Vandaag is het al twintig jaar geleden dat Aloïs Gerlo is overleden.

Ik heb hem nog gekend als professor pedagogie hier in Gent. In fact, het was één van de weinige proffen bij wie ik geslaagd was voor mijn catastrofale aggregatie-examens in 1975. Omdat ik een tweede poging ging wagen aan de VUB, waar Gerlo dezelfde cursus gaf, ging ik hem dan ook om een vrijstelling vragen. Helaas liet ik mij langs mijn neus weg ontvallen dat ik ondertussen ook losse medewerker was aan De Rode Vaan. Ik dacht hem hiermee gunstig te stemmen, omdat hij tenslotte nog hoofdredacteur van dat blad was geweest, maar het was mij ontgaan dat hij ondertussen zijn kar had gekeerd en ik vrees dat ik juist door deze opmerking mijn kans op een eventuele vrijstelling juist heb verspeeld.
Maar goed, ondertussen werd ik dan vast aangeworven bij De Rode Vaan zodat ik die examens toch nooit heb overgedaan, dus het kon allemaal geen kwaad. Voor de rest heb ik niet zo veel over Gerlo te vertellen, maar toch heb ik op Wikipedia nog het volgende citaat gevonden, waarmee ik wil afsluiten: “In zijn latere dagen bekritiseerde Gerlo de politieke correctheid en het multiculturalisme. Deze ideologie omschreef hij als een ‘heilsleer zoals het communisme’ en ook nog als ‘haaks op het wezen en de verworvenheden van de Vlaamse Beweging.’ Na zijn pensionering vestigde hij zich terug in zijn geliefde geboortedorp Baasrode waar hij op 83-jarige leeftijd in 1998 overleed.”
Jean-Paul Van der Elst reageerde hier op 3 september 2013 met: “Ik herinner mij van Prof.Gerlo vooral dat hij zich vaak liet vervangen door een assistente in kniehoge laarzen. Haar naam kan ik mij niet herinneren. Van de cursus weet ik nog minder.”
Waarop ik dan weer reageerde met “verdorie, dat ik dat gemist heb!” en ook Joris Duytschaever sloot zich daar op 14 september 2013 bij aan:
03 alois gerlo“Die assistente heb ik ook nooit gezien in 1965-67, toen ik de aggregatie-opleiding in Gent af en toe eens volgde. ‘Let wel’ (zoals Gerlo sprak): het juiste woord is aggregatie en niet aggregaat, want dat is een ophoping van niet scheikundig verbonden stoffen tot een geheel. Met dit soort opmerkingen kon Gerlo parmantig uit de hoek komen, zoals toen hij het had over het nut van de ‘digressie’ om een monotone cursus op te frissen. Hij deed dat dan zeer zwaarwichtig in termen van ‘mijn leermeester Vermeylen hield wel van een digressie, dames en heren. Dus zal ik er op mijn beurt ook een aanbieden. Zo vond Vermeylen Shakespeare en Goethe de grootste schrijvers uit de wereldliteratuur, maar Tolstoi schatte hij lager in. Ziedaar een digressie!’.
Voor de rest was zijn cursus echter ongelofelijk dor, met verwijzingen als ‘een boek gepubliceerd in Boston in 1905 wijst op het gevaar van het slechte kind dat een hele klas aansteekt.’
Af en toe begon G. te brullen van ‘Men maakt misbruik van mijn visuele handicap op de laatste rijen!’. Toen ik na 20 jaar nog eens in dat auditorium terechtkwam, stond daar ‘Gerlo bullebak!’ op een schrijfblad. Dat had ik niet gedaan, het gaf dus een algemeen gevoel weer.
Andere lesgevers voor de aggregatie waren vaak goede filologen die daar gecaseerd werden in afwachting van een leerstoel, wat soms lang kon aanslepen. Zo b.v. Jos Veremans, Latinist, zoon van de flamingantische katholieke componist Renaat, maar zelf vrijmetselaar en niet te beroerd om het katholiek onderwijs in z’n hemd te zetten met opmerkingen als: aretè betekende niet deugd zoals men u op de colleges wijs wou maken, maar uitmuntendheid in alle opzichten, eventueel ook in het kwade!’.
Of de beminnelijke Edward Verhofstadt, die uiteindelijk de opvolger van Uyttersprot zou worden voor Duitse literatuur na een veel te lang interregnum van Gilbert de Smet, en die het als een “Kathederfürst” had over “de Stagiriet” zonder te beseffen dat nauwelijks één student begreep dat het om Aristoteles ging, geboren in Stageiros…
Of Jacques Souvage, eminent kenner van de Engelse roman en de zachtzinnigste mens die ik ooit gekend heb, die altijd werkleider gebleven is. De “éminences grises” zoals Plancke kregen we nooit te zien.
Gerlo was in zijn genre wel een éminence grise, maar slechts belast met één cursus “Proefondervindelijke opvoedkunde” of zoiets. Behalve strijdend flamingant was hij ook een echte Belg in zijn appetijt voor cumuls, want hij doceerde ook nog aan de ULB, alsof zijn leerstoel en rectoraat aan de VUB nog niet zwaar genoeg waren. Soms nam hij verkeerde beslissingen, zoals toen hij vond dat de bibliotheek van de VUB geen prioriteit was omdat de KB er toch was, zonder te beseffen dat deze eerder een museum aan ’t worden was. Vaak zag ik dan ook collega’s van de VUB naar de UIA in Wilrijk komen voor hun onderzoek vanaf 1972 in een bibliotheek die een grote dynamiek vertoonde.
Op Vlaams vlak ontspoorde Gerlo dusdanig dat hij zijn proza uiteindelijk alleen nog kwijt kon in ’t Pallieterke, en men zich op de VUB wat voor hem geneerde. Helemaal ongelijk had de man echter niet, als men de situatie in het licht van 2013 bekijkt, vooral in de scholen…
Het positiefste aan Gerlo vond ik dat we een boek mochten kiezen en daarover verslag uitbrengen; hij bromde goedkeurend toen ik hem mijn fiche met een titel van de Duitse fenomenoloog Otto Friedrich Bollnow overhandigde, maar punten heb ik van hem nooit gekregen omdat ik didactiek wijselijk in de V.S. gedaan heb.
Een fraai verhaal dat niets met Gerlo als hoogleraar te maken heeft, is hoe hij ooit in zijn communistische tijd bemiddelde om een heiligenleven waarvan het enige MS in de Sovjet-Unie zat, ter beschikking te stellen van de Benedictijnen die het wilden uitgeven in hun reeks.”
Marc Vermeulen reageerde hier op 27 oktober 2014 met: “Joris, volgens mij heeft Gerlo in Gent ook nog een cursus in de klassieke filologie gegeven.”
En hij gaat dan verder met: “Hmm, Gerlo, ik mocht hem wel, zo’n stevige bonk. Ik herinner me vooral zijn uitvallen tegen het VSO-zaliger (zo fout was zijn inschatting niet), en dat we inderdaad op een schandalige manier zijn visuele handicap misbruikten op het examen. Ik heb het altijd eerlijk gespeeld op examens, op twee gelegenheden na. Een ervan was bij het schriftelijk examen van Gerlo. Er werd gezegd dat je gerust je cursus kon meebrengen op het examen. Als je hoog ging zitten kon hij het nooit merken. En inderdaad, zo heb ik het examen afgelegd.
De tweede keer was op het examen van prof.Vanderpijpen van de Koninklijke Bibliotheek in de Speciale Licentie Documentatie- en Bibliotheekwetenschappen aan de UIA. Op het mondeling examen over allerlei classificatiesystemen moest ik de vraag beantwoorden met welke codering je in het UDC noteerde: (ik zeg maar wat) ‘monografie over de invloed van het hersenonderzoek op de evolutie van de psychologie in de eerste helft van de 20e eeuw’. Ik had geen enkel flauw idee en kreeg een angstaanval die me geheel verlamde. De prof liet me even alleen in zijn kantoor, allicht een plaspauze, en ik staarde voor me uit. Mijn ogen vielen op het grote oplossingenboek: het volledig uitgewerkte UDC classificatieboek. Ik waagde het er op, sprong van mijn plaats, gritste het boek van de plank, zocht bibberend het antwoord en legde het boek terug. VDP was uitgeplast en bekeek mijn antwoord. ‘Heel, heel goed! Maar misschien had je toch beter de taalaanduiding achteraan geplaatst?’. Ik kreeg een opwelling van moed en repliceerde: ‘Daar zouden we inderdaad een straffe discussie over kunnen beginnen, maar ik ben in ieder geval overtuigd van mijn keuze’. VDP was wat onder de indruk, het moet geleken hebben of ik een van de founding fathers van het UDC was en me dus in een verbaal gevecht niet snel zou gewonnen geven. ‘Natuurlijk’, sprak de prof, waarna ik met een vrolijke 19 mocht beschikken.”

Een gedachte over “Aloïs Gerlo (1915-1998)

  1. Memories…

    Een wonder dat ik mijn aggregatie( juist) behaald heb aan de VUB, met de karikatuur die Gerlo toen was.

    Totaal chaotische schriftelijke examens, wekelijks veranderende eisen…

    Maar hij was daar niet eens de ergste.

    Een oud-leraar van me zat in dezelfde communistische cel als Gerlo in de jaren 40.

    Ze noemden hem daar ” de sjtommekloot”.

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.