In mei 2009 vond ik dat het weer eens tijd werd voor een boekbespreking. Niet dat ik ondertussen geen boeken lees natuurlijk, maar niet elk boek nodigt uit tot een bespreking. Maar dat wil daarom niet zeggen dat een bespreking noodzakelijkerwijs positief is. Dat is bijvoorbeeld zeer duidelijk in het geval van het laatste boek dat ik heb gelezen, “Mannelijk naakt” van Amanda Filipacchi (foto Goodreads).

Amanda Filipacchi (born 10/10/1967) (pronounced Fili-‘pah-kee) is a French-American writer born in Paris, France. Educated in both France and the U.S., Filipacchi began writing at age thirteen. She attended Hamilton College and graduated a year early with a BA in Creative Writing.
She has lived in New York since the age of 17. Being born in France to French parents, she has the French citizenship. She is also a US citizen.
In 1990, Filipacchi enrolled in Columbia University’s MFA fiction writing program. Immediately upon entering, she started writing her novel, “Nude Men”, which would be her master’s thesis. The novel was translated into thirteen languages, and the reviews—both in the U.S. and abroad—were almost unanimously praiseful. It was anthologized in The Best American Humor 1994 (published by Simon & Schuster 1994).
Filipacchi’s second and third novels, “Vapor” (1999) and “Love Creeps” (2005), were similarly well reviewed and also translated into multiple languages.
Reviewers have called Filipacchi “postmodern” and “postfeminist”. Following the Dutch-language publication of “Love Creeps” in late 2004, Filipacchi was invited to be the sole North American participant in the 2005 Saint Amour literary festival, a 10-city tour through Belgium (where “Nude Men” had been a number-one bestseller) that coincides with Valentine’s Day.
De Engelse tekst is afkomstig van Wickipedia, wellicht de Amerikaanse versie want ik heb hele paragrafen geschrapt die niks met literatuur te maken hebben, maar wel met hoe succesvol madame Filipacchi wel is. Er staat bijvoorbeeld niets over de vorm. Over hoe het boek wisselt van korte hoofdstukken naar lange. Hoe de lange hoofdstukken eerst bijna geen aparte paragrafen hebben en nadien weer wel. Ik weet het: het is zo bedoeld, het is dus geen “fout”, maar het irriteert me wel.
De geciteerde pagina’s refereren aan de Nederlandse uitgave van “Nude men” bij uitgeverij Anthos in Baarn in 1993. In het Nederlands kreeg “Nude men” de titel “Mannelijk naakt” mee. Amanda Filipacchi verplaatst zich in deze roman in een mannelijke hoofdpersoon Jeremy Acidophilus (!). Haar empathisch vermogen om zich in een mannelijk personage in te leven is echter niet erg groot. Zo zijn de discussie van Jeremy met zijn kat typisch vrouwelijk (inclusief de “sous-entendus” die we sedert de avonturen van Mrs.Slocombe en haar “pussy” niet meer uit ons hoofd kunnen bannen) en ook zijn interesse voor wat hij eet en “of zijn gat niet te dik is in die rok”, pardon broek.
Jeremy wordt verliefd op een kunstenares die zich Lady Henrietta laat noemen naar Lord Henry in “The picture of Dorian Gray” van Oscar Wilde (p.52), maar als ze beschreven wordt als “mooi, sexy, achter in de twintig (met) een heel volle bovenlip, waardoor ze er wat pruilerig en nukkig uitziet, een uitdrukking die ik gewoonweg aanbid bij vrouwen, zoals bij de actrice Isabelle Adjani, mijn fantasievrouw” (p.11), dan hoef je maar het boek dicht te slaan en op de achterflap de foto van de schrijfster te bekijken om te weten dat ze een iets oudere versie van zichzelf bedoelt. Let wel op: Filipacchi lijkt inderdààd op Adjani, maar zonder iets van haar schoonheid te hebben. Dat valt heel vaak voor: X lijkt op Y, maar X is mooi en Y niet. Er is geen verklaring voor, maar zo is het nu eenmaal.
Lady Henrietta heeft Jeremy als naaktmodel gevraagd en hij leidt daar ten onrechte uit af dat ze verliefd op hem is, of op z’n minst toch in hem geïnteresseerd. Niets is echter minder waar. Zij ziet hem als de optimale Optische Illusie Man (p.73). Toch blijft Jeremy haar bezoeken omdat hij hoopt alsnog haar belangstelling te wekken. Maar het is integendeel haar elfjarige dochter Sara, “een kind met het lichaam van een vrouw, of een vrouw met het gezicht van een kind” (p.108). Met instemming van haar moeder overstelpt Sara hem met liefdesbetuigingen, waaraan hij uiteindelijk (tijdens een bezoek aan Disneyworld) toegeeft (p.119).
Het grote verschil met “Lolita” van Nabokov is dus dat Jeremy juist verliefd is op de moeder en niét op de dochter (al geeft hij wel toe dat ze hem seksueel opwindt, p.86). Toch is er anderzijds wél een parallel omdat Lady Henrietta verliefd is op Damon, de broer van een zekere Laura, en om bij hem op een goed blaadje te komen staan, tracht zij Laura aan Jeremy te koppelen. Maar juist om Laura te ontlopen, komt Jeremy meer en meer in contact met Sara. Als “het” dan gebeurd is in Disneyworld, barst Jeremy van de schuldgevoelens (al vond Lady Henrietta het juist een goede zaak dat haar dochter door hem werd ontmaagd) en als hij daardoor Sara begint af te stoten, draait deze ook bij en belooft hem niet meer te zullen “verleiden”. Ze zullen enkel vrienden blijven. Op die manier blijft Jeremy toch Lady Henrietta toch bezoeken, alhoewel haar houding i.v.m. Sara zijn liefde voor haar heeft doen overgaan. Hij wordt nu echter wel verliefd op Laura, omdat ze zo “normaal” is.
Als hij besluit haar mede te delen wat in Disneyworld is gebeurd, blijkt dat zij dat al wist. Zij keurt het niet goed, maar ze vindt wel dat Henrietta en Sara Jeremy hebben gemanipuleerd. Op dat moment verneemt Jeremy dat Sara een hersentumor heeft en nog slechts enkele dagen te leven heeft. Als laatste wens wil ze opnieuw met hem naar bed…
Vanaf hier gaat het boek de surrealistische toer op, waarvoor ze hier en daar wordt geprezen, maar wat mij een gemakkelijkheidsoplossing lijkt. Toch kwam de uiteindelijke doodsoorzaak van Sara (namelijk door “mannelijk naakt”, p.232) me als een positieve verrassing over.

Ronny De Schepper

Een gedachte over ““Mannelijk naakt” van Amanda Filipacchi

  1. Efkes je tijd genomen om dit te lezen ;-). Wat bijna nergens staat, maar niet onbelangrijk is: juffrouw F. is de dochter van de Franse tijdschriftenuitgever Daniel Filipacchi,die o.a. het roemruchte Salut Les Copains in de jaren 60 op de markt bracht, het lijfblad van de yéye-cultuur in Frankrijk (en België), waarvan vooral de schitterende foto’s nog altijd nazinderen. Het blad was een uitloper van de gelijknamige radioshow, ook bij ons ontzettend populair, evengoed van DF, die tevoren al jazzoptredens organiseerde en zich lanceerde op de tijdschriftenmarkt met Jazz. Later kocht hij o.a. Paris Match, gevolgd door de hele Hachette-groep (o.a. Elle). Filipacchi-Hachette is nu de grootste tijdschriftenuitgever ter wereld. Geen wonder dat zijn dochter een extreem commercieel maar evengoed literair intelligent boek in de markt kon zetten… Er werd destijds (mar dor wie???) opgemerkt dat alleen een vrouwelijke auteur nog wegkwam met zo’n delicaat thema, een man zou door feministen neergebliksemd zijn ;-)

    Like

Laat een reactie achter op peterC Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.