke Confrontatie; en Lejo, een jeugddienst voor leerjongeren. Het Centrum voor Jongerenwerk is een nationaal erkende instelling van de dienst Jeugdwerk, pluralistisch van opzet en met drie projecten. Het Uit-project staat voor vakantiewerking voor jongeren, b.v. georganiseerde fietstochten in het buitenland, kortom ontspannende of vormende activiteiten waarbij de nadruk ligt op het groepselement en de culturele verkenning. Klassewerk behelst het schoolaanbod van het Centrum voor Jongerenwerk. Dat betekent dus het begeleiden van thematische dagen op vraag van de school en ook een aanbod van kunstzinnige uitstappen in Gent, in samenwerking met de Gentse theaters. Klasgroepen van het hoger middelbaar kunnen op die manier een dans- of theateropvoering meemaken, een dag plastische kunsten, een muziekdag, een architectuurdag of een cultuurhistorische wandeling.
De overeenkomst in al die projecten zit hem dus in het feit dat ze allemaal met cultuur te maken hebben. Het verschil tussen De Verbeelding en Klassewerk is echter dat wij werken met jongeren tussen 15 en 18 jaar en dat de activiteiten uitsluitend in hun vrije tijd worden georganiseerd. Niet alleen buiten de schooluren, maar ook buiten de schoolmuren. Die activiteiten vertrekken vanuit de leefstijl van jongeren, d.w.z. vanuit de aandacht die ze zelf besteden aan vormgeving. Dat kan zowel de vormgeving van een interieur zijn, hun kamer of klaslokaal, als die van schoenen, boeken, platen, reclame, videoclips… We proberen een aanknopingspunt te vinden bij hun aandacht voor kunstzinnige producten om van daaruit een stapje verder te gaan en hen gevoelig te maken voor artistieke vormgeving. Niet alleen rond één bepaalde kunstdiscipline, zoals Jeugd en Muziek b.v., maar rond alle kunstdisciplines, zowel dans als theater, film, literatuur, architectuur en noem maar op.
Daarbij komt nog dat wij de jongeren niet alleen gevoelig proberen te maken voor het eindproduct, het kunstwerk zelf dus, maar ook voor de cultuur waarvan kunstwerken eigenlijk een uiting zijn. Als wij b.v. rond de poëzie van Pablo Neruda werken dan is dat ook een gelegenheid om ook eens iets over de Latijns-Amerikaanse cultuur te zeggen, hoe mensen daar samenleven, communiceren, emoties uiten, hoe de sociaal-politieke situatie daar is, enz.
— De aanwezigheid van Amarant is kortom ook niet helemaal vreemd aan jullie werking?
Gwen Jooris :
Je bent niet de eerste die dat zegt, maar eigenlijk hebben wij met Amarant bitter weinig te maken. Het enige wat wij met Amarant gemeen hebben is dat wij in hetzelfde gebouw zitten en dat Daan Rau van Amarant in onze adviesraad zit voor plastische kunsten. Hierin worden maandelijks de activiteiten die wij voorbereiden voorgelegd aan mensen die beroepsmatig goed op de hoogte zijn van één of andere kunstdiscipline of van werking met jongeren. Wij kunnen dus wel terecht bij Amarant voor informatie over allerhande activiteiten i.v.m. plastische kunsten, maar dat kunnen andere organisaties ook.
— Het is dus niet zo dat jullie de nadruk zouden leggen op de plastische kunsten, zoals Amarant dat wel doet?
44 gwen joorisGwen Jooris:
Zeker niet. Dat blijkt al overduidelijk uit de activiteiten die wij tot nu toe hebben georganiseerd. Ik zal een paar voorbeelden geven. « Huizen in zicht » handelde over hedendaagse kwaliteitsvolle café- en winkelarchitectuur. « Snoepen van kunst » is jammer genoeg niet doorgegaan wegens gebrek aan belangstelling, maar dat was een vierdaagse die de bedoeling had jongeren werkelijk tot op het randje van een indigestie te confronteren met alle diverse vormen van kunst. Wij hadden een concertbezoek gepland, zowel bij Logos als een aperitiefconcert, animatiefilm, een atelierbezoek bij een plastische kunstenaar, een dans- en een theatervoorstelling. In Gent, Brugge en Antwerpen hebben wij ook zogenaamde « sofa-gesprekken » georganiseerd, d.w.z. dat we bij kunstenaars uit verschillende disciplines op bezoek gingen. In Gent zijn we op die manier bij Herman Brusselmans terecht gekomen, maar ook bij Jan Hoet en Freek Neirynck b.v. In Antwerpen was er o.a. Nicole Van Goethem bij en in Brugge Mireille Cottenjé en Raymond van het Groenewoud, maar bij deze laatste is het bij onderhandelingen met zijn manager gebleven… De cursus « Met open ogen » richtte zich dan weer naar de werking en de invloed van de audio-visuele media. In juli hebben we een uitwisseling gehad met Poolse jongeren. Volgend jaar gaan we trouwens zelf naar Polen op culturele verkenningstocht: hoe wonen, werken en leven de Polen, hoe ziet de sociale en politieke situatie er nu uit enz. In het kader van Europalia hebben we ook een Japan-dag georganiseerd met een tentoonstellingsbezoek, maar ook b.v. met een Japanse maaltijd, een concert, een performance en een Japanner die iets kwam vertellen over hedendaagse Japanse levensstijl. En in november hebben we een reeks over popmuziek…
– Inderdaad, dat is trouwens de aanleiding die we hebben aangegrepen om eens te komen kennismaken. Stel nu dat ik als 38-jarige die cursus zou willen volgen, kan dat dan?
Gwen Jooris:
Nee. We houden ons strikt aan onze leeftijdsgrenzen. Vroeger durfden we daar wel eens van afwijken, maar dan is het einde niet meer in zicht. Ze brengen hun zus mee van 24 jaar, maar die vrijt dan weer met een kerel van 30 jaar en zo zijn we vertrokken. Terwijl het toch de bedoeling is op de eerste plaats voor die bepaalde leeftijdsgroep te werken, omdat we van oordeel zijn dat er voor hen weinig kwaliteit geboden wordt op het vlak van verschillende kunstdisciplines. Bovendien vertrekken we dus echt van hun leefwereld, wat bij « oudere jongeren » niet hoeft omdat die op zich reeds in kunst geïnteresseerd zijn. Het is echt wel hard werken om die jongeren te kunnen bereiken, maar dat maakt het juist de moeite waard.
— Maar een uitbreiding zou een uitkomst kunnen bieden bij activiteiten die je anders moet afgelasten omdat er niet genoeg belangstelling is…
Gwen Jooris :
Ja, maar dat aangehaalde voorbeeld is vrij uitzonderlijk, omdat het hier een toch wel dure onderneming betrof (zo’n 3000 fr). En dan nog vind ik het niet gezond. Je moet ergens een lijn trekken.
— En dat workshop-idee, hoe moet ik me dat voorstellen ? Is dat « de jeugdclub van de jaren tachtig » (of moeten we stilaan « de jaren negentig » beginnen zeggen) ?
Gwen Jooris:
Het is alleszins niet de bedoeling van er technieken aan te leren. Je kan dus bij ons niet leren tekenen, toneelspelen, beeldhouwen… daarvoor bestaan er academies. Nee, het is onze manier om de jongeren kennis te laten maken met een bepaalde discipline; « om binnen te treden in de kunstwereld » als ik het zo mag stellen. In dit gebouw is er dus ook geen « instuif »-ruimte voorzien, zoals dat in de jaren zeventig heette. Soms huren we wel eens de cursusruimte van Amarant, maar het is elders goedkoper (lacht). We zouden wel meer activiteiten in ons eigen huis willen brengen, dat is waar.
— Gezien die werkwijze hebben jullie wellicht ook geen « lede n» ?
Gwen Jooris :
Nee. We hebben wel jongeren die zich opgeven als zijnde geïnteresseerd in onze activiteiten en die krijgen dan berichten van ons toegestuurd. Dat geldt uiteraard ook voor de lezers van De Rode Vaan, op voorwaarde dat ze tussen 15 en 18 jaar oud zijn.
— Niet dat ik jullie in een bepaalde hoek wil duwen, maar vertrekken van design, lifestyle, eetcultuur… Is minister Dewael soms een inspiratiebron ?
Gwen Jooris :
Eigenlijk niet. Je kan er echter gewoon niet naast kijken dat jongeren daarvoor aandacht hebben. Dat is nog geen kunst, maar het is wel een goed vertrekpunt. Kunst is slechts elitair als je begint met uitingen die heel ver van hun bed afstaan. Je kan b.v. vertrekken van popmuziek en uiteindelijk toch bereiken dat ze uit zichzelf ook eens naar een theaterproductie gaan kijken.
— Naar « Romeo en Julia » van Dirk Tanghe, zeg maar. Hoe dan ook, jullie aanpak zal toch wel goed in de markt liggen om gesubsidieerd te worden, of vergis ik mij?
Gwen Jooris:
Je vergist je. De Verbeelding als zodanig is niet erkend. Wij krijgen subsidies omdat wij als activiteitenpakket onder dat Centrum voor Jongerenwerk vallen, maar we zijn niet erkend als cultuurorganisatie.
De subsidies die we voor bepaalde activiteiten dan toch krijgen, komen dus van de dienst jeugdwerk. De eerste subsidies van cultuur moeten nog altijd binnenkomen! Jammer genoeg, want daardoor zijn we beperkt in onze keuze van kunstenaars. Wij zouden b.v. graag De Frivole Framboos vragen op onze « Dag van de Verbeelding », maar wij kunnen die niet betalen.
— « Dag van de Verbeelding »?
Gwen Jooris :
Ja dat is op 28 april in de Vooruit hier in Gent. Dat wordt een dag die in het teken zal staan van het thema « De Verbeelding » en waarop jongeren zowel actief als passief zullen kunnen kennismaken met verschillende kunstdisciplines.
— « De Verbeelding aan de Macht » dus. Overigens is dit de titel die zowat al mijn confraters boven hun stuk plaatsen als ze het over jullie hebben. Hebben jullie daar zelf ook aan gedacht bij de naamgeving, aan deze slogan uit ’68 (« L’imagination au pouvoir ») ?
Gwen Jooris:
Zeker niet. Dat zou refereren aan de jaren zestig en de jaren zestig zijn definitief voorbij.
Zeg dat wel!


Referentie
Ronny De Schepper, “Het is wel hard werken om jongeren te bereiken, maar dat maakt het juist de moeite waard”, De Rode Vaan nr.46 van 17/11/1989

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.