Vandaag is het 135 jaar geleden dat filmproducer Louis B.Mayer werd geboren als Lazar (Eliezer) Meir in Minsk in tsaristisch Rusland.

Hij was nog geen drie jaar oud toen zijn ouders uitweken naar de Verenigde Staten. Op de Amerikaanse versie van Wikipedia vind ik geen reden voor deze verhuis, maar ik vermoed dat de familie vooral de fameuze pogroms wou ontlopen. Niet dat ze in de VS met open armen werden onthaald: ook daar moest de jonge Mayer vaak zijn vuisten gebruiken om zich te kunnen handhaven. Dat staat daar zo zonder commentaar, maar ik veronderstel dat de schrijver van de Wikipedia-bijdrage hiermee wil aangeven hoe hij zo’n harde zakenman is geworden. Alhoewel zijn vader zich in de handel van oud ijzer had gestort, bracht Louis het via het theater immers tot een van de beroemdste filmproducers en -bazen uit de geschiedenis van Hollywood.
In 1914 sticht Mayer immers een filmdistributiemaatschappij. Een jaar later haalt hij reeds het grote geld binnen dankzij een lucratieve deal wat de verdeling van D.W.Griffith’s “Birth of a Nation” aangaat. In 1916 start hij reeds zijn Metro Pictures Corporation, maar dat is nog in New York en oorspronkelijk is dit gewoon een talent booking agency.
Twee jaar later verhuist hij echter naar Los Angeles en sticht daar een echte productie firma: Louis B. Mayer Pictures Corporation. In 1924 fusioneerde hij met Samuel Goldwyn tot Metro-Goldwyn-Mayer, dat een van de grootste filmstudio’s van zijn tijd werd.
Alhoewel zijn productiechef Irving Thalberg in de depressiejaren scoorde met literaire verfilmingen, botste dit met de opvatting van Mayer die “een volledig pakket van entertainment” wenste aan te bieden en daarvoor wilde hij “meer sterren bijeen brengen dan er in de hemel zijn”.
Eén van die sterren was Hedy Lamarr, waarop Mayer verkikkerd raakte nadat hij ze naakt had gezien in de Tsjechische film “Ekstase” uit 1933. Eigenlijk heette ze Hedwig Kiesler, maar Mayer doopte haar Hedy Lamarr naar Barbara La Marr, de mooiste actrice (eerder “bathing beauty”) die hij tot dan toe had gezien. In Hollywood mocht Hedy echter niet meer uit de kleren gaan, want datzelfde jaar kwam de fameuze “Hays Code” in voege die het “morele niveau” van de Hollywood-films wilde hoog houden.
Toen Thalberg in 1936 stierf, een jaar later gevolgd door zijn “ster” Jean Harlow, greep Mayer hun beider dood aan om te stoppen met erotisch getinte films en over te stappen naar “familiefilms”. Hierbij werd overvloedig gebruik gemaakt van (veel goedkopere) kindacteurs, die bovendien investeringen voor de toekomst waren. Jackie Cooper was (naast Freddie Bartholomew en Mickey Rooney) zo een kindster die altijd ontroerende scènes moest spelen met Wallace Beery. Beery kon eigenlijk geen kinderen uitstaan en buiten de opnames sprak hij dan ook nooit een woord met Cooper, die doodsbang was van die enge mijnheer.
Happy endings waren verplicht en moesten vooral op gezinsvlak worden gesitueerd. Mayer had dan ook een gloeiende hekel aan Spencer Tracy, de lieveling van de critici, die in meer prestigieuze producties optrad. “Als ik het woord ‘prestige’ hoor, dan weet ik dat ik verlies ga maken,” zei Mayer altijd. Vooral aan “The Fury”, een film over een lynching party had Mayer een gloeiende hekel. Hij wilde niet dat zijn firma dat soort Amerika toonde. Daarom “moest” Tracy nadien opdraven in “Captain Courageous” van Victor Fleming mét kindster Freddie Bartholomew. Alhoewel de critici vonden dat Tracy met zijn krullen er als Harpo Marx uitzag, kreeg hij toch de oscar als beste vertolker, die ironisch genoeg door Mayer in ontvangst werd genomen.
Na “Treasure island” ging op 15 december 1939 in het Grand Theater van Atlanta “Gone with the wind” (*), de eerste grote Amerikaanse blockbuster in kleur, in première. Noch de vroegere pogingen met twee kleuren (tegelijk met de klankfilm), noch de tekenfilms in kleur hadden het grote publiek met dat fenomeen kunnen verzoenen. “Frankly, my dear, I don’t give a damn” had Jan Publiek net zoals Clark Gable hiertegen gezegd. Acht oscars vielen de film te beurt, o.a. voor Hattie McDaniel als beste bijrol, die hiermee de eerste zwarte werd om een oscar te behalen.
Het eerste wat gefilmd werd was de brand van Atlanta, omdat MGM toch het plan had opgevat om een aantal oude decors te verbranden om plaats te maken voor nieuwe. Zo is de fameuze brandende muur niets anders dan de muur van King Kong!
Dat de “acteurs” in de brand stuntlui zijn, dat verwondert natuurlijk niemand, maar straffer was dat op dat moment de hoofdrolspelers nog niet eens bekend waren, tenzij dan misschien Clark Gable, die door het publiek gewoon werd “opgeëist” voor de rol van Rhett Butler, waardoor hij juist daarom er helemaal geen zin in had. Bovendien haatte hij als anti-semiet producer David O. Selznick (de “O” staat voor niks, die heeft hij er zelf tussengevoegd “voor de welluidendheid”). Toen deze laatste uiteindelijk de Britse Vivien Leigh (door bemiddeling van haar vrijer Laurence Olivier) boven zijn buurmeisje Paulette Goddard (die daar samenwoonde met Charles Chaplin) verkoos als Scarlet O’Hara, ontstond er in het noorden van de V.S. een oproep tot boycot van de film, maar in het zuiden zei men: “Liever een Britse dan een Yankee!”
De eerste “officiële” draaidagen (de kennismaking met Scarlett, het bal, waarop men nota bene op een bewegende vloer danste, omdat Clark Gable een hark is als danser) werden nog geleid door George Cukor, die een heel goede reputatie had als “vrouwenregisseur”. Na tien dagen hadden ze nog maar 23 minuten film, waarvan er dan nog 10 opnieuw moesten worden gedraaid. Ook het ritme van de film zelf lag volgens Selznick veel te laag. Cukor wijdde dit aan het script en wilde opnieuw werken met het originele script van Sidney Howard dat door Selznick bijna onherkenbaar was verminkt. Ondanks het feit dat ze in het gewone leven bevriend bleven, stuurde Selznick Cukor toch de laan uit. “Nu is het enige wat ik aan deze film leuk vond ook nog verdwenen,” zuchtte Vivien Leigh, die zo maar eventjes in 95% van de film is te zien!
Gable van zijn kant bracht Victor Fleming aan, met wie hij nog maar pas “Red dust” en “Test pilot” had gedraaid. Deze titels geven ook al aan dat Fleming veeleer als “macho” bekend stond. Op dat moment was Fleming nog bezig met “The Wizard of Oz”, maar hij werd daar weggehaald nog voor de film eigenlijk was voltooid. Het eerste wat Fleming echter doet… is zeuren over het script! Gedurende veertien dagen lag de productie dan ook stil tegen 10.000 dollar per dag. Als compromis werd Ben Hecht aangezocht om het scenario te herschrijven. Deze gaf eveneens de voorkeur aan de Howard-versie. Samen met Fleming is hij wel verantwoordelijk voor het opdrijven van het ritme van de film, al werd het scenario uiteindelijk bijna op de set zelf geschreven. Dan begint Selznick zich ook met de regie te bemoeien, zodanig dat Fleming een ziekenbriefje binnenbrengt: nervous breakdown.
Als Sam Wood, die pas “Goodbye Mr.Chips” had gemaakt, echter wordt aangezocht als nieuwe regisseur en deze het erg goed blijkt te doen, keert Fleming in allerijl terug. Toch blijft Wood aan als regisseur van één van de zes (!) units.
Uiteindelijk is het een mirakel dat de opnamen op 125 dagen tijd klaar waren. Selznick had toch nog het laatste woord, want in de montagekamer waren geen regisseurs of scenaristen gewenst. Howard stierf trouwens tijdens de montage door een ongeluk op de boerderij, waar hij het scenario had geschreven. Op dat ogenblik brak ook de Tweede Wereldoorlog uit, maar daar hadden de makers totaal geen aandacht voor. Voor de verrassings-preview was de muziek van Max Steiner nog niet klaar en men gebruikte dan maar de muziek van “The Prisoner of Zenda”.
Toch was ook die preview reeds een geweldig succes. Alleen Will Hays, je weet wel, zorgde weer voor problemen: met name de kernzin “Frankly my dear, I don’t give a damn” kon volgens hem niet door de beugel, maar Selznick hield gelukkig voet bij stuk, voor “I’ve never held fidelity to be a virtue” gaf hij in ruil wél toe en knipte deze bekentenis van Rhett Butler eruit.
De officiële première had plaats in Atlanta en bij die gelegenheid kwam Selznick voor het eerst naar het Zuiden van de VS, want voor de rest was hij er fier op dat niets op lokatie werd gedraaid.
Fleming draaide in het jaar van “Gone with the wind” dus ook nog “The wizard of Oz” met Judy Garland, al was oorspronkelijk Shirley Temple voorzien. Godzijdank is dit dus niet doorgegaan! Dat de kleurenfilm nog slechts in opkomst is, wordt o.m. geïllustreerd door het feit dat deze film ook gedeeltelijk in zwart-wit werd gedraaid. Het werd wel heel artistiek opgevangen: de realiteit is zwart-wit, de fantasie is kleur.
Onder het bewind van Louis B.Mayer wordt MGM dé pilaar van het conservatieve Amerika. Alhoewel hij zich laat pijpen door een minderjarige Judy Garland en zelf superviseert “of haar borsten wel goed zijn ingebonden” voor “The wizard of Oz”, terwijl hij haar de nodige pep- en kalmeermiddelen toestopt, wil hij op het scherm alleen maar “positieve” zaken tonen. Zo weigert hij zelfs gangsterfilms te produceren (wat de specialiteit van Warner Brothers zal worden), laat staan de fameuze “films noirs” (die dan maar door Fox worden ingepikt). Mayer heeft als het ware een eigen, verder doorgedreven Hays Code: geen zwangerschappen buiten het huwelijk, het huwelijk zelf als sacrosancte instelling en geen rebelse jongeren.
Vanaf 1948 begon MGM (net als de hele filmindustrie trouwens) achteruit te gaan en dat omwille van de opkomst van de televisie. Als in 1951 MGM voor het derde jaar op rij er niet in slaagt een Academy Award te verzilveren, wordt Louis Mayer aan kant geschoven door Joseph Schenck, de levenslange opponent van Mayer. Tot aan zijn dood zes jaar later, leidt Mayer (die aan leukemie leed) een teruggetrokken leven.

Ronny De Schepper

(*) De erfgenamen van auteur Margaret Mitchell stonden in de jaren negentig toe dat Alexandra Ripley (1933-2004) een vervolg schreef op “Gone with the wind”. Dat werd dan “Scarlett”.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s