Toen de Deense film « Pelle erobreren » van Bille August (foto Jan Kivisaar via Wikipedia) op het Festival van Cannes 1988 de Gouden Palm won, kon men alhier in de pers lezen dat men er een soort Vlaamse boerenfilm bekroond had. Deze eerder misprijzende kritiek van sommige confraters was misschien ingegeven door het feit dat dit festival in zijn geheel niet zo denderend was en vooral zwak inzette. Wanneer men « Pelle de veroveraar » (om de Nederlandse titel te gebruiken) apart ziet kan men evenwel niet anders dan onder de indruk komen van dit epos over mens en natuur.

26 domingo castro

Bille August heeft van het eerste deel van de zeer omvangrijke roman van de Deense auteur Martin Andersen Nexö (1869-1954) een imposante filmaanpassing gemaakt, een prent die spijts zij 2u40 duurt nooit langdradig aandoet, die de toeschouwer meerdere malen naar de keel grijpt zonder daarom tranerig te worden, die intens doet meeleven met de problemen die ontstaan tussen een ouder wordende vader en zijn opgroeiende zoon. En die er toe leiden dat elkeen zijn weg gaat zonder dat zulks een breuk betekent.
In het begin van deze eeuw (Nexö scheef de roman van 1906 tot 1910) lagen de verhoudingen natuurlijk anders dan nu tussen ouders en kinderen maar er blijven toch nog altijd gemeenschappelijke kenmerken bestaan. Het was er Bille August vooral om te doen de menselijke aspecten van zijn verhaal naar voren te doen komen, zonder daarom de algemene sociale verhoudingen op het achterplan te dringen.
« Pelle de veroveraar » speelt op het goed van een rijke Deense hereboer waar een brutale opzichter de plak zwaait, daar de baas zich liever met het vrouwvolk in de stad ophoudt. De werkvoorwaarden zijn er heel hard. Als een Zweedse uitwijkeling er met zijn jonge zoon aangeworven wordt (er waren toen ook al gastarbeiders) krijgen zij er de slechtste huisvesting en het vuilste werk te doen. Maar zij zetten door. De « oude » omdat hij wel moet. De « jonge » omdat hij ervan droomt dat het eens anders zal worden, dat hij de wereld zal veroveren.
De vele vernederingen die zij daarbij ondergaan beschrijven wij hier niet. Ook niet de belevenissen van de personages rondom hen. Die moet men als bioscoopbezoeker zelf ervaren om steeds meer gepakt te worden door dit verhaal over « het geloof in de mens » zoals Bille August het gezegd heeft. « Het is geen sociale film over de werkelijkheid. Armoede en ellende werden als onderwerpen reeds in vele andere films beschreven. In Pelle vormen zij alleen een deel van de achtergrond. Het belangrijkste voor mij is de grootse, prachtige en dramatische beschrijving van menselijke wezens en van de periode waarin deze, juist voor de industriële tijdperk, gesitueerd zijn. »
« Pelle de veroveraar » is een film die in de eerste plaats tot het hart spreekt, die men over zich moet laten neerdalen. Men kan bijwijlen wat wegdromen bij de mooie beelden van het Deense landschap doorheen de loop der seizoenen. Maar men komt altijd weer bij de mens terug. Hij staat centraal in deze prent over de verzuchtingen van een jongeling, van zijn verlangen naar een betere en eerlijkere samenleving, al denkt hij in zijn naïeviteit dat deze eens zullen te vinden zijn « in Spanje, of in Amerika, in China of zelfs in het land van de negers… » Vergezel hem toch maar op deze droomtocht. Zij loont de moeite.

Daarna volgde “Best intentions” (naar een scenario van Ingmar Bergman) en daarmee won hij opnieuw de Gouden Palm in Cannes in 1992: “Als je maar met de beste bedoelingen bezield bent, dan komt alles wel in Cannes en kruiken,” moet Bille August hebben gedacht en de critici schreven: le nouveau Bergman est arrivé. Ondanks het feit dat August immers vier jaar eerder reeds de Palm wist te veroveren met “Pelle de Veroveraar”, zal deze film vooral de geschiedenis ingaan als “de nieuwe Bergman”. Bergman mag dan immers zelf gestopt zijn met filmen, zijn scenario’s doen het blijkbaar nog steeds uitstekend. Bille August heeft zich uit respect voor de meester overigens geen vrijheden veroorloofd. Max von Sydow, ook reeds de hoofdvertolker in “Pelle”, en Billes echtgenote Pernilla Ostergren spelen de hoofdrollen. Bergman schetst in de film immers tien jaren uit het leven van zijn ouders, meer bepaald vanaf hun kennismaking. Pernilla hield er overigens een bekroning als beste actrice aan over.

Een jaar later volgde echter “The house of spirits” naar de roman van Isabel Allende. Ondanks (of misschien juist wegens) de aanwezigheid van een massa grote namen (Antonio Banderas, Meryl Streep, Glenn Close, Jeremy Irons, Winona Ryder en Vanessa Redgrave) was dit een enorme flop.

In 2013 was er “Night train to Lisbon” about an aging Swiss professor of classical languages (once again Jeremy Irons) who, after a chance encounter with a Portuguese woman (Sarah Spale-Bühlmann), quits his job and travels to Lisbon in the hope of discovering the fate of a certain author, a doctor and poet (Jack Huston as Amadeu) who fought against Portuguese dictator Antonio de Oliveira Salazar. There are some language issues in the movie that one could take as goofs. But in fact the movie takes English as a convention. The option to maintain Portuguese where logical would had made it a Portuguese-spoken film trough the entire flashback and even some present scenes. So, all the characters speak English, even if they should speak Portuguese, or German. The reference to their actual language is made trough their accents. That’s why most of the actors playing Portuguese – even Brits – speak English with an effort to have the typical Portuguese accent.

Referenties
Lode De Pooter, Een zoon wordt groot, De Rode Vaan nr.46 van 1988
„Pelle erobreren„ — Regie en scenario: Bille August; naar de roman van Martin Andersen Nexö; foto: Jorgen Perssop; muziek: Stean Nilsson; met Max von Sydow (de vader Lasse), Pelle Hvenegaard (de zoon Pelle), Erik Paaske (de boerderijopzichter), Axel Strobye (Mr.Kongstrup, de hereboer), Astrid Villaurne (zijn vrouw), Kristina Tomqvists (Anne, de meid), Bjorn Granath (Erik), Marten Jorgensen (de eerste knecht), Karen Wegener (de vissersweduwe) e.a.; verdeling: Elan Films.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.