Vandaag is het 140 jaar geleden dat de moordenaar Hendrik Jacobus Jut is overleden in de strafgevangenis van Leeuwarden op 26-jarige leeftijd. De moord die door Jut werd gepleegd, veroorzaakte zoveel ophef dat een kermisuitbater de volkswoede te gelde maakte door een attractie waarop mensen met mokerslagen hun woede konden afreageren kop-van-jut te noemen. Daardoor ontstond ook de uitdrukking: “de kop van Jut zijn”, het moeten ontgelden, de zondebok zijn, maar laten we wel wezen: Hendrik Jacobus Jut was wel degelijk een moordenaar en géén kop van Jut…

Het echte hoofd van Jut werd na zijn dood op sterk water gezet en is jarenlang te zien geweest in het anatomisch museum (het “Kabinet van Camper”) van de Rijksuniversiteit Groningen. De fles waarin zijn hoofd werd bewaard was niet goed afgesloten, daardoor verdampte het conserveermiddel en is het hoofd verloren gegaan. Wat nog rest is een gipsen afgietsel van het hoofd in het Universiteitsmuseum (zie bovenstaande foto).
De kop-van-jut werd in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog vaak gemanipuleerd. De eigenaar kon het gewicht afremmen en op deze manier bepalen of het gewicht wel of niet de bel raakte door het gewicht tegen te houden. Vaak werd eerst de aandacht getrokken door een (bij voorkeur schriel gebouwde) handlanger op de kop-van-jut te laten slaan, waarop deze tot een ieders grote verbazing de bel raakte. Wanneer hierna grotere sterkere mannen het probeerden (‘als zo’n schriel mannetje de bel kan raken moet mij dat ook lukken’), lukte het hen tot hun frustratie niet. Zo bleven ze, om hun waardigheid niet te verliezen, opgejut door de menigte, het telkens proberen totdat de eigenaar ten slotte na meerdere pogingen toeliet dat de bel geraakt werd om anderen niet te ontmoedigen. Uiteraard moest voor iedere poging betaald worden, dus kon de eigenaar zo zijn inkomsten verhogen. fotowaren dus wél de kop van Jut… (Wikipedia)

 

2 gedachtes over “Hendrik Jacobus Jut (1851-1878)

    1. Het is inderdaad een heel verhaal dat uitgebreid uit de doeken wordt gedaan op Wikipedia. Niet zozeer op de link die ikzelf aangeef (daar is het slechts summier), maar als je dààr dan op de naam van Hendrik Jacobus Jut klikt, dan krijg je wel het hele verhaal.

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.