Het is vandaag 135 jaar geleden dat Karl Marx is gestorven. Ik heb plichtsgetrouw wel een paar van zijn klassiekers gelezen (of proberen lezen), maar wat me meer is bijgebleven, is een boekje dat Jan Mestdagh “op de kop wist te tikken”, zoals hijzelf zegt, en waarin de liefdesgedichten staan van Marx, gericht aan zijn vrouw Jenny von Westphalen. Na zeven jaar verloving met de vier jaar jongere Karl, gaven ze elkaar in 1843 voor het altaar van de Pauluskerk in Bad Kreuznach het jawoord. Jenny stelde zich in dienst van de roeping van haar man, zij kopieerde en redigeerde zijn manuscripten, correspondeerde met uitgevers en volgde hem in zijn verbanning naar Parijs en Londen. Zij schonk het leven aan zes kinderen, van wie er echter maar drie overleefden, één ervan (Eleanor) zou o.a. “Madame Bovary” vertalen. Zij leed onder de armelijke levensomstandigheden en leed in toenemende mate aan depressies, volgens mijn herinneringen o.a. omdat Karl haar bedroog, maar daarvan heb ik geen bevestiging kunnen vinden op het internet (zou men ons dat op het college wijsgemaakt hebben om hem als de baarlijke duivel af te schilderen?). Hoe dan ook, Jan vond dat de teksten van vadertje Marx de confrontatie met de eerste de beste schlager konden doorstaan en daarom gaf hij me opdracht om voor De Rode Vaan één van deze gedichten te vertalen.

Nu reeds enkele jaren geleden tikten wij in Amsterdam een hoogst merkwaardig boekje op de kop: een bloemlezing uit de liefdesgedichten van de jonge Marx met vertalingen in het Engels door Rainhard Lettau en Lawrence Ferlinghetti – deze laatste is, zoals men weet, een van de meest prominente dichters van de Amerikaanse beat-generation, waartoe ook een Jack Kerouac en een Allen Ginsberg behoorden.
Deze gedichten schreef Marx tijdens zijn studentenjaren, toen hij verliefd was op de vier jaar oudere Jenny von Westphalen, met wie hij later zou huwen. Zij zijn geschreven in de typische, geëxalteerde stijl van de Duitse romantiek. Op rijpere leeftijd is Marx de eerste geweest om deze liefdespoëzie te verloochenen, en ook de latere marxisten hebben het niet als hun roeping gezien om de lyrische uitstortingen van Karl weer in de publieke belangstelling te brengen. Maar toch staan deze gedichten niet geheel los van het latere “serieuze” werk van Marx. Reeds zijn vader onderkende in deze verzen een vorm van compromisloos radicalisme en waarschuwde zijn zoon dat hij wel eens een “negatief genie” zou kunnen worden, iemand die “zijn nachten zou doorbrengen met het baren van monsters”.

Zie, duizend boeken zou ik kunnen vullen
Enkel en alleen met “Jenny” op elke lijn
Toch zouden ze een gedachtenwereld verhullen
Een eeuwige daad en een constant Willen
Zoete verzen die het verlangen lieflijk stellen,
Al de glans en gloed van de Sfeer,
Zo god’lijke vreugde als zorg en pijn,
Alle Leven en Kennis die in de mijn’.
Het staat in de sterren geschreven,
Van Zefir naar mij weerkaatst het weer,
Galmend als een donderend beven.
Op mijn eer, als in een refrein bezing ik haar faam,
Voor de komende generaties en die van weleer –
LIEFDE IS JENNY, JENNY IS LIEFDES NAAM.

“Duizend boekdelen zou ik kunnen vullen met in elke lijn alleen maar Jenny”, zo schwärmt de jonge Marx en minder progressieve spuiters zullen hierbij verzuchten van “had-ie ’t maar gedaan!” Nu, Marx heeft, zoals we weten, zijn lier vroegtijdig aan de wilgen gehangen maar hoewel allesbehalve meesterwerken blijken zijn gedichten toch meer dan alleen maar curiosa. Het zijn, zoals de vertalers in hun inleiding schrijven, “vroege literaire experimenten – directe uitdrukkingen van een crisis in de ontwikkeling van een genie”.
Bovenstaand gedicht werd uit het Engels vertaald door onze volijverige confrater Ronny De Schepper. Dit brengt ons meteen tot de opmerking dat vele van Karls gedichten in hun Engelse vertaling als het ware erom vragen om op muziek gezet te worden. Wie van onze polderpoppers neemt de uitdaging aan?

Referenties
Jan Mestdagh in De Rode Vaan nr.26 van 1981
Karl Marx: Love Poems. Uitgegeven door City Light Books, City Lights Bookstore, 261 Columbus Avenue, San Francisco, California 94133.

foto

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s