“Toen ik hier Elektra deed, was ik zeer onder de indruk van de artistieke kwaliteit van de Vlaamse Opera. Vooral dan van het orkest. ‘Elektra’ was pas hun tweede opera en toch was ik onmiddellijk erg tevreden over het resultaat. Alhoewel het orkest van de Vlaamse Opera nog erg jong is en zeer internationaal samengesteld, is het toch een ‘romaans’ orkest, wat klankkleur betreft. Alhoewel ik tot nu toe haast uitsluitend ervaring heb met ‘germaanse’ orkesten, vind ik dit toch uitstekend, want ieder orkest moet zijn eigen specificiteit hebben. Het wordt dan ook tijd dat er met dit orkest platen worden opgenomen. Tegelijk ben ik ook op Antwerpen zelf verliefd geworden. Ik vind het een prachtige stad. Toen Marc Clémeur me dan ook de post van muziekdirecteur aanbood, kon ik eigenlijk niet weigeren.”

Geboren in 1949 was Stefan Soltesz pas zes toen hij in het fameuze jaar 1956 met zijn ouders Hongarije heeft verlaten. Hij kon tijdens “Elektra” nog wel een paar woorden in het Hongaars wisselen met titelrol Eva Marton, maar eigenlijk is het een echte Wiener, hij is zelfs lid geweest van de Wiener Sängerknaben! Als dusdanig heeft hij dertien wereldtoernees gemaakt en in de Wiener Staatsoper gezongen.
Op 14-jarige leeftijd is hij dan begonnen compositie te studeren op de Hochschule für Musik. Daarna heeft hij klavier gestudeerd en op 18-jarige leeftijd heeft hij bij Hans Scharowsky, de leraar van o.a. Claudio Abbado en Zubin Mehta, zijn eerste dirigeerlessen gehad.
Als hij 21 is, krijgt hij zijn eerste job als dirigent en wel bij het Theater an der Wien, waar hij vooral musicals als “Anatevka” en “My Fair Lady” dirigeert. Twee jaar later wordt hij koorrepetitor bij de Wiener Staatsoper. Zeer vroeg begint hij daar ook te dirigeren, zijn debuut was het ballet “Petruschka” op 23-jarige leeftijd.
Gedurende tien jaar blijft hij in Wenen werken met o.a. Karl Böhm, Christoph von Dohnànyi en Herbert von Karajan, terwijl ongeveer het ganse courante operarepertoire erdoor wordt gehaald. Die drie grote namen vroegen hem ook om hen bij de Salzburger Festspiele te assisteren. Nog terwijl hij in Wenen was, had hij reeds contracten als gastdirigent, zo b.v. bij de opera van Graz en van Hamburg (waar von Dohnànyi toen intendant was). Daar is hij dan ook vaste dirigent geworden. Reeds na een jaar wordt hij gastdirigent bij de opera van Berlijn (bij Götz Friedrich), wat zo’n succes is dat hij daar eveneens als vast dirigent wordt aangeworven. Als Rolf Liebermann echter intendant wordt in Hamburg wil hij Soltesz terughalen, maar aangezien dat niet meer kan, wordt hij dan maar opnieuw gastdirigent.
Vier jaar later wordt hij dan muziekdirecteur in Braunschweig, waar hij ook verantwoordelijk is voor het concertleven, waardoor hij dus ook het symfonische repertoire onder de knie heeft. Hij is zelfs een tijdlang, blijkbaar tegen zijn zin, intendant geweest tot men een nieuwe had gevonden.
Op de vraag in hoeverre zijn persoonlijke smaak zou gaan doorwegen op het programma antwoordde Soltesz: “Ik vind het zeer gevaarlijk als een speelplan alleen maar de voorkeur van de muziekdirecteur zou weerspiegelen of zelfs dat van de intendant. Opera maak je nu eenmaal voor een publiek. Is het niet schrikwekkend dat sommige theaters gedurende jaren alleen maar de voorkeur van de muziekdirecteur brengen? Daarmee voldoen ze toch niet aan hun cultuuropdracht? Daarom moet men natuurlijk ook niet het publiek geven wat het vraagt, maar wat het nodig heeft. En ook wat het operagezelschap zelf nodig heeft om zich te profileren. Als natuurlijk de voorkeur van de muziekdirecteur overeenstemt met dat profiel, dan is het een ideale situatie. Maar anders: muziekdirecteuren komen en gaan, wat blijft is het orkest! En, overigens, de beste muziekdirecteur is de beste dirigent…”
Maar hij heeft toch een eigen voorkeur? “Mijn favoriete trio op operagebied is Verdi, Strauss en Wagner. En op concertgebied Mozart-Haydn. En natuurlijk hou ik ook wel van Bach maar om die te dirigeren, dat laat ik toch liever aan specialisten over. Maar dus vooral Verdi. Ik dirigeer hem bijna aan de lopende band. Ooit heb ik Aida, Otello en Falstaff in één week gedirigeerd. Ik druk me graag eenvoudig uit en daarom voel ik me misschien zo tot Verdi aangetrokken. Want in het diepste van zijn hart is Verdi altijd een Italiaanse boer gebleven. Vat dit asjeblief niet verkeerd op, want ik bedoel het in positieve zin: gezond, direct, nooit decadent, aan de aarde gebonden, eenvoudig, helder. Verder zou ik ook wel graag een grote opera van Richard Strauss dirigeren, Die Frau ohne Schatten b.v. En natuurlijk Wagner. Tristan misschien of de Ring, al zal dat door de omstandigheden (de reeks in de Munt, RDS) niet voor de eerstkomende jaren zijn.”
“Natuurlijk dirigeer ik alle Mozart-opera’s en de standaardwerken uit het Italiaanse repertoire. In een interview vroeg mij eens iemand: hoe kun je nu op vrijdag Der Rosenkavalier dirigeren, op zaterdag Salome en ’s zondags Die Zauberflöte? Ik heb hem geantwoord dat dit zestig jaar geleden de normaalste zaak van de wereld was. Een dirigent die dat niet zou aangekund hebben, zou nooit een contract hebben gekregen! Voor Karajan doorgebroken is, had hij in Ulm reeds zowat tachtig opera’s gedirigeerd! Nu kan men al wereldberoemd worden met twee opvoeringen…”
Natuurlijk kwam er ook een vraag naar zijn verhouding met regisseurs: “Als ik me met een regisseur niet kan verstaan, dan dient er een compromis te worden gezocht en eventueel dient de productie zelfs te worden afgevoerd. Want het spijtige is dat men dat pas kan vaststellen zo’n drie weken voor de première. Muziek- en theaterwetenschap zijn nu eenmaal praktische wetenschappen. Op papier ziet het er altijd anders uit. Maar het is überhaupt uitgesloten dat ik voor meerdere producties met een regisseur scheep zou gaan, waarvan reeds bij de eerste poging blijkt dat het niet klikt. Ik ben niet iemand die met een regisseur twee jaar over een project discussieert om uiteindelijk in een rechtzaak te belanden.”

Referentie
Ronny De Schepper, Met de opera het nieuwe jaar in, Het Laatste Nieuws 28 december 1993

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.