Tijdens de Tweede Wereldoorlog wordt de benaming NIR in Londen gewijzigd in BNRO (Belgische Nationale Radio Omroep). Op 13 oktober 1942 begon men uit te zenden onder het gezag van de Belgische regering in ballingschap. Daarnaast werd er op een golflengte van de BBC dagelijks een half uur uitgezonden, netjes verdeeld over de twee landstalen. De twee bekendste namen waren daarbij die van Victor de Laveleye (de man die het beroemde V-teken uitvond) en Jan Moedwil, eigenlijk Nand Geersens (foto), die legendarisch werd met zijn slogan “we doen ons best, zonder erop te boffen, toch krijgen we ze wel, de moffen!”

Er waren ook afdelingen in New York en Leopoldstad. Hier startte men op 16 mei 1943 met achttien uren uitzending per dag in niet minder dan negen talen.
Op 4 september 1944 wordt de benaming NIR opnieuw ingevoerd n.a.v. de eerste uitzendingen vanop Belgische bodem.
In 1945 wordt de Wereldomroep opgericht. Nog in 1945 neemt het NIR alle functies van zendgemachtigden over, zodat de regionale commerciële zenders worden afgeschaft, maar in de praktijk omgevormd tot regionale openbare omroepen.
70 nat king cole trioOp 15 maart 1945 le magazine Billboard publie son premier palmarès des microsillons. En tête de liste on retrouve un album du trio de Nat King Cole.
Billboard maintient plusieurs classements (en anglais des charts) internationalement reconnus qui reflètent chaque semaine le succès des titres musicaux et albums les plus populaires. Son “chart” le plus fameux est le “Billboard Hot 100” qui classe les 100 meilleurs titres indépendamment de leur genre musical. Il est fréquemment cité comme référence aux États-Unis.
What has always been known as the Hot 100 had existed for nearly fifteen years as numerous charts, tracking and ranking the most popular singles of the day in several areas. During the 1940s and 1950s, popular singles were ranked in three significant charts:
Best Sellers in Stores—ranked the biggest selling singles in retail stores, as reported by merchants surveyed throughout the country (20 to 50 positions).
Most Played by Jockeys—ranked the most played songs on United States radio stations, as reported by radio disc jockeys and radio stations (20 to 25 positions).
Most Played in Jukeboxes—ranked the most played songs in jukeboxes across the United States (20 positions). This was one of the main outlets of measuring song popularity with the younger generation of music listeners, as many radio stations resisted adding rock and roll music to their playlists for many years.
Although officially all three charts had equal “weight” in terms of their importance, many chart historians refer to the Best Sellers in Stores chart when referencing a song’s performance prior to the creation of the Hot 100.
Alhoewel de BBC reeds op 7 juni 1946 haar televisie-uitzendingen had hervat (met datzelfde Mickey Mouse-filmpje), bleef dit een marginaal medium, enkel in stand gehouden om de producenten van TV-toestellen te plezieren.
In 1947 worden de gewestelijke omroepen Antwerpen, Kortrijk, Gent en Hasselt opgericht.
La Esterella is op 27 september 1948 de eerste Belgische artieste om voor de BBC-televisie op te treden, nadat ze in Dublin Beniamino Gigli (!) had vervangen als travestierol in Pagliacci. Datzelfde jaar was er ook de eerste rechtstreekse Tour-uitzending, zij het dat het enkel de aankomst in het Parijse Prinsenpark betrof.
In 1949 lanceert Arnold Frank in de bioscopen “Het lied van de week”. Bedoeld als wekelijkse publiciteitsfilmpjes voor Vlaamse schlagers kunnen ze worden beschouwd als de voorloper van de videoclip.
In 1951 heeft de eerste officiële Nederlandse televisieuitzending plaats. Wat Vlaanderen betreft, hier werden drie mensen die bij de radio werkten (Bert Janssens, Nic Bal en Rik van den Abeele) naar de BBC gestuurd om het vak te leren.
Op 14 november 1952 publiceert het Engelse muziektijdschrift “New Musical Express” de eerste hitparade buiten de VS. Deze eerste “top tien” wordt aangevoerd door Al Martino met “Here in my heart”, vóór Jo Stafford met “You belong to my heart” en Nat King Cole met “Somewhere along the way”.
Als in 1953 de kroning van koningin Elisabeth live wordt uitgezonden (en voor één keer eens zonder de problemen, die in die tijd schering en inslag waren, denk aan het liedje van Jef Burm: “Even geduld, er zwemt een leading lady in het aquarium”), ontstaat er plotseling een massale toeloop in de winkels en was de populariteit van het medium gevestigd (alhoewel er slechts 350.000 toestellen waren op dat moment, werd de uitzending toch door 20 miljoen mensen bekeken). De conservatieve regering van Winston Churchill had nochtans getracht de uitzending te verhinderen omdat ze een diep geworteld wantrouwen had tegenover de onafhankelijke positie van de BBC.
Op 31 oktober 1953 was er ook de eerste televisie-uitzending van het NIR. Men opent met een “TV-week in Temse”. De eerste trekkers kwamen uit de kringen van radio, geschreven pers, film, toneel en literatuur. Ze waren gedreven door een onweerstaanbaar enthousiasme om de mogelijkheden van een nieuw medium te verkennen en uit te bouwen. Bert Leysen, één van de bezielers en aangesteld tot directeur, schrijft in het jaarverslag van 1953: “Dat het er was, ons programma stipt elke avond, blijft een mysterie en een klein mirakel, waarover wijzelf verbaasd hebben gestaan.”
January 1, 1954 NBC makes the first coast-to-coast NTSC color broadcast when it telecast the Tournament of Roses Parade, with public demonstrations given across the United States on prototype color receivers.
Ook toen al zaten de BRT (toen nog NIR) en De Rode Vaan op dezelfde lijn, want ook op de BRT was er geen rock te horen. Het dichtste bij kwam nog “Klanken van heden voor mensen van vandaag” van Jan Torfs (op de foto met Elvis Presley), maar de muziek was al even vreselijk als de titel.
Vanuit Gent konden we in 1954 wel voor het eerst luisteren naar een mop uit “De Peperbus” van Romain Deconinck.
De eerste kwismaster van het NIR was Sus Van den Eynde. Hij presenteerde in 1954 de “kwis van de humor” als onderdeel van het gevarieerd programma “Kijkkast”. Daarna volgden nog “Wat ’n stiel”, “Ik ken een lied”, “Wie ben ik” en “Knal, wie vangt de bal”, het eerste spelprogramma van de openbare omroep. Toch strekt de carrière van Van den Eynde zich slechts uit over anderhalf jaar.
Op 6 juni 1954 wordt de Eurovisie opgericht. De eerste Eurovisie-uitzending van het NIR is een reportage van Nic Bal over de Brusselse Ommegang. Op dat moment waren er ongeveer 15.000 toestellen in België. Twee jaar later zijn er dat reeds 72.000! In Frankrijk komt onder impuls van de gaullisten de private radiozender Europe 1 tot stand. Tekstschrijver Pierre Delanoë (1918-2006), zelf een overtuigd gaullist, zal er tot 1960 de programmadirecteur van zijn.
In de VS gaf de film “Lassie come home” met de elfjarige Elizabeth Taylor uit 1943 in 1955 aanleiding tot de zeemzoete televisieserie met meer dan 600 afleveringen. Zelfs ik bootste op de duur de roep van Porky na als ik op het binnenhof van Ronny Vercauteren arriveerde (waar tevens mijn grootmoeder woonde). Alles gaat terug op een kortverhaal van Eric Knight in The Washington Post van 1938.
Op 12 maart 1955 ging Bob Davidse voor het eerst op antenne, beter gekend als Nonkel Bob. Nonkel Bob (in De Rode Vaan nr.31 van 1985): “Het is natuurlijk wel zo dat bij mijn debuut de televisie nog een wonder was. En zo gebeurde het vaak dat ik op bezoek kwam bij zieke kinderen en dat die verwonderd waren me via de deur te zien buitengaan. Die vroegen aan hun moeder: moet hij nu niet terug in onze kast kruipen?”
Ondanks het feit dat “Schipper naast Mathilde” (10/5/1955) een legendarische serie was (185 afleveringen op negen jaar!), was het toch niet de eerste serie op de Vlaamse televisie, dat was wel “De familie Bluts” uit 1954, die vroegtijdig werd afgevoerd omdat prille TV-kijkers, die normaal gesproken al content waren dat er iets bewoog, zelfs hierin hun gading niet meer konden vinden. Zoals de meeste TV-uitzendingen uit de pioniersperiode werden de afleveringen live uitgezonden zodat er haast geen beeldmateriaal meer van bestaat.
In Groot-Brittannië wilde het koningshuis de conservatieven maar al te graag tegemoet komen, maar een perscampagne belette dit. Daarom kwamen de conservatieven dan maar met een tegenzet op de proppen: een commercieel station als concurrentie. Op 22 september 1955 ging dit van start en net zoals dat later met VTM het geval was, begon men meteen met alle goede elementen over te kopen (b.v.”The Goon Show” van Richard Lester met Peter Sellers en Spike Milligan). Bovendien geholpen door de uiterst conservatieve reflexen van de BBC-top, ging op de kortste keren de commerciële zender met de kijkcijfers aan de haal.
Billboard creates a fourth singles popularity chart that combined all aspects of a single’s performance (sales, airplay and jukebox activity), based on a point system that typically gave sales (purchases) more weight than radio airplay. On the week ending November 12, 1955, Billboard published The Top 100 for the first time. The Best Sellers In Stores, Most Played by Jockeys and Most Played in Jukeboxes charts continued to be published concurrently with the new Top 100 chart.
Op 24 mei 1956 vond in Lugano het eerste Eurovisiesongfestival plaats. Dat het in Zwitserland was, was niet toevallig want het was de Zwitser Marcel Besançon die op de idee was gekomen. Bovendien won ook nog eens een Zwitserse, Lys Assia. Er deden slechts zeven landen aan mee en die mochten dan ook allemaal twéé nummers insturen. Assia won met het Franse “Refrain”, terwijl ze ook nog het Duitstalige “Das alte Karusell” had gezongen.
On June 17, 1957, Billboard discontinued the Most Played in Jukeboxes chart, as the popularity of jukeboxes waned and radio stations incorporated more and more rock-oriented music into their playlists.
Op 3 november 1957 wordt het hondje Laïka met een Sputnik meegestuurd. Het stierf naar verluidt reeds van stress bij de lancering, maar het zou hoe dan ook bij de terugkeer in de atmosfeer samen met de Sputnik zijn opgebrand. Om het wereldwijde protest van dierenvrienden wat te kalmeren, werd echter een filmpje gedraaid, waarbij twee mannen en een vrouw die er als een verpleegster uitziet een vrolijk springend hondje uit een ruimtecapsule bevrijden.
In 1957 presenteerden Paula Semer, John Bultynck en Cyriel Van Gent “Koken met Archibald”. Cyriel Van Gent werd op aanraden van zijn leraar Frans Primo enkel omwille van zijn figuur gekozen als Archibald en moest voor elke uitzending (die live ging!) vlug het gerecht inoefenen bij een Gentse dame. Cyriel Van Gent heet eigenlijk Cyriel Verbrugghen en het pseudoniem is afkomstig uit de tijd dat hij een bediendenbestaan leidde en zich telkens ziek meldde om ergens te gaan optreden. “Eigenlijk woon ik al mijn hele leven in Sint-Amandsberg. Van dit dorp hou ik nog veel meer dan van Gent, maar ik kon mezelf moeilijk Cyriel Van Sint-Amandsberg noemen! Met zo’n naam raakt een acteur niet heelhuids door het leven!” (TV-Story)
In 1958 was er “100.000 of niets”, achtereenvolgens gepresenteerd door Pros Verbruggen, Bob Van Bael (1925-2002) en Toni Corsari. Jeugdfeuilletons hebben (terecht) altijd op een speciale belangstelling kunnen rekenen in de Vlaamse televisie. Als auteur werd bijna steeds Louis De Groof (1914-1996) aangesproken. Het begon in 1958 met “Professor Kwit”! De expo van 1958 was overigens de aanleiding om de televisieloze maandag en de zomervakantie af te schaffen, zodat er voortaan alle dagen werd uitgezonden. Dat jaar komen ook de eerste videorecorders in gebruik. Aangezien ze zowat een halve huiskamer in beslag nemen, zijn het enkel professionelen die er gebruik van maken. Maar vanaf nu kunnen televisieprogramma’s dus vooraf opgenomen worden. The week ending July 28, 1958 was the final publication of the Most Played By Jockeys and Top 100 charts, both of which had Perez Prado’s instrumental version of “Patricia” ascending to the top. Depuis le 4 août 1958, le classement du Billboard Hot 100 est calculé en fonction des ventes de singles et de la fréquence de leur passage à la radio. le Hot 100 deviendra la référence de l’industrie musicale.
Op 1 januari 1959 is er de eerste tv-uitzending van het nieuwjaarsconcert vanuit Wenen. In 1959 startte op de televisie de Bonanza-reeks die tot 1973 zal lopen. Van het oorspronkelijke viertal (Lorne Greene als Ben Cartwright en Pernell Roberts, Dan Blocker en Michael Landon als zijn zonen Adam, Hoss en Little Joe) is niemand nog in leven. Op 17 september 1959 komt de eerste programmadirecteur van de Vlaamse televisie, Bert Leysen, om het leven door een auto-ongeluk. Hij wordt in januari opgevolgd door Paul Vandenbussche. Deze volgt ook administrateur-generaal Jan Boon op, als die op het eind van 1960 overlijdt. ’t Klinkt een beetje cynisch, maar in 1959 was er op televisie ook “Blijf jong” met… John Lundström.
81 Annemarie Coebergh op Radio_Luxembourg

Dé rock’n’roll-radio in die tijd was Radio Luxemburg, waar zelfs Annemarie Coebergh (foto) presenteerde, die later de stem van de klassieke Radio 3 (voorloper van Klara) zou worden. Ik moet eerlijk zeggen dat ik me haar niet meer herinner. Mijn memories gaan vooral terug naar de zondagmiddagen, waar we na de crochetwedstrijd van Elnett Satin (ooit nog gewonnen door Jacques Brel en Salvatore Adamo) welgeteld gedurende een kwartiertje (!) naar de top vijf konden luisteren, ingeleid door de onvergetelijke versie van “Ready Teddy” door Cliff Richard, zoals die in de BBC-studio’s was opgenomen.
De jeugdfeuilletons werden vooral een succes vanaf 1960 toen ook gedeeltes op film werden opgenomen. Dat was in “Het geheim van Killary Harbour” met Wies Andersen en Cyriel Van Gent, nadat men vroeger gewoon rechtstreeks in de studio acteerde (“Manko Kapak” b.v.). Wies Andersen was op dat moment overigens de echtgenoot van Dora Van der Groen, iets wat enkele tientallen jaren later eerder ongelooflijk lijkt. Hun zoon Brick De Bois (Andersen heet eigenlijk De Bois) is na veel omzwervingen uiteindelijk ook in het theater terechtgekomen. Luce Premer wordt aangeworven als presentatrice.
Datzelfde jaar werd Renaat Van Elslande adjunct-minister van Nationale Opvoeding en zo de facto de eerste minister van Nederlandse Cultuur. Als jong (46) minister wou hij iets doen en hij drukte de Omroepwet erdoor, waardoor de BRT en de RTB ontstonden i.p.v. NIR/INR. Dat was vooral het werk van Paul Vandenbussche die werkzaam was op zijn kabinet. Ook oprichting van BRT 3.
Het zou nog tot in 1960 duren vooraleer BRT 1 dankzij de ironische basstem en de spitse commentaren van de toen pas 18-jarige Guy Mortier een volwaardig “teenagerprogramma”, zoals dit toen werd genoemd, ging uitzenden, met name “Schudden voor gebruik”.
In 1961 was “Tijl Uilenspiegel” het eerste jeugdfeuilleton dat helemààl werd opgenomen. Jef Cassiers creëert “Het Manneke”, een jaar nadat hij met zijn broer “Patati Patata” had gebracht (o.a. op tekst van Jan Christiaens). En er was “Echo”.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s