De Nederlandse dirigent Bernard Haitink viert vandaag zijn negentigste verjaardag.

Bernard Haitink begon op jonge leeftijd met vioolspelen en volgde lessen bij Charles van de Rosière, violist in het Concertgebouworkest. Daarna studeerde hij aan het Conservatorium van Amsterdam, waar hij tevens orkestdirectie studeerde bij Felix Hupka. In 1954 en 1955 nam hij deel aan de dirigentencursus van de Nederlandse Radio Unie onder leiding van Ferdinand Leitner. Na de tweede cursus werd hij tot dirigent bij de NRU benoemd. Haitink gaf concerten met onder meer het Radio Philharmonisch Orkest en het Omroeporkest. Toen op 8 december 1955 Paul van Kempen, de chef-dirigent van het Radio Philharmonisch Orkest overleed, nam Haitink alle geplande concerten van hem over. Per 1 januari 1957 werd Haitink tot chef-dirigent van dit orkest benoemd.
Ondertussen was Haitink op 7 november 1956 gedebuteerd bij het Concertgebouworkest. Nadat op 13 april 1959 de chef-dirigent van het Concertgebouworkest, Eduard van Beinum, plotseling was overleden, werden in 1961 Bernard Haitink en Eugen Jochum samen tot chef-dirigent benoemd. Vanaf 1964 bekleedde Haitink als enige deze positie, tot 1988. Later werd Nikolaus Harnoncourt aangetrokken als tweede dirigent.
Haitink bouwde de internationale vermaardheid van het Concertgebouworkest flink uit, mede door de vele plaatopnamen en door de internationale tournees. Tegelijkertijd werden nationaal en internationaal de kwaliteiten van Haitink meer en meer gewaardeerd. Dat resulteerde in gastdirecties bij de beste orkesten ter wereld. Van 1967 tot 1979 was Haitink eerste dirigent van het London Philharmonic Orchestra en van 1978 tot 1988 music director van het Glyndebourne Music Festival, waar hij o.m. de vrouwelijke dirigente Sian Edwards onder zijn hoede nam.
In eigen land dirigeerde Haitink een uitgebreid en gevarieerd repertoire, waarin ook de eigentijdse muziek niet ontbrak. Ook toonde hij een bijzondere affiniteit met Franse muziek van onder anderen Debussy en Ravel. Toch was zijn reputatie grotendeels gebaseerd op zijn vertolkingen van de muziek der grote meesters van de Duits-Oostenrijkse school uit de classicistische en vooral romantische periodes (Beethoven, Schubert, Brahms, Bruckner, Mahler, Strauss).
Hij werd aan het eind van de jaren zestig door sommigen beschouwd als de voornaamste exponent van het in hun ogen conservatieve programmabeleid van het Concertgebouworkest. In 1969 kwam het tot acties van de Notenkrakers, een actiegroep van componisten met als voornaamste vertegenwoordigers Jan van Vlijmen, Misha Mengelberg, Reinbert de Leeuw, Louis Andriessen en Peter Schat, gesteund door o.a. de schrijver Harry Mulisch. Om hun eisen voor een vooruitstrevender en democratischer programmabeleid kracht bij te zetten, verstoorden ze op 17 november 1969 een door Haitink geleid concert. Zij probeerden hem tot een openbare discussie te bewegen, maar werden de zaal uitgewerkt door suppoosten en concertbezoekers, die voor het merendeel Haitinks kant hadden gekozen. Het geplande fluitconcert van Johann Joachim Quantz werd echter niet meer ten gehore gebracht, zodat de verstoring wel doel had getroffen. Naar aanleiding van de acties kwam er meer openheid van de kant van het Concertgebouworkest, maar het streven van de Notenkrakers om Bruno Maderna naast Haitink aan te stellen voor het dirigeren van experimentele muziek haalde het niet.
In 1979-1981 was de Rus Kirill Kondrasjin, die als Sovjet-balling in Nederland leefde, als vaste dirigent naast Haitink aangesteld bij het Concertgebouworkest. Haitink verklaarde later dat het vooral Kondrasjin was die hem had gebracht tot de muziek van Sjostakovitsj, van wie hij de complete reeks symfonieën heeft opgenomen met het Concertgebouworkest en het London Philharmonic Orchestra.
In de vroege jaren tachtig werd de overheidssubsidie van het Concertgebouworkest ernstig bedreigd, waardoor 23 musici hun baan hadden kunnen verliezen. Haitink kondigde toen zijn vertrek aan als deze plannen zouden doorgaan. Uiteindelijk werd er niet gesnoeid in de subsidie en bleef hij nog een aantal jaren bij het orkest.
In 1987 werd Haitink music director van het Londense Royal Opera House Covent Garden, waarna hij in 1988 het chef-dirigentschap van het Concertgebouworkest beëindigde. Hij werd opgevolgd door Riccardo Chailly. Het afscheid van het Amsterdamse ensemble verliep niet zonder strubbelingen. Er was een diepgaand conflict tussen Haitink en de toenmalige orkestdirectie. Pas in 1999 werd de verstandhouding genormaliseerd en sindsdien staat Haitink weer geregeld voor het orkest, met de titel “eredirigent”.
Hij bleef tot 1998 aan Covent Garden verbonden. Hij werd er opgevolgd door de Amerikaan Antonio Pappano, die van de Muntschouwburg kwam. Sindsdien vervulde Haitink minder langdurige chef-dirigentschappen bij de Sächsische Staatskapelle Dresden (2002-2004) en het Chicago Symphony Orchestra (2006-2010).
Op 7 november 2006 herdacht het Koninklijk Concertgebouworkest met een galaconcert onder zijn leiding (‘Goud voor Haitink’) de dag waarop hij vijftig jaar eerder voor het eerst voor het orkest stond. Op het programma stonden twee werken van Gustav Mahler: de Vierde Symfonie (met de sopraan Christine Schäfer) en Das Lied von der Erde (gezongen door de alt Anna Larsson en de tenor Robert Dean Smith).

(Met mijn excuses aan Wikipedia: iedereen kent stilaan wel mijn methode om Wikipedia als kapstok te gebruiken om mijn eigen bedenkingen aan vast te knopen en zo wilde ik ook nu te werk gaan, maar uiteindelijk bleken het tiental verwijzingen naar Haitink die er op mijn blog te vinden waren, niet veel in te houden, zodat dit bijna letterlijk het stuk uit Wikipedia is. Sorry daarvoor.)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.