Charles Louis de Seconbet, baron de la Brède et de Montesquieu, werd geboren op 18 januari 1689 op het domein van La Brède (nabij Bordeaux) en overleed te Parijs op 10 februari 1755. Hij was een filosoof, de grondlegger van de sociologie (samen met John Locke) en is een symbool van de Verlichting. Hij ligt aan de basis van het westers idee van de democratie en van de scheiding der machten. Hij fulmineerde sterk tegen het koninklijk despotisme. En tegen de slavernij. Schreef ook over het strafrecht. Dit alles is o.m. terug te vinden in zijn werk ‘L’esprit des lois’ uit 1748. Maar ook in wat ongetwijfeld zijn meest leesbare werk is: ‘Lettres persanes’, een brievenroman gepubliceerd in 1721.

Onder aanmoediging van Montesquieu zelf, zijn boek lezen want: “De grote fout die journalisten maken, is dat ze alleen schrijven over nieuwe boeken; alsof de waarheid ooit nieuw zou zijn. Totdat iemand alle oude boeken heeft gelezen, heeft hij in mijn opvatting geen enkele reden om de voorkeur te geven aan nieuwe.”
‘Perzische brieven’ bevat 161 gefingeerde brieven van de Perzen Usbek en de jongere Rica die via Turkije en Livorno (waar ze een jaar verblijven) naar Parijs reizen. Daar wonen ze minimum zeven jaren; op het einde van het boek wonen ze er nog steeds. Ze schrijven aan de thuisblijvers, Usbek daar vooral aan de eunuchen en aan een geestelijke leidsman, aan vrienden (ook één die in Italië is), aan elkaar wanneer één van beide elders logeert…
Dit alles biedt de gelegenheid om – terwijl ze onbevangen kijken en luisteren, met verwondering en verbazing – op alles commentaar te geven. En verslag uit te brengen. Politiek, cultuur, mode, gewoonten, taal, alles passeert de revue. De auteur slaagt er bovendien in de twee briefschrijvers een aparte toon en visie te laten voeren; uiteraard staan ze nooit diametraal tegenover elkaar, hij speelt hen niet tegen elkaar uit, maar de dubbelheid is een verrijking. Boeiend is ook de strijd die zich afspeelt in het serail van Usbek waar bij afwezigheid van ‘de heer’ een strijd losbrandt en de losbandigheid hoogtij lijkt te vieren – de vrouwen, de eunuchen… met tegenstrijdige berichtgeving die, laten we niet vergeten, zo’n zes maanden onderweg is telkens! Montesquieu maakt er eventjes, op het eind, een spannende thriller van.
Satire, soms cynisch, vaak scherp onder de vermomming van onwetendheid. Ook poëtisch, lyrisch, exotische vertellingen. Journalistieke stukken. Dit werk is inhoudelijk en stilistisch zo gevarieerd dat het geen moment verveelt. En: er blijkt tenslotte dat er in de wereld na driehonderd jaren heel weinig veranderd is. De menselijke dwaasheid is het centrale thema en kan dat probleemloos opnieuw worden. Montesquieu mag terug komen en opnieuw zo’n roman schrijven; alleen zijn er wellicht geen twee zulke onbevangen Perzen meer te vinden?

Johan de Belie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.