Vandaag is het precies 150 jaar geleden dat de Nederlandse auteur Edward Douwes Dekker, of Multatuli zoals hij zichzelf noemde, te gast was in het Van Crombrugghe Genootschap om er te spreken over “het recht om een gevoelen af te keuren”. Dat gebeurde in het kader van het negende driedaagse Nederduits Letterkundig Congres in Gent. Sedertdien heeft het gebouw aan de Huidevetterskaai (nu Eetcafé Multatuli) een speciaal zaaltje dat ze naar hem hebben genoemd. Het was daar dat onze boekenclub vergaderde en ook waar ik het fameuze “feestje” heb gegeven n.a.v. mijn aanstelling op het kabinet van De Batselier.

Marc Reynebeau maakt gebruik van de studie van Dominique Verhofstadt-Verkinderen over “de maatschappelijke betekenis van het Van Crombrugghe’s Genootschap” voor zijn artikel “Een afbreker en een godsloochenaar” in Knack van 25 februari 1987, als hij het heeft over het geruchtmakende bezoek dat Edward Douwes Dekker destijds bracht aan Gent: “Multatuli trok pas goed de aandacht op zich, toen hij in augustus 1867 naar Gent kwam, in het kader van het IXde Nederlandsch Letterkundig Kongres. Multatuli, ‘het symbool der vrijzinnigheid’, werd er uitgenodigd door het Van Crombrugghe’s Genootschap, één van die progressief-vrijzinnige en flamingantische organisaties die zich op volksopvoeding en het verspreiden van de coöperatieve gedachten (én praktijk) had toegelegd. Voorzitter Gustave Rolfin-Jacquemyns wou Multatuli over ‘De taal is gansch het volk’ laten spreken, maar Douwes Dekker vond dat blijkbaar een iets te klef onderwerp, en sprak uiteindelijk over ‘Het recht om een gevoelen af te keuren’, wat in feite neerkwam op een filosofische causerie over het princiep van de oppositie, het niet-eens-zijn. Niet minder dan 1300 toehoorders, waaronder heel wat arbeiders, woonden de voordracht bij, waarna een stormachtig applaus voor de redenaar losbrak.”
Die aanwezige arbeiders in een Genootschap dat de coöperatieve gedachte wilde verspreiden is natuurlijk mooi, maar Reynebeau stipt toch aan: “De historicus Hendrik Elias meende dat de Vlaamse belangstelling voor Multatuli op een misverstand berustte, aangezien de radicale vrijheidsgedachte en het anarchisme van Multatuli nauwelijks te rijmen vielen met wat meer bepaald de Gentse arbeidersbeweging voor ogen stond, in de zin van partij- en vakbondsvorming. Misschien is dat slechts een rationalisatie achteraf. Hoe dan ook kwam Multatuli in april 1869 nogmaals naar Gent, om er voor het Willemsfonds een voordracht te houden over ‘de vrije studie’ (meer bepaald over het bestrijden van vooroordelen in het onderwijs) en om in het Van Crombrugghe’s Genootschap toneelfragmenten voor te dragen.”

Ronny De Schepper

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.