Vandaag is het precies 200 jaar geleden dat de Engelse auteur Emily Brontë, vooral bekend van “Wuthering Heights”, werd geboren.

Net als Jane Austen hebben de zusters Brontë een teruggetrokken leven geleid en daardoor waren ze eveneens volledig op hun fantasie aangewezen. Het grote verschil is echter dat waar bij de rationele, classicistische Jane Austen de goede afloop reeds voelbaar is van in het begin van het verhaal, de Brontës een donkere wereld beschrijven, vol passie en romantiek, vol gevaren en hinderlagen, waar enkel helemaal op het einde – omdat de traditie het nu eenmaal zo verlangde – een happy end wordt aan gebreid. Dat lijkt wel Dickens, maar het verschil is dat door de afgelegen woonplaats van de Brontës (de “Moors”, waar bijna alle verhalen zich afspelen) de sociale realiteit bijna volledig afwezig is, maar in de plaats daarvan krijgen mysterie en magie veel meer aandacht. Denk maar aan “Wuthering heights” van Emily of “Jane Eyre” van Charlotte. Het zijn bijna “gothic novels”.
Dat heeft ook te maken met hun eigen leven. De zussen Brontë werden oorspronkelijk opgevoed in een school voor kinderen van onbemiddelde dominees (denk aan Lowood in “Jane Eyre”). Toen de twee oudsten (Maria & Elizabeth) echter stierven van ontbering (ook hier kunnen we de beroemde scène met Helen Burns in “Jane Eyre” aanhalen), haalde vader Patrick zijn twee andere dochters (Emily & Charlotte) terug naar huis, waar ze opgroeiden samen met de jongsten, Anne en Branwell, de enige jongen.
Emily and Charlotte went to Brussels to study French in le pensionnat Héger in 1842. They were the only students there who weren’t catholic. Jolien Janzing writes in her novel “Charlotte Brontë’s secret love” (original Dutch title: “De meester”) about her vision of Charlotte and Emily’s stay at the Pensionnat, with suggestions of homo-eroticism in Emily’s friendship with a fellow pupil, Louise de Bassompierre, and more than suggestions of eroticism in Charlotte’s relationship with Monsieur Heger, the husband of the school’s directress. Emily however became ill and as she was used to the moors, she went back and actually recovered.
Branwell wordt naderhand de meest inspirerende figuur voor de zussen. Hij was immers een soort van jongere versie van Byron, hun grote idool. Nadat hun vader hen een partij tinnen soldaatjes heeft meegebracht, vluchten de vier kinderen in een eigen sprookjeswereld (Anglia), waarin een mythische ridder, the Duke of Zamorna, de hoofdrol speelt (ze schrijven de verhalen ook uit in kleine boekjes die ze voor hun vader verborgen houden). Zamorna is duidelijk een reïncarnatie van Byron, maar dus ook… van Branwell! Aangezien er onderhuids uiteraard ook een erotische aantrekking aanwezig is, is ook deze fantasiewereld een wereld van schuld en boete, tot het masochistische toe. Als het viertal volwassen wordt, zijn ze nog altijd niet in staat om in het normale leven te functioneren. Branwell nog het minst van al. Hij vlucht in een wereld van drank en drugs. Toch wordt hij niet verloochend door zijn zusters, integendeel. Het is haast symbolisch dat Emily op zijn begrafenis (september 1848) de kou vat, die enkele maanden later tot haar dood zal leiden.
“Jane Eyre”, het boek van Charlotte, zou voor alle drie de zussen – na een mislukte poging om poëzie te publiceren onder de mannelijke pseudoniemen Currer, Ellis en Acton Bell (“We did not like to declare ourselves women, because we had a vague impression that authoresses are liable to be looked upon with prejudice”) – een doorbraak betekenen. Om in te pikken op het succes werden op dat moment (1847) immers ook “Agnes Grey” van Anne en “Wuthering Heights” van Emily gepubliceerd. In dit laatste boek heeft Branwell model gestaan voor Heathcliff (evenals voor Arthur Huntingdon in het volgende boek van Anne, “The tenant of Wildfell Hall”). Hij wordt door sommigen zelfs als mede-auteur geciteerd (the manuscript shows another hand, probably his).
Op 2 december 1969 maakte ik de volgende samenvatting van “Wuthering Heights” (op de foto Laurence Olivier en Merle Oberon in William Wyler’s filmversie uit 1939):
I: Description of “Wuthering Heights”, the dwelling-place of Mr.Heathcliff. The storyteller is Mr.Lockwood, his new tenant. The others are Joseph, the servant, and Zillah, the maid. (“Wuthering” is in fact a dialectal form for “weathering” and means something like “waar het weer huis houdt”.)
II: A lot of mysterious accidents take place, when Lockwood comes to visit Heathcliff in stormy weather. Two new characters arrive on the scene: Mrs.Heathcliff, the daughter-in-law, whose husband (Heathcliff’s son) has died, and a strange young man, Hareton Earnshaw, who looks terrifying.
III: Lockwood is shown into a room, that is usually kept locked up by Heathcliff. There he finds the diary of Catherine Earnshaw, that dates back to 25 years ago. In it is written that she – being a girl of fifteen years old – and another young boy, named Heathcliff, are terrorized by a certain Hindley. After having a nightmare on this subject, Lockwood is awakened by Heathcliff. When he has left the room, he hears him saying: please come back, Catherine, my darling. In the morning mrs.Heathcliff is blamed for what happened because she pretends to study Black Art.
IV: Mrs.Dean, the house-keeper of Lockwood, says that mrs.Heathcliff’s real name is Catherine Linton and that she’s the daughter of the predecessor of Lockwood. Hareton is Catherine’s nephew. Then she tells the whole story: the old master Earnshaw once went to Liverpol to buy a present for his children, Hindley (14) and Cathy (6). He returned, however, with a six-year-old gipsy boy, called Heathcliff. The whole family, including mrs.Dean herself as the maid-servant, is upset by this and starts to hate the boy, except the master and Cathy. Hindley tends to hurt the boy terribly, but he never complains.
V: Hindley is sent to college. The old Earnshaw dies.
VI: Hindley comes back with a wife. Heathcliff tells the story of the events he and Cathy went throught at the Lintons’ (Thrushcross Grange).
VII: When Edgar and Isabella Linton come to spend Christmas eve at Wuthering Heights, Heathcliff wants to take revenge for the treatment he gets from Hindley.
VIII: Mrs.Earnshaw dies when her son Hareton is born. Edgar and Cathy (16) fall in love with each other.
IX: Cathy confirms to mrs.Dean that she is going to marry Edgar Linton, although she prefers Heathcliff. The latter (who was listening) rans away, because he misunderstood the reason why Cathy wouldn’t marry him. Edgar’s parents die and three years later he marries Cathy, who has been terribly ill, for no-one ever has heard anything about Heathcliff since his flight.
X: Heathcliff returns as a civilized man and he is even spending some time at Wuthering Heights, where Hindley keeps on drinking. Cathy is extremely happy and prevents a love affair between Heathcliff and Isabella Linton, who’s fond of him.
XI: Heathcliff has the five year old Hareton completely under his (bad) influence. When he kisses Isabella, a terrible row follows between Cathy, Edgar and himself. He admits that he makes love to Isabella, just to make Cathy jealous. Edgar wants to kill him, but he is able to escape. Cathy locks herself up in her room.
XII: Cathy is in great danger: either she will die or she will go mad. Isabella and Heathcliff have fled on horseback.
XIII: Two months later. Cathy is out of danger and mrs.Dean receives a letter of Isabella, telling she has married Heathcliff a month ago, but that he is a real monster. They are living now in Wuthering Heights, which has become a ruin.
XIV: Mrs.Dean pays a visit to Wuthering Heights. Heathcliff forces her to arrange an interview between hem and Catherine. Mr.Lockwood, ill, is still fond of the daughter of Catherine Linton.
XV: A few days later Heathcliff and Cathy meet again and, when they are found out by Edgar, Cathy falls ill again.
XVI: Cathy dies after giving birth to a daughter (the one who lives in Wuthering Heights at the moment). Heathcliff prays that she will become a ghost and haunt him forever.
XVII: Hindley tries to kill Heatcliff but in the fight, he himself is nearly killed. Isabella flees and near London her child is born. It is christened Linton. She’ll die thirteen years later. Hindley dies also at the age of 27 (same age as mrs.Dean on that moment of her story). Because all his possessions are lost in gambling, Heathcliff becomes the master of Wuthering Heights and young Hareton grows up there as a servant.
XVIII: The young Cathy grows up, but her father never tells her anything about Wuthering Heights. But when he’s away (to search the child of his dying sister), curiosity overtakes her and as a twelve year old she goes to W.H., where she meets Hareton. She has to promise to Ellen Dean that she will never tell her father about this visit.
XIX: Edgar comes back with his sister’s son, who’s ill. Heathcliff wants to have his son back, that’s why he sends Joseph for him. If they refused to let him go, Heathcliff threatens to come himself.
XX: Nelly takes Linton to W.H. Heathcliff promises to be good for him, because he knows that this will be the owner of the Grange, but he doesn’t like him at all. And so does Linton, who doesn’t want to stay.
XXI: When they are sixteen, Linton and Cathy meet again by the inference of Heathcliff, who would like to see them get married. It seems that his wish will come true, as Cathy and Linton continue writing to each other, although Mr.Linton has forbidden her to go back to W.H. or even to remain in contact with one of the inhabitants. The correspondence stops when Nelly finds out.
XXII: While Edgar has caught a cold, Cathy meets Heathcliff again and he tells her that Linton is dying without her love. So he advises her to go and see Linton, while he himself is away for a week.
XXIII: The young ones meet once again and after a little quarrel about the past, they fall in love again. Ellen is also ill and in this way Cathy is able to visit Linton every evening during three weeks.
XXIV: When Ellen has recovered, she finds out what has been going on and Cathy is ordered to confess to her dad. Once again Edgar doesn’t want her to see Linton again.
XXV: All this happened last year (1800). Edgar would like to bring Cathy and Linton back together, but he’s afraid of Heathcliff’s influence and unaware of the medical condition of the boy, because he isn’t allowed to talk about this in his letters. An interview is settled near the moors between the Heights and the Grange, under the supervision of Ellen.
XXVI: Linton is terribly ill and has to be forced by his father in order to meet Cathy.
XXVII: The second journey is disturbed by the arrival of Heathcliff. He locks Cathy and Ellen up in the Heights and says that they won’t leave till Cathy wants to marry Linton or till Edgar has died. Cathy agrees, because she would like to go home and so Ellen is locked up for five nights and four days, “till everything is over”.
XXVIII: Ellen is able to free herself and Edgar orders her to search for a lawyer because, before dying, he wants to make clear in his testament that Cathy will not be the owner of the property, so that Heathcliff won’t become the owner after Linton’s death (Linton and Cathy – locked up- are already married). But the lawyer was bribed by Heathcliff not to come. Linton helps Cathy to escape and in that way she is able to witness the death of her father.
XXIX: Cathy must go back again and Nelly is forbidden to visit her. Heatcliff has been to the open grave of Catherine Earnshaw, while the sexton was digging Edgar’s grave. Now, he says, he is calmed a bit. (He claims that she eventually has haunted him as a ghost.)
XXX: Cathy rejects the affection of Hareton and everyone else. This is reported to Ellen by Zilah, the housekeeper of the Heights.
XXXI: Lockwood goes to Heathcliff to say that he will no longer stay at the Grange. His love for Cathy has died because of her behaviour.
XXXII: A year later. Lockwood pays a visit to the Heights and sees that Hareton and Cathy are in love with each other.
XXXIII: The surrendering of Heathcliff. He won’t break their lives just for pleasure, neither will he go on struggling against his thoughts.
XXXIV: A few days before his death Heathcliff was acting very strange. He seemed to be happy and anguished at the same time. He whispers the name of Catherine while he’s staring at something and he even forgets to eat or sleep, what eventually caused his death. When he is buried near Catherine – as he arranged with the sexton – the people of the surroundings say that at night it is possible to see them both.
Chronology
1757 °Hindley Earnshaw
1762 °Edgar Linton
1763 °Heathcliff
1765 summer °Catherine Earnshaw
1765 winter °Isabella Linton
1773 +Mrs.Earnshaw
1777 Hindley marries Frances
1777 +Mr.Earnshaw
1778 °Hareton Earnshaw
1778 +Frances
1780 +Mr. & Mrs.Linton
1783 Catherine Earnshaw marries Edgar Linton
1784 January Heathcliff marries Isabella
1784 March °Catherine Linton
1784 March +Catherine Earnshaw
1784 September °Linton Heathcliff
1784 September +Hindley Earnshaw
1797 +Isabella Linton
1801 August Catherine Linton marries Linton Heathcliff
1801 September +Edgar Linton
1801 October +Linton Heathcliff
1802 +Heathcliff
1803 Hareton Earnshaw marries Catherine Linton
In 1977 was er een schrijver, Jeffrey Caine, die de leemte van de drie “verdwenen” jaren had opgevuld in een boek dat eenvoudigweg “Heatcliff” heette. Het werd in het Nederlands vertaald door niemand minder dan Jef Geeraerts en uitgegeven bij Walter Soethoudt. Op de voorpagina staat er als teaser: “een schitterend vervolg op De Woeste Hoogte”, maar reeds op de flaptekst staat uitdrukkelijk dat het juist géén vervolg is, maar een “tussenvoegsel”.
Diezelfde uitgeverij heeft anderzijds wel degelijk een echt vervolg op “Wuthering Heights” uitgegeven in de vorm van “Terug naar de Barre Hoogte” van Anna L’Estrange (pseudoniem van Rosemary Ellerbeck), een vertaling van “Return to Wuthering Heights”, eveneens uit 1977. Hierin wordt het verhaal verteld door Agnes Dean, het nichtje van de oorspronkelijke huishoudster Nelly Dean, aan Tom Lockwood, de zoon van de oude Lockwood uit het boek van Emily Brontë. De ongelukkige, gefrustreerde figuur, die in het personage van Heathcliff central stond in “Wuthering Heights”, wordt nu ook ten tonele gevoerd als de plots opduikende onechte zoon Jack Heathcliff, die op zijn beurt het huwelijk verstoort van beide overgebleven Earnshaws: Catherine en Hareton. Ook in dit boek wacht de jonge vrouw een vroege dood, daar ze wegkwijnt van liefde voor Jack, maar niet vóór ze het leven heeft geschonken aan een derde Heathcliff.
Lin Haire-Sargeant schreef in 1993 dan weer een boek met als titel de samenvoeging van de twee eerder genoemde werken: “Heathcliff, de terugkeer naar de Woeste Hoogten”. In dit boek wordt eveneens verhaald hoe Heathcliff aan zijn rijkdom zou gekomen zijn in de drie jaren dat hij uit het leven van Catherine is verdwenen. Lin Haire laat hem in Liverpool belanden, waar hij wordt opgevangen door de rijke Are die hem in dienst neemt en hem de mogelijkheden biedt voor een gedegen opleiding. Een onverwachte ontmoeting met Edgar Linton, de andere aanbidder van Catherine, leidt tot een bijzonder dramatisch intermezzo. Na de dood van zijn weldoener, die uiteindelijk zijn echte vader blijkt te zijn, erft Heathcliff diens fortuin. Net als in het oorspronkelijke boek wordt het verhaal verteld door de reiziger Lockwood en de huishoudster Nelly Dean. Maar ook Emily Brontë zelf en haar zus Charlotte treden op als personages. En Lin Haire wil hiermee suggereren dat Emily Brontë een intense erotische relatie heeft gehad met een persoon die dus nadien model heeft gestaan voor Heathcliff, wat dus een incestueuze verhouding impliceert als dit inderdaad Branwell was.
Wat Jeffrey Caine betreft tenslotte, de man die al deze “spin-offs” heeft in gang gezet, zijn versie komt grotendeels overeen met die van Lin Haire (wat dus betekent dat zij bij hém leentjebuur heeft gespeeld). Alleen maakt Heathcliff fortuin in Londen en vooral dankzij een frivole vrouw (Elizabeth Durrant), waarmee hij een haat-liefde-verhouding heeft. Het merkwaardige is dat dit boek mij sterk deed denken aan het veel later geschreven en artistiek veel meer gewaardeerde “Quincunx” van Charles Palliser. Vooral dat de armen op het platteland veel beter af zijn dan hun stedelijke soortgenoten komt hier ook goed tot uiting. En de criminaliteit die daarmee gepaard gaat. Een groot verschil is wel dat er in dit boek veel meer plaats is voor erotiek.
Ook hier wordt het verhaal oorspronkelijk verteld door Nelly Dean die aan Lockwood een nooit verzonden “brief” (de helft van het boek!) van Heathcliff meegeeft. Dit is wel een zeer onwaarschijnlijke constructie aangezien de brief gericht is aan Cathy, maar Heathcliff er toch vooral zijn verhouding met Elizabeth in beschrijft! De brief eindigt met de terechtstelling van Heathcliff aan de galg in Newgate. Aangezien dit niet het einde van het boek is (noch van dit boek, noch van het originele werk van Emily Brontë) is het duidelijk dat hij op een of andere manier toch nog aan de galg is ontsnapt. Dit, en de rest van het verhaal, wordt dan verteld door Elizabeth, alweer aan Lockwood.

Referentie
Derek Traversi, “The Brontë sisters and Wuthering Heights” in The Pelican Guide to English Literature, vol.6, 1958

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.