“Zo’n bloemkolen!” lijkt Donna Tartt hier wel te zeggen. Wie weet, misschien heeft ze het over haar boeken, want die staan ervoor bekend altijd dikke turven te zijn (behalve “De Schotse baret”, maar dat is dan ook slechts een kortverhaal dat omwille van het smeer werd uitgegeven als volwaardig boek). De foto is immers genomen bij de lancering van “The Goldfinch” (naar het schilderij Het puttertje van Carel Fabritius) in december 2013. Dat heb ik in het voorjaar van 2016 gelezen, net als enkele jaren eerder haar debuut “The Secret History” en de opvolger “The little friend”…

“The Secret History” van Donna Tartt (*) begint, net zoals “The Da Vinci Code” van Dan Brown, met een moord als proloog. Het eerste hoofdstuk, waarin de jonge Richard Papen overhoop ligt met zijn familie en Vermont College als een wonderbare wereld ontdekt, waarin hij zijn echte “thuis” herkent, vertoont dan weer veel overeenkomsten met die andere bestseller uit de jaren negentig, namelijk “Harry Potter and the Philosopher’s Stone” van J.K.Rowling. Met andere woorden men kan niet genoeg onderlijnen hoe diepgaand de invloed van Donna Tartt wel is geweest, ook al ziet het er nu, vijftien jaar later, naar uit dat de slotzin van haar proloog (“This is the only story I will ever be able to tell”), ook al wordt-ie dan uitgesproken door haar hoofdpersonage, een self-fulfilling prophecy aangaande haarzelf is geweest.
Al is volgens Christine Ketels “The little friend” niet enkel ook goed, maar zelfs béter dan “The Secret History” – wat dan weer wordt tegengesproken door Lutfiye Polat en door Wim Van Rooy. In Humo van 5 juli 2005 sluit Greet Op de Beeck zich daarbij aan: “Iemand had me ‘De Kleine Vriend’ aangeraden, maar daar ben ik niet doorgeraakt.” Bart De Pauw formuleert het in Humo van 31 mei 2005 als volgt. Als antwoord op de vraag “Welk romaneinde had u liever anders gehad?” zegt hij: “Van De Kleine Vriend van Donna Tartt had ik alles na bladzijde 20 anders gewild. Ik heb hem na afloop woedend door de kamer gegooid.” Eigenlijk begrijp ik dat niet goed. Men zou eventueel kunnen stellen dat het boek niet echt àf is, maar literair gezien is het wel een mooi slot en alleszins is er geen “twist” die de plot plotseling ongeloofwaardig maakt. Tenzij Bart natuurlijk heel de tijd gedacht heeft dat “de kleine vriend” (**) inderdààd de moordenaar van Robin was, maar dan was hij het die naïef was, niet Donna Tartt.
Maar hoe dan ook is het toch niet te verwonderen dat “De Kleine Vriend” in 2005 als eerste uit een poll kwam over “niet uitgelezen boeken”. Anderzijds stelde die poll nu ook weer niet zóveel voor als men weet dat “De ontdekking van de hemel” en “The Lord of the Rings” de nummers twee en drie waren.
Lutfiye voegt er echter aan toe dat het gerucht de ronde doet dat Brett Easton Ellis (“American Psycho”), vriend van Tartt, eigenlijk de auteur achter “The Secret History” zou zijn. En nu ik erover nadenk… het hoofdpersonage Henry is natuurlijk in zekere zin “an American psycho”. Trouwens, ook de reden dat de vrouwelijke auteur zich in een ik-personage verplaatst van het andere geslacht zou dan aannemelijker worden (dat is overigens ook het geval bij “The goldfinch”). De officiële versie is dat Donna gedurende acht jaar (dus ze was pas 19 toen ze eraan begon) aan haar manuscript heeft gewerkt met Ellis “als mentor”. In Humo geeft ze zelf toe dat “haar redacteur” een hele passage over de moeder van Bunny schrapte, met daarbij (volgens haar terecht – en inderdààd) de opmerking: “Let the bitch talk!” Dat is natuurlijk alleszins wat meer inbreng dan een dt-fout verbeteren!
Onmiddellijk na de (redelijk verbluffende) opening zakt zelfs het eerste hoofdstuk van “The Secret History” nog in een dipje, althans toch volgens mij. Het “Dead Poets Society”-achtige vervolg zou me bij het verschijnen (net als de film zelf) misschien wel hebben aangesproken, maar nu vond ik het toch “erover”. Bovendien, waar haalt het hoofdpersonage zijn ongebreidelde kennis van het oud-Grieks na twee jaar middelbaar? Ik mag nu zelf geen bolleboos geweest zijn op dat vlak, maar ik kan me na vijf jaar Grieks de bewuste “locatief”, waarmee hij het “puikje” verbaast, zelfs niet meer herinneren!
Daarna had het verhaal mij toch weer te pakken. Tot en met de eigenlijke moord leest het als een trein. Ook het daaropvolgende hoofdstuk, al heeft dat toch verdacht veel weg van “Schuld en boete” (wat de auteur niet wil wegmoffelen: er wordt op p.361 zelfs uit geciteerd), kan de aandacht nog gaande houden. Maar de typisch Amerikaanse toestanden bij de begrafenis zorgen daarna opnieuw voor een dip. Er gebeurt inderdaad toch wel heel weinig en dat is er ongetwijfeld de oorzaak van dat het boek, ondanks het megasucces, nooit is verfilmd.
“The goldfinch” daarentegen begint met een opening die (zeker in het licht van de jongste gebeurtenissen in Brussel) zo op een Hollywood-verfilming zou mogen hopen en de finale is dan weer een adembenemende actiescène, waarin je de actiehelden reeds zo op het witte doek ziet evolueren. Toch is er ook nu, na meer dan twee jaar, nog altijd geen sprake van een mogelijke verfilming. Onbegrijpelijk volgens mij.
Daar staat wel tegenover dat ik er verder ook niet veel over te vertellen heb, tenzij dat het eveneens leest “als een trein”. Ik heb trouwens reeds meerdere overeenkomsten met haar vorige werken aangestipt en zo speelt ook hier een werk van Dostojevski een rol (“De idioot”), terwijl ze met “A la recherche du temps perdu” van Proust dan weer in het vaarwater zit van Murakami’s “1q84”. Grappig overigens, want de handdruk tussen ik-persoon Theo Decker en zijn aanbeden Pippa (ongetwijfeld genoemd naar de eigenares van het beroemde achterwerk) deed me eveneens denken aan die tussen Aomame en Tengo in genoemd werk van Murakami. Voor alle duidelijkheid: beide werken zijn ongeveer tegelijkertijd tot stand gekomen, dus ik bedoel niet dat één van beiden heeft afgeschreven…

Ronny De Schepper

(*) Donna Tartt is geboren in Greenwood in de staat Mississippi, waar ze ook studeerde aan de universiteit.
(**) Ik vind het eigenaardig dat iedereen dat zo een vanzelfsprekende titel lijkt te vinden. Alsof hij op Robin of op het hoofdpersonage Harriet zou slaan. Dat is echter natuurlijk niet zo. Op p.543 van de Bloomsbury editie kan men lezen op wie het dan wél slaat.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.