Het zal morgen ook al 25 jaar geleden zijn dat de Engelse auteur, Anthony Burgess, best bekend van “A Clockwork Orange”, is overleden.

Anthony Burgess (voluit John Anthony Burgess Wilson) werd geboren in Manchester (Engeland) op 25 februari 1917. Hij werkte als een onderwijsofficier in Brunei en Maleisië na de Tweede Wereldoorlog. In 1959 werd er een hersentumor bij hem geconstateerd met een levensverwachting van een amper paar maanden. Hij gaf het lesgeven op en werd een fulltime schrijver. Gelukkig voor hem (en voor ons) viel dat nog wel mee met die tumor, zodat hij nog gedurende een dertigtal jaren als schrijver actief zou zijn. In zijn carrière als schrijver publiceerde hij meer dan 50 boeken in verschillende genres, die alle van een grote eruditie getuigen. Ook in non-fictie schreef hij b.v. een James Joyce handboek met de titel “Here comes everybody”. “Nothing like the sun” houdt dan weer het midden tussen fictie en non-fictie, aangezien het een boek is over het liefdesleven van William Shakespeare, waarover eigenlijk niet zo heel veel geweten is. Ik weet ook niet of de scenaristen van “Shakespeare in love” zich hierop hebben geïnspireerd. Hij schreef ook een autobiografie: “Little Wilson and Big God”.
Zijn beroemdste (of beruchtste) boek was “A Clockwork Orange” (Heinemann, 1962); dit werd verfilmd door Stanley Kubrick in 1971. Het boek -dat zich te Londen in de nabije toekomst afspeelt – gaat in wezen over vrije wil en moraliteit. De jonge antiheld van het boek, Alex, wordt gevangen genomen na een leven vol geweld. Hij krijgt een soort hersenspoeling om zijn gewelddadigheid te stoppen: hij wordt kwetsbaar tegenover andere mensen, maar hij kan ook niet meer van muziek genieten (zijn enige andere plezier in zijn leven). De film werd in veel landen verboden (*) en blijft erg controversieel.
Mijn nota’s refereren aan de Penguin-uitgave van 1973:
p.96: biblical references (also p.138)
p.100: explanation of the title
p.122: F.Alexander = mad
p.124: correspondence between F.Alexander, Alex and Burgess
p.125: Alexander = revolutionary? (op p.126 zou men vermoeden van niet, maar op p.128 dan weer wel)
p.130: theme
p.136: vgl. met Jef Geeraerts, D.H.Lawrence en andere vitalisten
p.137: vgl. met “Brave new world” (Aldous Huxley)
p.139: tricky end
Naast het schrijven van boeken heeft hij ook boeken vertaald en een aantal symfonieën gecomponeerd. Hij sprak negen talen en zijn liefde voor taal komt ook naar boven in de tekst van “A Clockwork Orange”. Daarin spreken de tieners het zogenaamde Nadsat, een taal gebaseerd op Engels slang en het Russisch (vrienden zijn droogs, meisjes devotchkas en intellectuelen sofisto’s). Voor de film “Quest for Fire” (1981) bedacht hij dan weer een volledige prehistorische taal.
Hij overleed uiteindelijk aan longkanker in Londen op 22 november 1993.

Ronny De Schepper
(de biografische gegevens heb ik ontvangen van “http://nl.wikipedia.org/wiki/Anthony_Burgess”)

(*) Ten onrechte veronderstelt men vaak dat de film ook in Engeland verboden was, maar het was de maker (Stanley Kubrick dus) die tot kort voor zijn dood alle vertoningen had verboden nadat hij op de bus geconfronteerd was met een jongerenbende die er net zo uitzag als de “droogs” van Alex. In plaats van een aanklacht tegen het geweld werd de film in bepaalde kringen dus ontvangen als een verheerlijking van geweld.

Een gedachte over “Anthony Burgess (1917-1993)

  1. Ronny, Het verbaast mij dat ge niets schrijft over zijn bekendste roman (na A Clockwork Orange) Earthly Powers, vorig jaar in vertaling verschenen als Machten der Duisternis. Eigenlijk is het een stuk geschiedenis vanaf de jaren dertig tot eind de jaren veertig van vorige eeuw die de twee hoofdpersonen, de homoseksuele schrijver Kenneth Toomey en j een zijn schoonbroer (die Paus Gregorius XVII – ge moet eens nagaan wie de echte Gregorius XVII waren -zal worden) door spartelen. Met schitterende stukken over de botsing tussen Oosterse en Westerse cultuur, Kenneth tussen de Nazi’s en zijn schoonbroer die probeert een gevangen Nazi officier op betere gedachten te brengen, Kenneth bij een religieuze sekte, de avonturen van militante homo’s in die tijd, alle grote schrijvers uit die jaren passeren de revue, enz. Het boeienste boek dat ik in jaren gelezen heb. André,

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.