Het is vandaag al tien jaar geleden dat in Lausanne de vernieuwer van het ballet Maurice Béjart op tachtigjarige leeftijd is overleden (foto deredactie.be).

In 1959 richtte de Franse choreograaf in Brussel het Ballet van de XXe Eeuw op met als standplaats de Munt, waar hij een jaar eerder reeds zijn ophefmakende versie van “Le sacre du printemps” had gecreëerd. Daarnaast zijn ook hij zijn eigen choreografie van “Romeo & Juliet” en natuurlijk van de “Boléro” wereldberoemd.
In 1977 zag ik “La Traviata” in een regie van Béjart, met zijn lievelingsdanser Jorge Donn in een bijgeschreven rol. Dit zou de eerste opera worden die ik in de Munt zou zien, ik geloof zelfs mijn eerste opera überhaupt, aangezien ik daar samen met mijn eerste vrouw naartoe ben gereden met een bus vanuit Sint-Niklaas.
Natuurlijk is Maurice Béjart en zijn Ballet van de Twintigste Eeuw het troetelkind van de cultuursnobs. En natuurlijk speelt Béjart daarop in met pseudo-intellectuele verantwoordingen van zijn creaties. Maar moeten wij hem daarom verwerpen ? Voor wie “Dionysos” heeft gezien een louter retorische vraag.
« Dit ballet (..) begint met een grote stoet (de geboorte van de tragedie)… Vervolgens verplaatsen we ons naar een Griekse taveerne (..) waar we kennismaken met een jonge Griek, verschillend van de anderen, die de toekomstige Dionysos zal worden. Dan zien we het ontstaan van de mythe, met de ontmoeting tussen de Germaanse held en de jonge Griek : zo krijgt de relatie Wagner-Nietzsche zijn dimensie (..) en ons de banden toont tussen Cosima-Ariadne en Nietzsche die op het laatste wegvlucht. De tragedie bereikt haar hoogtepunt als Nietzsche Wagner doodt parallel met Dionysos die door de Titanen wordt gedood. Het slottafereel toont ons de heropstanding van de symbolische God ».
Slechts licht ingekort is dit de synopsis die je in het programmaboekje van « Dionysos » kan vinden (in werkelijkheid betreft het trouwens een programmafolder voor het Internationale Filmgebeuren) en, eerlijk gezegd, buiten het feit dat hiermee « verklaard » wordt waarom er naast muziek van Manos Hadjidakis ook werk van Wagner wordt gebruikt, ben je daar niks mee. Integendeel zelfs, we lezen ook b.v. dat « steeds de perfecte driehoek wordt gevormd, de driehoek van de Vader, de Moeder en de Zoon die verliefd is op de moeder en rivaal is van de vader die hij nochtans liefheeft en eerbiedigt » en dit zorgt meer voor verwarring dan voor opklaring. Er worden immers prachtige solo’s gedanst (Jorge Donn !), gevoelige pas-de-deux (de legende van Zeus en Semele) en extatische ensembles (de Bacchanten; de scène in het café), maar voor zover we ons kunnen herinneren wordt er slechts éénmaal) met een trio gedanst en dan wel door… drie mannen.
Waarom dit alles dus niet aan kant schuiven, de geest uitschakelen en zich gewoon laten drijven op z’n zinnen : kijken naar ongelooflijke beeldenrijkdom van Béjart, luisteren naar de aangrijpende muziek en opgaan in de extatische sensualiteit die van het hele ballet uitgaat. Dát is tenslotte Dionysos !
Ik heb dus het geluk gehad enkele van deze voorstellingen eens live te kunnen meemaken, maar aangezien ik de jongste jaren echter niet meer buiten kom, heb ik zijn laatste voorstellingen enkel op televisie gezien. De allerlaatste zelfs nog niet zo heel lang geleden: een productie op muziek van chansons van Jacques Brel en Barbara. Om eerlijk te zijn, ik vond het een tegenvaller. Niet dat ik in principe iets heb tegen balletten op muziek die eigenlijk niet voor ballet is geschreven. Ik herinner me voorstellingen van het Nederlands Danstheater op muziek van Vivaldi en zelfs op een mis van Mozart, die ik heel aangenaam vond. Om nog te zwijgen van een productie van Béjart zelf op muziek van Queen!

Referentie
Ronny De Schepper, De zeer schone uren van recensent Sjagrijntje, De Rode Vaan nr.43 van 1984

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s