Vandaag bestaat de Mutualiteit Jonge Arbeiders (MJA) zeventig jaar. 35 jaar geleden bestonden ze dus 35 jaar en ter gelegenheid van die verjaardag schreef ik toen een gelegenheidsstuk in De Rode Vaan.

Bij een 35ste verjaardag hoort natuurlijk een viering en die heeft plaats op zaterdag 29 mei om 14 u. in de stadsfeestzaai te Antwerpen. Er is een heel programma uitgebouwd dat drie krachtlijnen bevat: een actief totaalprogramma met optredens zowel van MJA-clubs die een groepje hebben als van professionals als Rick Tubbax en de Kreuners; een informatief gedeelte met stands van een uitgebreid gamma progressieve organisaties en een politiserend (bewust makend) element onder de vorm van een politiek café waar zal kunnen worden gedebatteerd met politici over bewapening en sociale afbraak.
EEN KORT HISTORISCH OVERZICHT
De socialistische jeugd- en jongerenbeweging in België kan terugblikken op een heel lange traditie. Toen na vele jaren strijd en propaganda in 1885 de Belgische Werkliedenpartij werd opgericht (de BWP, als eerste grote arbeiderspartij in ons land) ontstonden al vlug in haar schoot een aantal jongerenkernen. Deze groeiden uit tot een bloeiende beweging, de Socialistische Jonge Wachten (SJW). Met hun tijdschrift « De Kazerne » waren zij vooral actief tegen het militarisme. Na de eerste wereldoorlog ontwikkelde de SJW zich verder als politieke beweging, duidelijk partijgebonden jongerengroepering.
Daarnaast ontstond, midden de jaren twintig, de Arbeidersjeugd (AJ). De AJ’ers zetten zich af tegen het partijpolitieke karakter van de SJW en opteerden voor het ontwikkelen van een socialistische tegencultuur.
Volksdansen, gemengde tentenkampen, zelfgemaakte kledij, spreekkoren, gitaar- en mandoline-orkestjes, geheelonthouding, « terug naar de natuur »-inspiratie, dit alles vormde de basis van wat moest worden een “nieuwe” mentaliteit onder de jongeren, een socialistische levensvisie toegepast in het dagelijkse leven.
De Tweede Wereldoorlog deed echter df-, hoop van de rode Jongeren op een socialistische toekomst uit elkaar spatten. De nazi-bezetting maakte elke vorm van organisatie onmogelijk. Velen vonden elkaar terug in het verzet. Ze lieten hun leven als weerstander of werden gedeporteerd naar de concentratiekampen. Na de Tweede Wereldoorlog was er dientengevolge een grote leegte.
In 1947 maakte minister Troclet een plan op dat voorzag in de subsidiëring door de staat van het voorhuwelijkssparen voor jongeren vanaf 14 jaar. De leiding van het Nationaal Verbond van Socialistische Mutualiteiten zag hierin een unieke gelegenheid om de jeugd te groeperen binnen de mutualiteit zelf. Nog hetzelfde jaar, op 4 juli 1947, werd op voorstel van Arthur Jauniaux, een stichtingsvergadering gehouden en werd een beheerraad aangesteld. De « Mutualiteit der Jonge Arbeiders » was opgericht.
In de eerste jaren na de oprichting beperkte de activiteit van MJA zich tot de administratie van het voorhuwelijkssparen op nationaal vlak. De plaatselijke verantwoordelijken moesten enkel leden werven, een spaarboekje openen, zegels plakken en de gestorte gelden overmaken. Niets meer ! Dat de MJA toch ontwikkelde tot een jongerenbeweging, lijkt meer het gevolg te zijn van een interne dynamiek voortvloeiende uit de aard der georganiseerde activiteiten, veeleer dan te zijn ingegeven door bewuste beleidsopties in die zin.
DRIE ASSEN
De opbouw van de MJA tot socialistische jeugdbeweging verliep langs 3 assen. In 1949 werden voor het eerst vakantiekampen ingericht door het nationaal MJA-secretariaat. Het experiment viel in goede aarde en jaarlijks worden vanaf dan diverse jeugdkampen georganiseerd. Met de toename van het sociaal toerisme en het jeugd- en studententoerisme ging ook MJA in de loop der jaren zijn vakantieaanbod uitbreiden, zodat de dag van vandaag een ruime waaier van mogelijkheden ter beschikking staat : studiereizen, zon- & zeevakanties, animatie-verlof, taalcursussen, sportkampen, individuele reizen, goedkope trein- en vliegtuigticketten, e.d.
Jongeren, die hadden deelgenomen aan de MJA-reizen en ook elkaar daarna nog wensten te ontmoeten, namen initiatieven tot de oprichting van plaatselijke MJA-afdelingen. Aanvankelijk viel dit niet in goede aarde, enerzijds omdat de andere takken der Socialistische Jeugdbeweging (de Rode Valken, de Socialistische Jeugd en de Syndikale Jongeren) beducht waren voor concurrentie vanwege de financieel sterke mutualiteitsjongeren, anderzijds omdat de leiding zelf de MJA wou uitbouwen tot jeugddienst.
De realiteit lag echter anders. Enerzijds had MJA een belangrijke voorsprong, omdat zij via het voorhuwelijkssparen en zich gesteund wetende door de sterke moeder-mutualiteit, op korte termijn duizenden jongeren had weten te organiseren. Anderzijds liet de feitelijke zwakte der Rode Valken, Syndikale Jongeren en Socialistische Jeugd, heel grote leemten. Het leek dus voor de hand te liggen dat de sterke MJA die leemten zou gaan opvullen. Wat dan ook gebeurde. In vele gemeenten drong de socialistische jeugdbeweging pas door dankzij de inplanting van nieuwe MJA-afdelingen.
De hoofdtoon in de activiteiten van deze afdelingen was de ontspanning. Zo werden er film- en toneelvoorstellingen geprogrammeerd, werd er aan sport gedaan, organiseerde men fuiven en uitstappen, werden er voordrachten georganiseerd e.d.
Nog in 1979 kon Raf Van Lerberghe in zijn « Geschiedenis van Bond Moyson » schrijven : « Kwalitatief zijn de activiteiten dezelfde gebleven, kwantitatief zijn ze uiteraard toegenomen. Ze passen alle in de vrijetijdssfeer der jongeren, ze zijn alle ontspannend. We bemerken dat gans de werking van de MJA in dienst staat van de vrijetijdsbesteding en NIET van een ideaal. (…) Pas sedert kort gaat hier en daar een zeer schuchtere stem op om ook politieke vorming in de MJA-werking op te nemen. In de Gentse afdeling werd bijvoorbeeld een politieke werkgroep opgericht. (…) Wij aanzien dit initiatief als een poging om tot een eigen identiteit te komen. En dit zou wel eens een historische wending in de MJA kunnen veroorzaken ».
En dat is dan ook zo geweest, zij het vooral als het gevolg van de discussies op de nationale en federale kadervormingen. Deze (derde) werkingsas van de MJA-jongerenbeweging was inderdaad de motor die de discussie rond politisering op gang heeft gebracht.
MJA KADERVORMING
Zoals hoger gesteld begon MJA vanaf 1949 vakantiekampen in te richten voor haar leden. Het succes van deze kampen deed al heel vlug de behoefte ontstaan aan een eigen team begeleiders/monitoren. Vanaf 1951 werden dan ook de eerste schuchtere pogingen tot « Kadervorming » opgezet, pogingen die werden bekroond met de oprichting van een nationale kaderschool in 1956, een schools-autoritaire leersituatie, onder vormingswerkers al eens de klassiek-liberale vormingstheorie genoemd. Nochtans kregen de monitoren als opdracht aan hun deelnemers op vakantie (1) de nodige ontspanning te bezorgen, (2) hun culturele vorming te ontwikkelen, (3) hun opvoeding tot socialisten voor te bereiden. En uitgerekend dat derde luik werd in de vorming stiefmoederlijk behandeld. Vandaar dat werd beslist het programmaonderdeel « algemene politieke vorming » in de cyclus op te nemen. Weer werden deskundige sprekers uitgenodigd, die cursussen doceerden als historisch materialisme, marxisme, de politieke en economische doctrines, de coöperatieve beweging e.d.
De schools autoritaire leervorm was blijven bestaan, maar er werd nu aan linkse kennisoverdracht gedaan. Dit noemen de vormingswerkers dan weer de abstract-socialistische vormingstheorie. Reeds 20 jaar bleef MJA hangen in hetzelfde klassieke vormingswerk. Reeds 20 jaar bleef men zichzelf steeds opnieuw herhalen. Er was duidelijk een inbreng van buitenaf nodig om de heilige MJA-huisjes eens flink door elkaar te gooien.
Deze inbreng kwam er toen in 1977 voor het eerst een gewetensbezwaarde op het MJA-sekretariaat in dienst werd genomen. Bij de nieuwgekomen, (de rest van het artikel ontbreekt)

Referentie
Ronny De Schepper, Van voorhuwelijkssparen naar politiserend vormingswerk, De Rode Vaan nr.22 van 1982

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s