Met heel wat vertraging willen wij u berichten over de publicatie van het 21ste Vlaams Theaterjaarboek. Geen erg evenwel, want dat jaarboek (nota bene over het seizoen ’86-’87) is zelf alweer ruimschoots te laat verschenen. De « schuld » hiervoor is deze keer te zoeken bij het Vlaams Theater Instituut. De aanhalingstekens zijn echter relativerend bedoeld, in die zin dat de vzw De Scène, sinds al die tijd de uitgever van dit jaarboek, ten zeerste opgezet is met de samenwerking met deze instelling, maar dat deze eerste gezamenlijke uitgave nog enkele kinderziekten vertoont die op rekening kunnen worden geschreven van… de computer.

Toen het jaarboek werd voorgesteld noteerden we deze zin trouwens met veel leedvermaak omdat wijzelf deze omschakelingsperiode nog moesten doormaken, maar ondertussen zijn we zelf reeds zozeer door het beestje gebeten dat we eerder geneigd zijn de onvolkomenheden met de mantel der liefde te bedekken (zij het dat het toch altijd moeilijk is dit te doen voor daadwerkelijke fouten, zoals b.v. in de berichtgeving over het N.T.G.). Of Mister Computer er ook de oorzaak van is dat dit jaarboek met één slag 110fr duurder is geworden, weten we niet, maar 580fr (650fr als men het via de post wenst toegestuurd te krijgen, aanvragen bij De Scène, Eikenstraat 16, 2000 Antwerpen) zal hoe dan ook een beletsel worden voor een goeie verkoop. Hopelijk doet het ministerie dat al zo gierig is met de centen voor de aanmaak van het boek, dan uiteindelijk toch een duit in het zakje door het massaal aan te kopen voor bibliotheken, universiteiten, scholen enz. waar dit boek toch op de eerste plaats thuishoort.
MAATSCHAPPIJ-KRITISCH
Want inderdaad, zoals gebruikelijk haalt de fichering het ruimschoots op de opiniëring. We hebben er vorig jaar reeds op gewezen dat dit niet enkel een kwestie is van te weinig geld dat beschikbaar is voor meewerkende recensenten of theaterdocenten (want zouden die nu echt zo weinig solidariteit betonen dat ze het pecuniaire aspect niet voor één keer achterwege zouden kunnen laten?), maar ook van een boycot van de verkoop door theaters die zich niet voortdurend bewierookt zagen. Voor een boek dat in de normale boekhandel haast onvindbaar is, is zo’n boycot uiteraard dodelijk.
Uiteindelijk zijn vier informatieve bijdragen weerhouden : Jaak van Schoor over veertig jaar Studio Herman Teirlinck, Ingrid van der Veken over het « overgangsjaar » in de KNS, Rina Barbier over (het vertrek van) Maurice Béjart en Jac Heijer van de NRC over de zogenaamde « Vlaamse golf ».
Dit laatste artikel valt — zoals te verwachten was — een beetje tegen, ook al komt Heijer tot een verrassende conclusie: « De Vlaamse theatermakers die we tot de ‘Vlaamse Golf’ rekenen nemen zichzelf, het land van herkomst en hun beroep zeer ernstig, » aldus Heijer. Dat klinkt vrij duister, maar als hij daar dan de houding van de Nederlanders tegenover stelt, die « vaak last (hebben) van ingebakken zelf-ironie, (die) zich eerder door hun collega’s bekeken (voelen) dan door het publiek », dan begint er al iets te dagen. Maar als hij dan naar een verklaring daarvoor zoekt, dan gaan onze wenkbrauwen toch opnieuw de hoogte in : « Misschien komt dat doordat het theater over de Zuidgrens een echte maatschappij-kritische functie heeft, die ook door de maatschappij als zodanig wordt erkend. Vlamingen klagen steen en been over de verpolitiekte samenleving in België, maar misschien is dat juist de reden dat het theater er nog gevaar oplevert. De grote bestaansonzekerheid, waaronder het jonge Vlaamse toneel al zo lang gebukt gaat, is een direct gevolg van de partijpolitiek die de structuur van de toneelwereld bepaalt. Er is niets te verliezen, en aan die houding kan men een zeker zelfbewustzijn ontlenen. » Tot zover deze waarnemer van boven de Moerdijk.
SYNDICALISME
Rekening houdend met onze voorafgaande opmerkingen, is het « enerzijds, anderzijds » artikel van confrater Van der Veken nog best gewaagd. Daarnaast viel ons haar pleidooi voor meer publieke belangstelling voor eigen werk op. Vooral omdat « De Schuldvraag » van Roger van Ransbeek toch echt de moeite waard was volgens haar (« één van de beste
theaterstukken uit de recente Vlaamse dramaturgie
»). Met een gemiddelde van 265 toeschouwers haalde het echter het laagste kworum (een herneming niet meegeteld). Als je dan in rekening brengt dat de oubollige eindejaarsproductie « God schept de dag » met gemiddeld 542 bezoekers nog goed was voor « een bronzen medaille » dan moeten wij onvermijdelijk toch aan de uitspraak van Eric Bentley in zijn « Theatre of Commitment » denken: « Er is gezegd, » schrijft Bentley, « zonder Titus Andronicus geen Hamlet. Nochtans, als er nu een Shakespeare zou opstaan, wat zou er gebeuren ? Ofwel zou Titus nooit het voetlicht zien, ofwel zou het een flop zijn die de bard naar de drank, het onderwijs en de televisie zou drijven, ofwel zou het een hit zijn en dan zou de dichter zijn hele verdere leven trachten twintig andere Titussen te schrijven… »
Terloops ook nog dit: van der Veken prijst Ivonne Lex voor haar « soepel beleid », zowel wat de afwijkingen van het « strakke productieschema » betreft als van het « al even strakke repetitieschema waarvan men, ondanks syndicaal verzet eveneens is afgestapt. Met een ambtenarenmentaliteit maak je geen goed theater, » besluit van der Veken. Terecht natuurlijk, maar daaruit meteen ook maar besluiten (wat zij gelukkig niet doet) dat syndicale organisaties binnen het artistieke milieu taboe zouden zijn, zou wel van een verregaande naïviteit getuigen, zoals uit de recente « avonturen » van het OVV-personeel mag blijken en ook — op een heel ander terrein — uit de ongevallen die onlangs zowel bij het Ballet van Vlaanderen als bij de Muntschouwburg zijn gebeurd. Misschien twee onderwerpen voor het volgende jaarboek?

Referentie
Ronny De Schepper, Wat zouden wij zonder het Theaterboek zijn ? De Rode Vaan nr.37 van 1988

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.