Veertig jaar geleden ging ik in opdracht van het regionale weekblad De Voorpost op “schoolreis” met de intercommunale vereniging van het Land van Waas…

Wie dacht dat door de plannen in verband met de subgewesten de intercommunales een zachte dood zouden sterven, zal wel erg verbaasd opkijken wanneer hij verneemt dat met name de Intercommunale van het Waasland aan een
uitgebreide propagandacampagne begonnen is. Zo werden eergisteren alle Wase schooldirecties en de geïnteresseerde leerkrachten uitgenodigd voor een excursietocht in het gebied van de linker Scheldeoever.
Een vijfenveertigtal belangstellenden meldden zich aan rond 14 uur in de Bremstraat te Sint-Niklaas waar de zetel van de Intercommunale gevestigd is, onder alvast een stralende zon. In de loop van de namiddag zou het weder enigszins veranderen, maar dat mocht het enthousiasme niet dempen. Integendeel, men liep zelfs een uur uit op het geplande schema.
De leerkrachten, waarvan velen uitgerust met fototoestellen (alleen de gebruikelijke boterhammenzakjes ontbraken nog om dit tot een ware « schoolreis » te maken), werden allereerst verwelkomd door Gustaaf Deckers, gedelegeerd beheerder van de Intercommunale. Hij gaf een korte historiek van de intercommunale verenigingen in het algemeen, waarbij hij de uitdaging van de toekomst (de subgewesten dus) niet uit de weg ging. De heer Deckers stelde het zo voor dat het volgens hem een soort « promoveren » van de intercommunales tot subgewesten is. Toch kon hij niet nalaten aan te stippen dat men de Intercommunales meestal verwijt « ondemocratisch » te zijn (tijdens het recente interview dat we gehad hebben met Maurits Coppieters liet deze zich o.a. in die zin uit — jammer genoeg hebben we het hoofdstuk over de subgewesten niet kunnen behouden in onze editie omdat het gesprek reeds zeer uitvoerig was), maar dat volgens hem de subgewesten dat evenzeer zullen zijn, omdat ook zij niet rechtstreeks zullen verkozen worden.
Daarna ging de heer Deckers iets uitgebreider in op de geschiedenis van de Intercommunale van het Waasland zelf. Hij schetste de werking ervan (b.v. aanleggen van industrieterreinen, wegen, verbrandingsovens voor afvalstoffen) en prees vooral de snelheid en de efficiëntie waarmee alles gebeurde, wat met de logge administratieve bureaucratie in het achterhoofd inderdaad wel een prestatie mag heten.
Uiteindelijk belandde de heer Deckers bij het eigenlijke doel van deze namiddag en dat bleek dan te zijn dat men in september zal starten met een abonnementenwerving op de scholen voor het blad Regionaal dat door de Intercommunale van het Land van Waas wordt uitgegeven. (« Regionaal, in Waas perspectief, een informatief tijdschrift over een gewest-in-ontwikkeling », abonnementen door storting van 200 fr. op rek. nr. 090-3447800-82 met vermelding van 11/999999 « Regionaal »). Terloops merkte de heer Deckers op dat volgens hem de leraars er te zeer op uit zijn hun leerlingen op allerlei bladen te doen abonneren en dat ze te veel moeten « knippen » in verschillende tijdschriften. Door leerkrachten die de onderrichtingen van zelfwerkzaamheid van leerlingen zoals die sinds het V.S.O. toch reeds ingang gevonden hebben, ter harte nemen, zal dit wel niet in dank afgenomen zijn…
Wat beoogt men nu met « Regionaal » ? Wel, men wil daarin diverse dossiers samenstellen met studies en enquêtes over de meest uiteenlopende onderwerpen die echter allemaal betrekking hebben op het Waasland (zoals demografie, tewerkstelling, industrialisatie). In het kader van het jaar van het dorp heeft men in de huidige jaargang reeds aandacht besteed aan dorpskernen en de culturele infrastructuur van de verschillende Wase gemeenten en in augustus zal een nummer verschijnen over de landschappen in het Waasland. Dat men daar dan maar niet te lang mee wacht, want later op de dag zouden we nog kennis maken met dat eertijds zo typisch agrarische Wase landschap…
OPBOUWWERK
Nadien mochten er vragen gesteld worden. De heer Desmet verwees naar het jaarverslag en vond dat dit i.v.m. het Maatschappelijk Opbouwwerk Waasland v.z.w. nogal onduidelijk was. Als service voor onze lezers herhalen we graag een paar belangrijke zinnen uit dat verslag: «Het maatschappelijk opbouwwerk, dat sedert 1 januari 1976 een autonome vzw geworden is, en waarvan ook de Intercommunale lid is, heeft vooral ingevolge de politieke activiteit van één van haar stafleden en ook omwille van de wijze van besluitvorming in de bestuursorganen van de vzw en de aard van de ondernomen projecten nogal wat spanningen en wrevel opgewekt, die het vertrouwen in deze instelling vrij zwaar geschokt hebben. Deze situatie heeft de Intercommunale dan ook aarzelend gemaakt, toen begin 1977 vanwege de MOW de vraag gericht werd om het systeem van prefinanciering door de Intercommunale, waartoe deze laatste zich enkel voor het jaar 1976 verbonden had, in 1977 te verleggen… De raad van beheer kantte zich ook uitdrukkelijk tegen de invoering van enige vorm van beroepsverbod.»
Als verduidelijking voegde de heer Deckers daar nu het volgende aan toe. De financiën van MOW zijn dus uitgeput. Het rijk wil wel subsidiëren, maar heeft dit afhankelijk gemaakt van de aanvullende subsidies die dus van de gemeentebesturen moeten komen. Bij deze laatste nu heerst er op dit moment een zeker wantrouwen tegenover MOW, zodat dit bij gebrek aan financies dreigt ten onder te gaan. Dit zou nochtans erg te betreuren zijn enerzijds omdat men dan een subsidiebron kwijt is en anderzijds omdat MOW aan een reële nood beantwoordt. Daarom heeft de Intercommunale het op zich genomen de schepenen van cultuur en sociale zaken van de diverse gemeenten bij elkaar te brengen, maar dit is jammerlijk mislukt.
Men geeft het echter niet op en deze keer is men zelfs van plan de volledige schepencolleges tot een gesprek uit te nodigen.
Daar de onkosten van MOW (o.m. door het ontslag van Miel Dullaert) teruggelopen zijn, is de intercommunale wél bereid tot pre-financiering, maar geld voorschieten is dan ook het enige, wat ze kán doen, want subsidiëren mag ze niet.
NEDERLAND
Een volgende vraag ging over de mogelijkheid van het oprichten van een soort « Interregionale » tussen het Waasland en Zeeland, «omdat die onnatuurlijke grens ons reeds veel nadeel in onze ontwikkeling heeft berokkend».
Mr. Deckers antwoordde hier monkelend op dat men inderdaad reeds met deze « Groot-Dietse gedachte » had gespeeld. Men heeft er zelfs indertijd een brief naar de regering over geschreven o.m. met de vraag of b.v. Hulst eventueel zou kunnen toetreden tot de Intercommunale. Het antwoord was dat de regering hier positief tegenover stond maar dat het grondwettelijk onmogelijk is. Vandaar dat het zich beperkt tot occasionele contacten.
Toch mag men dit niet onderschatten, want er zijn b.v. meer contacten met Zeeland dan met Dendermonde, dus die staatsgrens is niet zo’n barrière als men wel denkt. In de bus nam de heer Hedwig Buysrogge (secretaris) dit thema van de ontsluiting van het Waasland weer op en wees op het isolement waarin het Waasland heeft verkeerd tot na de 2de Wereldoorlog, want het is dan pas dat er enig schot in de zaak kwam met de tunnel te Antwerpen en de brug van Temse. Dank zij de E3 zijn er nu echter geen moeilijkheden meer — in theorie dan, want in de praktijk…
TTS
Inderdaad, de inplanting van bedrijven in het Waasland verloopt uiterst moeizaam. We konden dit b.v. vaststellen bij het Industriepark TTS, afkorting voor Temse – Tielrode – Sint-Niklaas, dat de Intercommunale langsheen de E3 heeft aangelegd. Voorlopig is dit nog weinig bezet met slechts 23 bedrijven (in totaal 1543 tewerkgestelden). Later zouden we dit nog meer kunnen vaststellen in Kallo en Doel.
Dit alles contrasteerde sterk met de prognoses die de heer Geeroms, economist-planoloog, maakt aan de hand van de huidige statistieken. De landbouw (primaire sector), vroeger de beroepsbezigheid bij uitstek in het Waasland, is nu teruggelopen tot 3000 arbeidsplaatsen. In de secundaire sector daarentegen vinden we dertig duizend arbeidsplaatsen, maar hier moeten we een onderscheid maken. De traditionele Wase industrie, de tekstielnijverheid, is tussen 1972 en 1976 van dertien duizend naar tien duizend teruggelopen. We komen hier binnenkort op in een gesprek met de heer Callaert, de textielbaron van Sint-Niklaas zoals hij wel eens wordt genoemd. De metaalindustrie is dankzij de Boelwerf natuurlijk nog goed vertegenwoordigd: 1/4 van de beroepsbevolking binnen de secundaire sector. Bij handel en dienstverlening vinden we vijfentwintig duizend arbeidsplaatsen, maar dat betekent toch een achterstand t.o.v. de rest van Vlaanderen, vooral wat de banken en het vervoer en verkeer betreft.
Voor 1985 nu zouden er in het Waasland nog zeven duizend arbeidsplaatsen moeten gecreëerd worden en dit zou dan voornamelijk moeten gebeuren op de fameuze linkeroever. Nog even eraan herinneren dat op een beroepsbevolking van tachtig duizend mensen er nu vierduizend vijfhonderd werklozen zijn en dat ook de pendelarbeid naar de streken buiten het Waasland zeer groot is: tweeëntwintig duizend, waarvan veertienduizend naar Antwerpen alleen al!
ZEESLUIS VAN KALLO
Met al dat gepraat waren we ondertussen aangeland in Kallo waar we een kijkje gingen nemen naar de zeesluis die daar in aanbouw is (de sluis zelf is reeds klaar, wat uiteraard niet wil zeggen «gebruiksklaar»).
Hier werden we te woord gestaan door ingenieur De Munck. Hij gaf een duidelijk overzicht van de werken, die naast de sluis zelf nog inhouden: het bouwen van een kanaaldok met insteekdokken, het ophogen van de bestaande terreinen met uitbouw tot industrieterreinen en op- en overslagzones, het aanleggen van wegen, spoorverbindingen, bruggen en tunnels. Er wordt ook een groenzone voorzien, maar hierover werd tijdens deze namiddag niet gepraat.
Ook hier kon men weer vragen stellen en zo kwam o.m. het Baalhoek-kanaal ter sprake. Het is namelijk zo dat ten eerste de dokken oorspronkelijk bedoeld waren als petroleumdokken, maar dat men daar sinds de oliecrisis vanaf ziet en ten tweede is zoals reeds gezegd de belangstelling van de industrie voor deze vestigingsplaats niet bijster groot (één aanvraag op zes jaar tijd). Daarom vroeg de vraagsteller of het niet mogelijk was het Noord-Westen te behouden als landbouwzone en meteen ook de plannen voor het kanaal op te geven, daar er dan geen aansluiting zou zijn. Hiertegen kanten zich de mensen van de Intercommunale omdat zij er vast van overtuigd zijn dat er in de toekomst wel vestigingen zullen plaatshebben.
Dat neemt niet weg dat de sluis zelf (die in aanbesteding bijna anderhalf miljard kost) pas in werking zal treden in 1980, namelijk voor de firma Panovean, die dan verder één schip per maand verwacht. Pas in 1982 zouden via de sluis ook andere bedrijven (als die er ondertussen dus zullen zijn) kunnen bevoorraad worden omdat men wacht op kredieten voor het opspuiten van het terrein.
DOEL
Tijdens de rit naar Doel werd je eerlijk gezegd enigszins ontroerd wanneer je zag hoe zo’n streek kapot gemaakt wordt. Toevallig was het sinds mijn kinderjaren geleden dat ik daar nog eens geweest was en het contrast was afschrikwekkend. Vooral de commentaren van de heer Geeroms klonken in dat geval erg cynisch: «De koeltoren van de kerncentrale wordt het monument van de linkeroever» (hij wordt namelijk even hoog als de Onze-Lieve Vrouwetoren); «door het opspuiten van de terreinen is de eertijds zeer vruchtbare landbouwgrond herschapen in een maanlandschap vol zand en water» (waarop iemand vroeg waar dat water dan wel op de maan te vinden was); «hier zien we dan nog een laatste boerderij» en «we gaan de middenstand van Doel ook nog een laatste penning gunnen» (dit n.a.v. het feit dat we in ’t Paviljoentje een glaasje mochten gaan drinken). Hij verduidelijkte ook het standpunt van de Intercommunale i.v.m. Doel: zoals men weet heeft staatssecretaris Mark Eyskens besloten dat Doel mag blijven (« omdat de industrieën toch niet komen »), maar winkelbedrijven mogen wel onteigend worden indien ze verlieslatend zijn; de heer Eyskens is tot dit standpunt gekomen na raadpleging van de Intercommunale, maar hij heeft hun raad niet opgevolgd, want zij stellen namelijk voor de inwoners naar Beveren over te brengen omdat zij toch tot isolatie gedoemd zijn.

Referentie
Jan Segers, Van de eerste sluis en de laatste boer, De Voorpost, 9 juni 1978

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.