“Slaughterhouse-Five, or The Children’s Crusade” is een roman van de Amerikaan Kurt Vonnegut en geldt als een voorbeeld van metafictie. Metafictie is een vorm van fictie waarin bewust verwijzingen naar het fictie-medium zijn opgenomen. Hiermee wordt, vaak op een humoristische wijze, erkend dat de realiteit die in het verhaal wordt opgeroepen slechts een illusie is. Metafictie is bedoeld om de lezer eraan te blijven herinneren dat wat hij/zij leest of ziet slechts fictie is, en om de problematische relatie tussen realiteit en fictie consequent bloot te leggen. Metafictie is al vrij oud. Een van de eerste voorbeelden zijn de “Canterbury Tales” van Geoffrey Chaucer, maar ook in “Suske & Wiske” vindt men geregeld voorbeelden van metafictie.

De roman vertelt het verhaal van Billy Pilgrim, die ongewapend en zonder uitrusting als assistent aalmoezenier in de Slag om de Ardennen belandt, gevangengenomen wordt en uiteindelijk in Dresden dwangarbeid in een slachthuis moet verrichten vlak voordat Dresden gebombardeerd wordt.
De roman begint met een inleiding door de auteur, die zich ook elders in de roman soms direct tot de lezer richt, waarin deze verklaart waarom hij het boek geschreven heeft en opent met de verzekering “Dit is allemaal min of meer waar gebeurd”.
De protagonist, Billy Pilgrim, optometrist uit Ilium, een fictieve stad in de staat New York, is “losgeraakt van de tijd”. Hij is een “tijds-spasticus” en reist op willekeurige momenten tussen willekeurige momenten in zijn verleden en toekomst zodat de roman een caleidoscopische blik op zijn leven en dood biedt, waarin vele buitenissige personages figureren. De vreemdste hiervan zijn zonder twijfel de buitenaardse bewoners van Tralfamadore, die de tijd niet zien als een vlietende stroom momenten, maar vanuit een vierde dimensie zien ze gebergten met toppen en dalen, mooie plaatsen en lelijke. Zij weten dat het universum uiteindelijk vernietigd zal worden door een van hun experimenten met een nieuwe brandstof en accepteren dat lot gelaten, “zo is dat moment gestructureerd”. Aardbewoners worden door hen beschreven als de enige wezens die in een vrije wil geloven.
Hoewel de roman vooruitblikt naar latere episoden uit Pilgrims leven, vertelt hij in min of meer chronologische vorm het verhaal van een groep gedemoraliseerde Amerikaanse krijgsgevangenen die, geplaagd door honger en uitputting, gaandeweg hun vermogen tot medeleven en menselijke waardigheid verliezen. Parallel daaraan wordt verteld, eveneens min of meer chronologisch, hoe Pilgrims succesvolle leven uiteindelijk in een vreemde spiraal belandt als hij in een radio-uitzending over zijn ontmoetingen met Tralfamadorianen vertelt, en in toenemende mate zijn grip op de werkelijkheid lijkt te verliezen. Zelf weet hij dan al een leven lang dat hij exact 31 jaar na het bombardement van Dresden in Chicago wordt geliquideerd.
De roman was in literaire kringen een doorslaand succes en geldt nog steeds als Vonneguts beste werk. In behoudende kringen in de VS was de reactie minder lovend en het boek werd in vele openbare bibliotheken en op scholen verboden. Tegenwoordig geldt het werk als een klassieker. J.H. Donner ziet in 1970 sterke verwantschap met “Het Stenen Bruidsbed” van Harry Mulisch.
Het boek werd in 1972 verfilmd onder regie van George Roy Hill met de titel “Slaughterhouse-Five”. In Nederland kreeg de film de naam: “Abattoir Vijf”, in Vlaanderen hield men het bij “Slachthuis 5”. Glenn Gould verzorgde de muziek bij de film. [Wikipedia]
Andere boeken uit 1969:
B.C. is alive and well! (Johnny Hart)
De brandweerauto die verdween (Per Wahlöö & Maj Sjöwall)
Eeuwige zomer (Mireille Cottenjé)
Indian summer (Jef Geeraerts)
Portnoy’s complaint (Philip Roth)
Seventeen lost stories (Somerset Maugham, postume uitgave van verhalen uit zijn jeugd die hijzelf – terecht – in verzamelbundels weigerde op te nemen)
The best man to die (“Geknipt voor lijk”, Ruth Rendell)
The godfather (Mario Puzo)
The house on the strand (Daphne du Maurier)
Turks Fruit (Jan Wolkers)
1970
A guilty thing surprised (“De nachtegaaltjes”, Ruth Rendell)
De Dolle Dina’s (Marc Sleen)
De man die even wilde afrekenen (Maj Sjöwall & Per Wahlöö)
Home (David Storey)
Lachwekkende liefdes (Milan Kundera)
Ripley under ground («Ripley ondergronds», Patricia Highsmith)
1971
Bury my heart at Wounded Knee (Dee Brown)
De verschrikkelijke man uit Säffle (Maj Sjöwall & Per Wahlöö)
Koning van Katoren (Jan Terlouw)
One across, two down (“Moorddadige oplossing”, Ruth Rendell)
Pieter Daens (Louis Paul Boon)
Shroud for a nightingale (“Lijkwade voor een nachtegaal”, P.D.James)
The book of Daniel (E.L.Doctorow)
The contractor (David Storey)
1972
An unsuitable job for a woman (P.D.James)
De gesloten kamer (Maj Sjöwall & Per Wahlöö)
Hoe heette de hoedenmaker? (Loekie Zvonik)
Iwan de Verschrikkelijke (Marc Sleen over milieuverontreiniging)
Mieke Maaikes obscene jeugd (Louis Paul Boon)
Murder being once done (“Huiswerk voor een speurder”, Ruth Rendell)
The changing room (David Storey)
The Nick Adams stories (Ernest Hemingway)
The Odessa file (Frederick Forsyth)
The Stepford wives (Ira Levin)
Watership Down (Richard Adams)
Zwarte November (Marc Sleen met Octave Landuyt als terrorist)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.