Over lezen had ik het, eerst de strips, dan de pulpboekjes van Lord Lister. Maar dan kwamen de echte boeken. En het begon, er was geen houden aan, ik verslond hen, bladzijde na bladzijde, boek na boek, massa’s. Daar was bijvoorbeeld de reeks over Pietje Bell, de kwajongen uit Rotterdam, heerlijke boeken van Chris van Abkoude. Pietje met zijn kompanen Peentje en Engeltje, en zijn Bende van de Zwarte Hand. En de stuurse buurman drogist Geelman met zijn achterbakse zoon Jozef. Ik heb hen stukgelezen, tot en met ‘De zonen van Pietje Bell’. De films heb ik nooit gezien, ik denk dat die de magie van de letters niet hadden kunnen wegtoveren. Maar ik las dus, stapels boeken. In dat verband bestaat er een leuke anekdote. Maar misschien moet ik die situeren. Al vrees ik dat het schetsen lang zou kunnen uitvallen. Hopelijk herinner ik me straks nog waar het me om te doen was…

Mijn vader werkte bij de RTT, Regie van Telegrafie en Telefonie (in de volksmond Rap Terug Thuis: wat waar was want met dat ploegenstelsel op het kantoor in een provinciestad konden ze afspraken maken; en zo moesten ze er alleen voor zorgen dat de dienst tijdig open was en pas op het vaste uur gesloten werd. Niet zelden arriveerde hij dus bij een dienst tot 17u reeds om 14u of 15u terug thuis!
Mijn moeder werkte eveneens bij de RTT, later op de personeelsdienst, oorspronkelijk als telefoniste. Ja in die tijd beschikte alleen de happy few over een telefoon, telefooncellen zag je niet in het straatbeeld, en mobiel telefoneren kon uitsluitend bestaan in het brein van Jules Verne. Wie verbinding wou met een andere telefoon diende dus de telefoniste op te roepen; deze zat voor een schakelbord, manipuleerde enkele stekkertjes en legde zo contact tussen de twee toestellen. Bijkomend voordeel voor haar: via haar hoofdtelefoon kon zij het gesprek blijven volgen. Mocht niet, uiteraard, maar ja. Zo kenden ze de geheimen, roddels… Leuk. Soms gevaarlijk; bijvoorbeeld tijdens de Duitse bezetting want toen kon dit afluisteren nuttig zijn. En zo belandde zij plots in een auto op weg naar Gent, de gevangenis De Nieuwe Wandeling, geflankeerd door twee SS-ers, pistool op haar gericht. Nog een geluk dat hun collaborerende buurman haar had gewaarschuwd zodat hun pistool net op tijd verdween in de beerput, onvindbaar voor de huiszoeking. En ander geluk: dat diezelfde buur iets luider kon roepen en op tafel slaan dan de SS zodat hij twee dagen later mijn moeder wist huiswaarts te krijgen uit de doodskist waarin zij al vierentwintig uren opgesloten zat…, bewijzen waren er ook niet, alleen zeer sterke terechte vermoedens.
Enfin de RTT dus. Die mijn vader in staat stelde ieder jaar van Pasen tot eind september ‘het seizoen’ te doen, dat betekende een kantoor te bemannen aan onze kust. Voor hem in Heist aan Zee. Bijna zes maanden. Meer dan twintig jaren heeft hij dat gedaan. Hij hield er van. De sfeer, het geld (extra betaald, verblijf in appartement vergoed, fooien van tevreden vakantiegangers). Het was wel druk. Wat te doen: vooral zorgen dat telefoongesprekken tot stand kwamen, niemand had telefoon in zijn appartement dus waren ze aangewezen op het kantoor waar ze het gevraagde nummer gaven, en dan doorverwezen werden naar één der beschikbare toestellen: praten maar. En telegrammen, nog iets dat inmiddels zowat van de aardbodem verdwenen lijkt: de boodschap aannemen, via telex ofte linttelegraaf doorsturen; of omgekeerd, binnenkomende telegrammen laten bezorgen door de bode die fietsgewijs het stadje doorkruiste. Zes maanden, af en toe een dagje verlof. En wij?
Wel gedurende mijn eerste levensjaren, nog niet leerplichtig, trokken wij drie maanden mee naar zee: verblijf betaald door RTT, en eten moet je overal. Van de eerste jaren herinner ik me niet zoveel, logisch. Wel dat we een huisje huurden van een schippersfamilie die voor de duur van ons verblijf verbannen werd naar een soort achterbouw terwijl wij hun living, keuken, slaapkamers in bezit namen. Minder prettig voor hen misschien, maar lucratief en rijk zal zo’n schipper niet geweest zijn. Veel weet ik niet meer, mijn souvenir is vooral culinair: de in de zon en zeewind gedroogde harde visjes waar je heerlijk op kon kauwen; beter dan de chocolade Koetjesrepen waar ik nochtans ook dol op was. Enkele jaren later verhuisden we van dat kleine huis in het dorp naar een appartement in een zijstraat van de dijk, zijzicht op zee, genaamd Christel, door ons genaamd ‘het Christelleke’. Uren doorgebracht daar. Vooral bij regenweer. En het regende vààk. Daar zat ik dan; met mijn moeder. Te lezen. Allebei. Soms te kaarten, steeds hetzelfde spel, wippen (what’s in a name?): ieder vier kaarten, vier kaarten in het midden, en verder… ik zou het niet meer weten. We speelden niet om iets te winnen. Al wachtte er op zo’n miezerige dag altijd wel een taartje, als troost. Scheen de zon dan kon die de bakker vervangen.
De zon, tijd om naar het strand te trekken. Wat had mijn moeder daar een hekel aan, zij haatte het zand en als er nu iets veel voorradig was op het strand dan was het wel zand, veel zand, heel veel zand. Om een kuil te graven, om met mijn emmertje, schopje, plastic figuurtjes allerlei te fabriceren. Onze leesmomenten verplaatsten zich nu ook naar de open lucht. En mama maakte papieren bloemen die ik daar ‘verkocht’ of ruilde voor schelpen, een handel die overal bloeide op de tamelijk weidse vlakte. Af en toe bewoog ik me zelfs in het water, de golfjes kabbelend tegen kuiten en billen. Er was meer: de strandspelen!!! Georganiseerd door o.m. Le Soir en Het Rijk der Vrouw. Competitie tussen de jeugd: forten bouwen (wiens fort houdt langst stand tegen de oprukkende golven?), zaklopen, racen in trapautootjes, lopen met een ei in een lepel in de mond… je kon het zo gek niet bedenken. En nee, ik heb nooit iets gewonnen, ik stond steevast deemoedig met een troostprijs in de handen te kijken naar de stoere binken die met alle fraais aan de haal gingen; ik met een papieren vlaggetje van Le Soir, een zak waarin oude nummers van een damestijdschrift en een breicatalogus en twee nummers van Robbedoes, of (een hoogdag) een opblaasbare strandbal die na een week definitief lek was. Zalige zomervakanties…
Hoe dan ook, ik las er veel, ik las me te pletter. En daarom was ik dan ook ingeschreven in de Katholieke Boekerij van Heist aan Zee. Kwestie van me van dagelijks leesvoer te voorzien. Wat gebeurde er tot mijn grote ontsteltenis: de pastoor die instond voor het uitlenen van de boeken oordeelde na enkele weken dat ik teveel las. Teveel lezen! Hoe is dat mogelijk… Hoe dan ook, in zijn opvoedkundigheid oordeelde hij het nuttig en noodzakelijk mij op boekenrantsoen te zetten; ik moest maar “wat meer spelen”. Ik jammerend appartementswaarts met nog twee armzalige boeken, mijn oogst voor een ganse week! Dat was buiten mama gerekend die als een (beschaafde) furie naar de pastoor trok en hem zijn vet gaf. De maatregel werd prompt ingetrokken, ik kon zoveel boeken naar mijn hol slepen als ik wou…
Dat was dus de anekdote in verband met het vele lezen. Eind goed al goed. Van iets dergelijks heb ik in mijn thuisstad trouwens nooit hinder ondervonden. Misschien omdat ik daar om boeken te ontlenen steeds voorbij een leesadept als Hein Persyn moest, een wat wereldvreemde figuur voor wie literatuur en alle kunst heilig was. Later zou ik nog gedurende enkele jaren zijn collega worden, en groeide daaruit een vriendschap voor het leven. Helaas, de tijd dat we ergens een ijsje gingen eten – hij was inmiddels, gepensioneerd, in zijn heimat Brussel gaan wonen – is onherroepelijk voorbij. Tja, papieren bloemen op het strand, de smaak van gedroogde visjes, de strandspelen met hun forten, Hein… de dingen, de mensen die voorbijgaan. Maar boeken, Pietje Bell kun je nog steeds lezen, gelukkig… hopelijk staat er geen sikkeneurige pastoor op wacht.

Johan de Belie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.