Michael Verhoeven wordt tachtig

30900_19
De Duitse filmregiseur Michael Verhoeven (op de foto te zien samen met Senta Berger) viert vandaag zijn tachtigste verjaardag.

Michael Verhoeven haalde met “Das Schreckliche Mädchen” de zilveren medaille voor de regie op de Internationale Filmfestspiele van Berlijn 1990 en, wat nog belangrijker is, hij kreeg tevens de publieksprijs. Vooral dit laatste geeft hoop: zelfs in het eengemaakte Duitsland is de afkeer van het nazisme nog altijd groter dan de aanhang. Maar het nazisme leeft nog altijd voort. Dat bewijst juist deze film.
Michael Verhoeven (niet te verwarren met zijn Nederlandse Robocop-naamgenoot Paul) is vooral een televisie-regisseur en dat is goed te merken in de aanpak van “Das Schreckliche Mädchen” (het verschrikkelijke meisje). Op een satirische wijze hanteert hij zowat alle expressiemiddelen die in docudrama “in” zijn. De “autocue” (het rechtstreeks aanspreken van de camera, denk aan de “oog in oog”-serie op TV 1), het afwisselen van zwart-wit en kleur, de interviewtechniek enz. Kortom, die zilveren medaille voor de regie is hem zeker gegund. Toch is dit meteen ook het laatste wat ik over het vormtechnische aspect ga zeggen. De inhoud van deze film is immers “verschrikkelijk” veel belangrijker. En niet in het minst omdat hij op waar gebeurde feiten berust.
Het begint immers allemaal op een erg onschuldige manier. Een “verschrikkelijk verstandig” schoolmeisje, gespeeld door Lena Stolze, wordt door haar omgeving aangezet om deel te nemen aan een opstelwedstrijd. Eerst gaat het over de Europese eenheid, maar wanneer ze die op nationaal niveau heeft gewonnen, wenst ze ook aan de volgende wedstrijd deel te nemen en die heeft als onderwerp: “Mijn geboortedorp onder het Derde Rijk”.
“Fijn,”
zegt Sonja (zoals haar naam in de film luidt), “dan kan ik meteen weergeven welk een heldhaftige strijd ons dorp heeft gevoerd tegen het nazisme. Hoe mensen als professor Juckenack en pastoor Schulte niet wilden plooien!”
Tot haar verrassing wordt haar enthousiasme deze keer niet door haar omgeving gedeeld. Even lijkt het erop dat de film nu de richting gaat uitgaan van “Frances”. Maar alhoewel het op het persoonlijke vlak beter afloopt met Sonja, op het maatschappelijke niveau is het allemaal veel erger. Niet alleen blijkt zowat iedere familie in het dorp iets te verbergen te hebben (met de fameuze professor Juckenack op kop, die in plaats van een verzetstrijder een jodenverklikker was), bovendien blijkt dat nazisme nog springlevend, want jonge afstammelingen van die “alte Kameraden” deinzen er niet voor terug om Sonja te intimideren via bomaanslagen of aanrandingen.
Doch er is ook de “zachte aanpak”. Gaande van de apotheker die haar geen medicamenten voor haar ziek dochtertje wil verkopen (want ondertussen staat de tijd uiteraard niet stil en is Sonja gehuwd met een vroegere leraar van haar) tot de bibliothecaris die allerlei uitvluchten verzint opdat ze toch maar niet in het archief zou kunnen neuzen.
Op dat moment is de opstelwedstrijd uiteraard al lang afgelopen en heeft Sonja zich gewoonweg vastgebeten in haar onderwerp. Haar vastberadenheid zal haar weliswaar haar huwelijk kosten, maar wanneer ze er uiteindelijk (via een list) toch in slaagt haar gegevens te boek te stellen, keert het tij als ze er eredoctoraten aan verscheidene universiteiten aan overhoudt. Tegen dan is Sonja echter niet meer de naïeve hardwerkende studente die kost wat kost een schitterend werkstuk wil afleveren, maar een sociaalvoelend iemand die gerechtigheid wil en die vooral haar land op het gevaar van het latente nazisme wil wijzen. Bij deze bewustwording speelt ook een oude communist een rol, die “dankzij de Amerikanen werd bevrijd uit de klauwen van de nazi’s”, maar een jaar later weer door diezelfde “bevrijders” werd opgesloten. Griezelig is wel dat haar af en toe wordt toegeroepen “dat ze dan maar in de D.D.R. moet gaan wonen”. Griezelig zeg ik, omdat er nu geen sprake meer is van een D.D.R. en, hoe cynisch het ook bedoeld was, waar moeten dergelijke mensen nu heen in het verenigde Duitsland? De conclusie is duidelijk. Dit is een film om niet te missen.

Referentie
Ronny De Schepper, Het nazisme leeft nog altijd voort, De Rode Vaan nr.8 van 22 februari 1991

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.