Vandaag is het 105 geleden dat Jules Massenet is gestorven. Massenet was de populairste Franse operacomponist van de late negentiende eeuw en hij heeft nooit een moment geaarzeld daar alle munt uit te slaan die maar enigszins mogelijk was. Zo was hij altijd bereid verregaande toegevingen te doen aan het publiek en desnoods zijn muziek op te offeren aan goedkoop succes.

Hij koos de onderwerpen voor zijn opera’s met zorg, er altijd op lettend dat hij gelijke porties drama, diepe emoties en, wat Vincent d’Indy noemde, “un érotisme discret et quasi-religieux” door zijn werken mengde. De titels zeggen het al genoeg: “Hérodiade”, “Le Cid”, “Thaïs”, “Sapho”, “Andrillon”, “Le Jongleur de Notre-Dame”, “Don Quichotte”, “Werther” en vooral “Manon”. Telkens is het duidelijk: hier is een man aan het werk die zijn inspiratie voornamelijk uit de strijd tussen man en vrouw haalt.
Massenet was er overigens de persoon naar om te weten waarover hij het had. Binnen de mondaine wereld van het internationale muziekleven was hij jarenlang de favoriet van de operazangeressen (o.a. van de jong gestorven Amerikaanse sopraan Sibyl Sanderson, die “Thaïs” creëerde), voor wie hij vaak het nummertje speelde door hen geïnspireerd te zijn tot weer een nieuwe, breed uitdeinende, romantische melodie. Weliswaar was het meestal slechts een parafrase van een andere compositie, maar het was meer dan voldoende om zijn actrices tot het uiterste te laten gaan.
De muziek van Massenet had diezelfde opbouw, een vleugje modernisme, een hoop romantische sentimentaliteit, breed uitgezette melodieën en krachtige Wagneriaanse accenten. Een vleugje exotisme was hem ook niet helemaal vreemd (zie b.v. elders op deze blog zijn dwepen met Mata Hari). Kortom, het was vooral de tijdsgeest die in zijn voordeel speelde. Het publiek wou loskomen van de traditionele opera’s, maar wilde ook niet helemaal in het ongewisse avontuur van de modernisten meegesleurd worden en Massenet bood het precies wat het wou.
Dezelfde kenmerken vinden we ook terug bij zijn religieuze muziek, die Massenet overigens alleen maar bij vooruitbetaling schreef. Hijzelf was immers niet gelovig, maar meer dan elders gold hier: wiens brood men eet, diens woord men spreekt!
Vanzelfsprekend werd zijn succes niet in dank afgenomen door collega’s zoals bijvoorbeeld Camille Saint-Saëns of Georges Bizet. Toch bleek Massenet later nog invloed te hebben gehad op mensen als Claude Debussy of Gustave Charpentier (“Louise”). Want een “onbekwame charlatan”, zoals sommigen hem noemden, was hij zeker niet. Integendeel, al op zijn elfde ging hij naar het conservatorium, waar hij onder meer compositielessen krijgt van Ambroise Thomas. Om in zijn levensonderhoud te voorzien is hij ondertussen drummer bij het balorkest van de opera. Al is slagwerker wellicht een betere term voor die tijd.
In 1863 won hij de begeerde Prix de Rome met de cantate “David Rizzio”, waardoor hij voor twee jaar zijn intrek mag/moet nemen in de Villa Medici te Rome. Daar leert hij Frans Liszt kennen, die ervoor zorgt dat hij de privé-leraar wordt van ene juffrouw Sainte-Marie, waarmee hij op 8 oktober 1866 in het huwelijk treedt. Ze trekken dan samen in bij de gravin d’Agoult, waarmee Liszt op dat moment een verhouding heeft die dermate stormachtig is dat ze de voorpagina haalt van alle Europese roddelbladen.
Dankzij Ambroise Thomas kan hij in 1867 de eerste van zijn 26 opera’s laten opvoeren (“La Grand-Tante”). Tot 1920 zullen ze niet van de West-Europese podia weg te denken zijn. Sindsdien kent buiten Frankrijk enkel “Manon” nog een beetje aanhang, voor zover deze opera ook niet door het gelijknamige werk van Giacomo Puccini in de schaduw is gesteld.
Massenet was erg bijgelovig. Zodanig zelfs dat hij het cijfer dertien in zijn oeuvre systematisch verving door 12bis. Het mocht echter niet baten: hij stierf op 13 augustus 1912.

Referentie
Ronny De Schepper, De discrete erotiek van Jules Massenet, Dagelijks iets degelijks, 13 augustus 2007

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s