Lode De Pooter schreef zijn televisiekritieken voor De Rode Vaan dikwijls op wat wij de “buitenlandredactie” noemden, zijnde een café halverwege de redactie en de drukkerij. En dat was nog niet het ergste, hij gebruikte daarvoor soms gewoon bierviltjes. Dat moest uiteraard soms tot vergissingen leiden bij de zetters. Aangezien hij het meest vertrouwd was met het handschrift van Lode, werden diens teksten meestal gezet door een zekere Jozef. En op een bepaalde dag slaagde deze erin het woord “snapshots” om te toveren tot “snowboots”, je moet er maar opkomen! Later werd een “snowboot” in het idiolect van De Rode Vaan dan ook gewoon een synoniem voor een zetfout. Zelf had ik het meest last van “snowboots” bij De Voorpost (bij De Rode Vaan kon ik meestal mijn eigen teksten in drukproef nalezen). Een beroemde is b.v. “Klassiek ochtendorkest met het Corbetta-ensemble”. Voor zover u zich zou afvragen wat een ochtendorkest is (zoiets als een ochtenderectie?), er moest gewoon “ochtendconcert” staan. En er maakten drie leden deel uit van het Corbetta-ensemble: Guido Hulsens op blokfluit, Piet Stryckers op viola da gamba en Peter Pieters op bankgitaar. En wat is een bankgitaar? Gewoon, een barokgitaar. In mijn wekelijks televisierubriekje Hebjetgezien kon ik het op een bepaald moment dan ook niet laten om hiermee de draak te steken onder de titel: “Wordt het Jacques Bel of Jacques Bril?”

Kijkt u ook altijd met spanning uit naar dit rubriekje, beste lezer? Ik alleszins wel, want je staat er soms versteld van hoe machtig het zetduiveltje kan zijn. Na de “kameraden” die een kameraman moesten zijn of Fonzie die een “groet” i.p.v. een griet versierde, werd vorige week alweer mijn inleiding om zeep geholpen. Daarom stel ik mij deze week de vraag: “Wordt het Jacques Bel of Jacques Bril?”
Want het spreekt vanzelf dat we hier niet om het overlijden van Jacques Brel heen kunnen, hoe graag ik het ook zou doen. Niet omdat ik niet graag over maître Jacques zou praten hoor, integendeel zelfs, maar al die in memoriams beginnen zo stillekesaan mijn voeten uit te hangen. (Als lugubere mop dacht ik er nog aan mijn stukje deze week de titel mee te geven: onze dode van de week of zoiets.)
Wie hebben we inderdaad reeds allemaal gehad sinds ik minder dan een half jaar geleden dit hoekje van De Voorpost heb overgenomen? Dat waren achtereenvolgens: Aldo Moro, de naamloze doden in Shaba, Paus Paulus, Victor Sylvester, Johan Daisne, Paus Johannes-Paulus. We hebben ook overledenen herdacht: Jimi Hendrix, Janis Joplin, Elvis Presley, Ivo Van Damme. Om dan nog niet te spreken van overledenen die we om een of andere reden niét hebben vernoemd, zoals Joos Florquin, Louis Prima, Fred Kuypers en vele anderen.
Deze week dus Jacques Brel. Kunst en kompetitie beginnen allebei met een K, maar dat is ook de enige band die er zou mogen bestaan tussen beide. Dus, begrippen als “de beste” en zo, zijn me vreemd wanneer het artiesten betreft. Wat zou dat immers betekenen als ik zou zeggen dat Jacques Brel ons “beste” muzikale vertegenwoordiger was? Kan je Brel vergelijken met Toots Thielemans, met Raymond van het Groenewoud, met Marcel Poot, met Louis De Meester? Het heeft geen zin. Ik wil met deze provocatie alleen maar stelling nemen tegen het stelletje heet- en leeghoofden die Brel omwille van één lied (“Les Flamingants”) afschreven, ja zelfs wilden verbieden.
Nù hoor je natuurlijk van alle kanten “dat er toch wel veel waars stak in dat lied”, maar daarop wil ik me niet beroepen. Ik beroep me alleen op Jackie, Amsterdam, Bruxelles, Mathilde, Marieke, Le Plat Pays, Rosa, Jef, Les vieux amants, Les vieux, Madeleine, Ne me quitte pas enz. enz. Op basis van zijn overige oeuvre kon Jacques Brel zich honderd “Flamingants” permitteren!!!
Ja, ik ben onder de indruk. Ja, ik werd ontroerd door Georges Brassens toen die zijn verdriet trachtte te verwoorden. Ja, ik werd helemaal koud toen ik Jacques “Le Moribond” hoorde vertolken: je veux qu’on rit, je veux qu’on danse quand on me mettra dans mon trou. Eén troost, Jacques: “c’est dur de mourir au printemps” zei je, wel je bent in de herfst weggegaan. Misschien wel terug naar je eiland in de Stille Zuidzee. “Les sanglots longs des violons de l’automne blessent mon coeur d’une langueur monotone” zei een ander groot dichter die ook de “muziek boven alles” wilde stellen…

Jan Segers

P.S. Ik vind nu wel dat ik, wellicht omwille van het rouwproces, iets te snel de spons veeg over “Les Flamingants”. Laat ik een grote Brel-fan aan het woord, Johan Verminnen, die precies uitlegt hoe ik er zelf ook over denk: “Ik hou natuurlijk enorm veel van Jacques Brel maar zeker niet van dat nummer. Het is trouwens niet eens originele muziek. Eigenlijk is het van een Braziliaan, die Brel overigens de rechten ervoor geweigerd heeft en nu is dat in proces, geloof ik. En dan de tekst… Kijk, ik zou het zo willen stellen: ik ben geboren in 1951, als men mij dan beschuldigt omdat ik Vlaming ben, dat ik een collaborateur ben, wel dan denk ik dat men hier erg fout zit. En als men over collaboratie spreekt, waarom dan niet over de honderdduizend Fransen die collaboreerden of Walen of Nederlanders of noem maar op? Indien hij trouwens een dergelijk nummer over de Bretoenen, de Basken of de Frans-Canadezen zou hebben gemaakt, zou de reactie wellicht veel heviger zijn geweest. Ik vind het echter wel spijtig dat de reactie in Vlaanderen bijna uitsluitend uit de rechtse hoek komt. Die zoeken dan hun heil in censuur of zo en dat is helemààl verkeerd. Iedereen heeft het recht te zeggen wat hij wenst te zeggen, ook al is het fout. En dan heb je van die mensen die nu het hele oeuvre van Brel in vraag stellen omwille van dit ene lied, terwijl deze man een repertoire heeft opgebouwd waar ik in geen duizend jaar aan toe ben.”

Een gedachte over “Wordt het Jacques Bel of Jacques Bril?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.