Veertig jaar geleden wijdde Der Spiegel een artikel aan het feit dat redevoeringen van Hitler of Göring naar verluidt als zoete broodjes verkochten. De Rode Vaan was hierdoor natuurlijk ten zeerste gealarmeerd en belde zijn popmedewerker (ik dus, want ik was nog niet in vaste dienst) op om na te gaan of dit in Vlaanderen ook het geval was. Wat denk je?

De jongste tijd zijn langspeelplaten met toespraken van Hitler, Goebbels, Göring e.a. erflaters van de Duitse Kultur weer erg populair in de Duitse Bondsrepubliek. Ook liederen van de Waffen-SS (soms in « originele » uitvoering, soms « gecoverd » door een of ander… politiekoor !) staan te popelen om de hitparade binnen te duikelen.
In de beste gevallen zijn deze elpees uitgegeven door één of ander obscuur firmaatje uit Liechtenstein dat deze pareltjes van zwijnerij enkel via postbestellingen levert. Soms echter, en dit is m.i. nog veel erger, worden ze verspreid door respectabele grammofoonplatenmaatschappijen (b.v. gespecialiseerd in klassieke muziek) als zgn. « objectief » documentair materiaal. De « objectiviteit » strekt zich echter niet verder uit dat de nostalgisch-euforische hoesteksten van die « bruine » platenfirma achterwege worden gelaten. Nergens worden echter de toespraken of liederen in hun historisch kader geplaatst, laat staan aan een serieuze kritiek onderworpen.
Met als gevolg uiteraard dat de koper zelf bepaalt wat die teksten nu precies inhouden. Duidelijker gesteld : niemand van onze lezers zal door het kopen van zo’n plaat fascist worden. Dit gevaar bestaat echter wel voor jonge kopers die van het nazisme geen kaas hebben gegeten. En dat zijn er veel als men er rekening mee houdt dat het bespreken van het fascisme taboe is in de scholen. Men wordt dan immers vlug versleten als « communist » en er staan genoeg werkloze leerkrachten te wachten om je plaats in te nemen.
Dat we zeer beducht moeten zijn voor een heropleving van het fascisme in West-Duitsland staat als een paal boven water. We vroegen ons echter af of deze platen (als uiting van die heropleving) ook in Vlaanderen beter van de hand gaan. We deden dan ook een kleine proef op de som.
SINT-NIKLAAS
In één van de grootste piatenwinkels van Sint-Niklaas werd ik opgevangen door een jong verkoopstertje. Ik bloosde verlegen toen ik naar een plaat van Hitler vroeg. Nogal kortaf (“volg mij”) werd ik naar de platenbak « akkordeon – hammond -marsmuziek » gebracht. En ja hoor, ze stonden er. De Liechtensteinse dan nog wel (een vijftal). Er stond ook een plaat van Lenin, één van de Gaulle en twee van Churchill, maar verder was het al Duits wat de klok sloeg. Er waren echter evenveel platen van Duitsland na W.O. II dan van nazi-Duitsland. Ik vroeg me af wie dát nou zou interesseren. De mars-muziek (meestal liederen door legerkoren) was natuurlijk voor 99 % Duits. Echter allemaal « modern ».
Toen ik uiteindelijk met de nieuwste elpee van Raymond van het Groenewoud naar buiten stapte, werd de juffrouw wat toeschietelijker. « Neen », er was niet veel vraag naar die platen en dan nog uitsluitend van oudere mensen. Alles bij elkaar is het natuurlijk wel bedroevend dat een handelaar om de lieve centen die brol in huis haalt maar goed, ze vallen nogal duur uit (425 fr) zodat ze nog wel een tijdje in de rekken zullen toeven.
ANTWERPEN
Een correspondent in Antwerpen (*) had twee soorten winkels uitgekozen om navraag te doen naar de Hitlerplaten. In een nogal elitaire, wat klassieke muziek betreft goed gedocumenteerde zaak hadden ze de platen juist niet. In de meest populaire winkel van Antwerpen echter hadden ze deze wel (de Lichtensteinse) en waren ze bovendien niet eens verwonderd toen men er naar vroeg. De platen gaan nu wel niet als warme broodjes van de hand, maar toch zijn er geregeld kooplustigen. Toen onze vriend echter toegaf niet tot deze categorie te behoren maar enkel een paar vragen in verband ermee wenste te stellen, werd de houding van de verkoopster wat stugger (« Zit hier niks achter ? »). Het bleek dat het vooral leraars zouden zijn die dergelijke platen kopen en dat de vraag naar Hitler de jongste tijd niet is gestegen.
GENT
In de drie grote platenzaken waar we op bezoek gingen zijn de platen te verkrijgen, maar de verkoop varieert nogal.
In een zeer grote platenzaak, in het hart van het Gentse winkelcentrum vonden we onder de noemer « folklore », tussen “Le chant du monde”-platen, één nogal verlept exemplaar dat in keurige letters vermeldde “Hölle, wo ist dein Sieg”. Het was kennelijk een zeer oude plaat met o. m, een redevoering van Göring voor het gerecht in Nürnberg. Deze plaat verscheen in de zgn. “Documentary Series”, een serie waartoe ook alle andere platen in de andere winkels behoorden.
De commentaar van de verkoopster bevestigde hetgeen ik bij het zien van de plaat al vermoedde : dergelijke platen worden nauwelijks of niet verkocht. « Om preciezer te zijn, gedurende de vijf jaar dat ik hier nu al werk heeft bij mijn weten niemand zo’n plaat gekocht », aldus de verkoopster.
Anders is het gesteld met een platenzaak eveneens in het winkelcentrum. Bij een eerste blik op de rekken merkte ik geen «Documentary Series»-platen. Bij navraag verwees men me naar de Duitse schlagers, achteraan in de winkel. Daar vond ik drie recente Duitse platen plus een redevoering van Konrad Adenauer. De twee verkoopsters hielden er een nogal uiteenlopende mening op na. De ene vond dat de platen vlot van de hand gingen, de andere zei het tegenovergestelde. De eerste voegde eraan toe dat het koperspubliek zich vooral situeert in de middelbare leeftijd. “Mensen die WO II nog hebben meegemaakt, al ga ik daarbij gewoon op hun uiterlijk af. Of ze tot rechtse of linkse stromingen behoren kan ik uiteraard niet weten,” aldus de bereidwillige dame.
Werkelijk succesvol in de verkoop van dergelijke platen is een platenzaak gesitueerd even buiten het drukke winkelcentrum. Deze zaak, die het vooral moet hebben van Vader Abraham en populair klassiek, is de enige die deze platen ook uitstalt. Zelfs tijdens de eindejaarsperiode (het ogenblik waarop wij deze bezoekjes brachten).
De verkoopster (blijkbaar zijn het allemaal vrouwen) verzekerde me dat de “Documentary”-platen tot de best verkopende van de zaak dienen gerekend. « Vooral tijdens de afgelopen feestweek was deze serie erg in trek. Ze verkoopt zeer goed bij ons omdat je ze elders moeilijk kunt vinden. We hebben trouwens de hele serie in twee talen. (Duits en Frans). » Op de vraag of het een bepaalde groep mensen is die de platen koopt antwoordde de vrouw dat het mensen van alle pluimage en ouderdom zijn die ze kopen.
Een redevoering van Hitler of Göring als cadeau. Eerlijk gezegd, het klinkt nogal bizar. Wat er ook van zij, aan koperspubliek ontbreekt het deze platen geenszins. Een precieze omschrijving van het soort mensen dat dergelijke platen koopt is niet te geven. Daarvoor waren de verklaringen van de verkoopsters te vaag, Het is bovendien duidelijk dat geen enkele van de door ons bezochte platenzaken deze platen verkoopt om ideologische of principiële redenen. Een even groot succes als in de Bondsrepubliek schijnen dergelijke platen in het Vlaamse land dus — gelukkiglijk — niet te kennen.

Ronny De Schepper

(*) Onderaan het artikel wordt aan hem gerefereerd als W.P. maar ik zou begot niet meer weten wie dat was… (William Ploegaert? Waarmee ik op het einde van dat jaar overhoop zou komen te liggen omwille van de reeks “Pop en fascisme”?)

Referentie
Ronny De Schepper, Een redevoering van Hitler of Göring als cadeau? De Rode Vaan, 26 januari 1978

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.