Op 23 en 24 september 1978 werd in Antwerpen in de Handelsbeurs een nationale boekenmarkt ingericht door het Daensactiefonds, het Europees Studie- en Informatiecentrum (ESIC) en Kritak-uitgeverij. Het was de bedoeling in samenwerking met Belgische en Nederlandse uitgeverijen een beeld te geven van literatuur die zich bezig houdt met de moderne problemen van onze maatschappij, m.a.w. het « andere » boek. Boeken over arbeidersbeweging, economie, samenlevingsvormen, gezondheidszorg, vormingswerk, oorlog en ontwapening, Europa, ecologie, ruimtelijke ordening, staat en democratie, feminisme enz. stonden uitgebreid ter beschikking.

Vier thema’s zullen vooral aan bod komen : gemeentebeleid, vrede en ontwapening in Europa, kinderliteratuur en onderwijs en ecologie.
Om de bedoeling nog beter te illustreren werden figuren uitgenodigd die een bijdrage leveren voor de vernieuwing in Europa : Santiago Carrillo, Gunter Walraff en Anton Constandse. Oorspronkelijk was ook kardinaal Alfrink uitgenodigd maar deze is door ziekte verhinderd.
Feministe en jeugdschrijfster Mireille Cottenjé neemt zijn plaats in, maar ondanks al haar verdiensten is het toch wel jammer dat men naar geen vervanger uit de christelijke hoek heeft uitgekeken om ook dit mogelijke publiek aan te spreken. Verder zullen er nog een vijftigtal informatiegroepen aanwezig zijn om hun concrete acties en nieuwe info-brochures voor te stellen.
Wij van onze kant gingen naar aanleiding van deze belangrijke boekenbeurs eens praten met een vertegenwoordiger (*) van de Kritakuitgeverij, zoals gezegd één van de initiatiefnemers.
— Wat is precies de bedoeling van deze beurs ?
KRITAK
: Ze is vooral tot stand gekomen op uitnodiging van KRUIT (d.i. Kritische Uitgevers in België en Nederland) die reeds dergelijke boekenbeurzen hebben georganiseerd in Amsterdam, Groningen, enz. Zij hebben zich dan tot Kritak gewend om zo een beurs ook tot stand te brengen in Vlaanderen. We hebben besloten dit te doen in samenwerking met het Daens-actiefonds omdat wij vonden dat die in Antwerpen een veel grotere mobilisatie- en organisatiekracht hadden dan Kritak, en ook omdat ieder van ons een vastomlijnde taak heeft zodat wij geen mensen kunnen vrijmaken voor de praktische problemen van de organisatie. En in derde instantie is er dan ook ESIC bijgekomen die in de Handelsbeurs zitten en ook een neutraler beeld naar buiten geven. Dat vinden we erg belangrijk, vandaar trouwens ook dat we het niet een « politieke boekenbeurs » genoemd hebben of zo, maar « het andere boek », zodanig dat we een zo breed mogelijk publiek bereiken.
— Is het niet zo dat uitgeverijen zoals Kritak tot hiertoe steeds « bekeerden » bereikt hebben ?
KRITAK
: Wij hebben geen duidelijk afgelijnd beeld van ons lezerspubliek. Wat wij verkopen via het « politieke circuit » (Wereldwinkels, actiegroepen) zal inderdaad wel meestal overtuigden bereiken, maar wij doen ook een grote inspanning om via de gewone boekhandels andere mensen te bereiken. Het aandeel van de boekhandels in de afname van onze uitgaven stijgt, vooral sinds het faillissement van Ontwikkeling waardoor we SUN hebben bijgekregen en Sjaloom. Vooral door SUN kunnen we een ruimer publiek bereiken omdat die ook op kunst- en ideologieterrein actief zijn. Op die manier proberen we de drempel te verlagen voor publicaties die strikter politiek geladen zijn.
— Hoe gebeurt die « alternatieve » distributie eigenlijk ?
KRITAK
: Dat is een zeer goed gesmeerd circuit. Ons ontstaan hangt trouwens nauw samen met dat van de eerste Wereldwinkels. Wij moeten voor dit circuit weinig aan promotie doen, deze groepen komen immers min of meer vanzelf naar ons toe. We proberen hen een zo goed mogelijke service te geven en prospectie te doen voor wat er in die of die tak beschikbaar is. Wij vinden het ook belangrijk dat zij zelf tips geven. De belangrijkste Wereldwinkels krijgen automatisch onze uitgaven toegestuurd en de andere maken een keuze op basis van «Linksaf» ons tweemaandelijks nieuwsblaadje dat gratis te bekomen is.
— Concreet nu, wat moet ik doen als ik op één of andere manifestatie een boekenstandje wil oprichten ?
KRITAK
: Wij geven er dan de voorkeur aan dat je zelf naar hier komt om een aantal boeken bij elkaar te zoeken, i.p.v. dat wij overal naartoe zouden moeten. In zo’n geval krijg je een korting van 10 % waardoor je dus je onkosten kunt dekken. En niet-verkochte exemplaren worden teruggenomen.
— Maar jullie hebben geen gewestelijke afdelingen ?
KRITAK
: Neen, maar je kunt eigenlijk wel steeds bij de Wereldwinkels terecht.
— Welke normen hanteert Kritak om werken uit te geven of om te verspreiden, want ik veronderstel dat dit kan verschillen, en hoe gebeurt de selectie : door een leescomité, door discussie of gewoon “van bovenaf” dus door een soort van directie ?
KRITAK
: De beslissing om iets uit te geven wordt door iedereen die hier werkt genomen. Als we een voorstel krijgen, zijn er tenminste twee medewerkers die het lezen en die van die lectuur een verslag opmaken, waarna dit besproken wordt. Als er dan nog geen eensgezindheid is, lezen nog een paar andere mensen het ook. Daarbij wordt gekeken naar de kwaliteit, de politieke lijn en de opportuniteit (is het noodzakelijk dat we dit uitgeven). Soms vragen we ook mensen van buiten Kritak die voor die of die branche meer competent zijn om het werk te lezen.
— Zou je een boek van een bepaalde ideologie wel verspreiden maar niet uitgeven ?
KRITAK
: Er is inderdaad een belangrijk verschil tussen beide. Wat ons uitgavebeleid betreft, zijn we uiteraard veel strenger politiek gezien. Maar ook om te verspreiden nemen we niet alles op. Partijteksten b.v. We vinden dat dit beter gebeurt door partij-organisaties. Theoretische teksten (b.v. de economische geschriften van Mandel) wel. Maar voor onze uitgaven dragen we er wel zorg voor dat we niet met een bepaalde partij of organisatie vereenzelvigd worden. Wij zijn op dat gebied voorstanders van progressieve frontvorming, zowel op grote als op kleine schaal. Dat komt omdat wij gegroeid zijn uit Nieuw-Links, zodat wij eerst voorstander waren van de kleine progressieve frontvorming. Maar we zien ook wel in dat de grote frontvorming met de BSP noodzakelijk is om het kapitalisme te bevechten. En daartoe trachten wij dus als Kritak bij te dragen. Zo hebben wij er b.v. geen bezwaar tegen om in ons verspreidingsfonds boeken van RAL, KPB of Amada op te nemen, maar naar buiten toe zullen wij daar niet mee uitpakken omdat wij niet willen dat men een etiket op ons zou kunnen kleven.
— Zowel KPB als RAL als Amada staan dan ook positief tegenover jullie organisatie…
KRITAK
: Inderdaad.
— … maar wat met de BSP ?
KRITAK
: Dat is nog een ander paar mouwen. Militanten kennen ons wel en ook hun studiedienst maakt gebruik van boeken van ons, zoals « Wat zoudt gij zonder ’t werkvolk zijn ». Maar er is ook veel tegenkanting, vooral van sommige bonzen waarschijnlijk. Men staat helemaal niet open tegenover ons.
— En de christen-democratie ? KWB e.d. ?
KRITAK
: Sommige arrondissementsbibliotheken van de KWB kopen wel werken van ons aan, maar wat de impact daarvan is, daar kunnen we ons geen idee over vormen, het is nog vrij summier.
— Maar de verspreiding neemt toch steeds uitbreiding ?
KRITAK
: Inderdaad. We moeten echter wel oppassen dat we niet te snel “uitbreiden”, want de verkoop van boeken is verspreid over twee jaar en je zit dus vlug met een “dood kapitaal”. Hoe meer boeken je uitgeeft, hoe meer er tijdelijk in de kelder verdwijnen.
— Hoe gebeurt de recrutering van het personeel van Kritak ? Uit het studentenmilieu ?
KRITAK
: Tot hiertoe is dat vrij spontaan gebeurd, omdat ’t meestal mensen zijn die eerst twee, drie jaar vrijwillig voor Kritak hebben gewerkt. Nu zijn we wel voor een stuk die onmiddellijke band met de studentengroepen verloren en in de toekomst zou het dus wel kunnen zijn dat we wat selectiever zullen moeten optreden. We zullen er b.v. moeten op letten dat die openheid voor de verschillende linkse strekkingen gehandhaafd blijft.

Ronny De Schepper

(*) Eigenaardig dat deze persoon geen naam kreeg opgekleefd. Een fout van mijnentwege? Of stond hij (of zij, maar ik meen me te herinneren dat het een “hij” was; zou het al André Van Halewyck geweest zijn?) erop om “anoniem” te blijven omdat het “groepswerk” was of zo? Dat kwam voor, hé, in die tijd!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.