Ik ga me voor het eerst wagen aan een boek van Cees Nooteboom (links op bovenstaande foto naast Harry Mulisch en Hugo Claus)…

Mijn keuze is gevallen op “Rituelen” uit 1980. De reden is eenvoudig. In de jaren zeventig heb ik samen met Johan de Belie een roman geschreven, die we de titel “Twice upon a time” hebben meegegeven. We vonden voor het boek geen uitgever en één van de redenen was ongetwijfeld de titel. Daarom bedacht ik jaren later een andere titel, “Rituelen” dus. Maar ondertussen bleek er reeds een boek met die titel te zijn verschenen. Dat was dus uiteraard het boek van Cees Nooteboom.
De Hagenaar Nooteboom werd op school vaak als ‘lastpak’ weggestuurd, zodat hij op niet minder dan vier middelbare scholen zou hebben gezeten. Na de dood van zijn vader bij het bombardement van het Bezuidenhout in 1945 werd hij door zijn stiefvader op kostschool gestuurd: een franciscaner klooster in Venray en het Augustinianum in Eindhoven, maar hij maakte zijn middelbare school af aan een avondgymnasium te Utrecht.
Hij begon met werken in 1951 bij een bank in Hilversum, maar zwierf vanaf 1953 door Europa, nadat hij was afgekeurd voor zijn dienstplicht in het leger omdat hij ‘te mager’ zou zijn (daar is wel iets van als men naar bovenstaande foto kijkt). In Parijs leerde hij de fotograaf Philip Mechanicus (1936-2005) kennen, met wie hij naar Cannes trok en vandaar terug naar Nederland. In 1955 kwam zijn debuut Philip en de anderen uit waarvoor hij de eerste Anne Frank-prijs ontving. De naam Philip was uiteraard een verwijzing naar Mechanicus. In 1956 volgde de dichtbundel De doden zoeken een huis en tevens schreef hij zijn eerste grote journalistieke reportage voor Het Parool over de Hongaarse opstand, waarvoor hem een reisbeurs werd toegekend. Dit zou zijn genre blijven.
In 1957 ging hij samen met Hugo Claus naar het WK wielrennen in Waregem. Daarna trouwde hij in New York met Fanny Lichtveld. Maar later scheidde hij en ging hij een relatie aan met de zangeres Liesbeth List, voor wie hij ook een aantal teksten schreef, maar allicht niet het frivole Iedereen twist, dat door Liesbeth (die ongetwijfeld niet twistte) te licht werd bevonden.
Na De ridder is gestorven (1963) schreef hij bijna twintig jaar geen roman. Vanaf 1970 woont hij in een vroeg-achttiende-eeuws huis in de oude binnenstad van Amsterdam. In 1979 leert hij fotografe Simone Sassen kennen, zij wordt voortaan zijn levenspartner.
Zijn bekendste boek is Rituelen (1980). De openingszin kan alleszins tellen: “Op de dag dat Inni Wintrop zelfmoord pleegde stonden de aandelen Philips 149.60.” (p.11). En wie is die Inni Wintrop dan wel? “Iemand die zo mager was dat hij afgekeurd was voor Militaire Dienst, en, wat erger was, zich daarom niet op een strand durfde uit te kleden, die van vier middelbare scholen was af gestuurd…” (p.41). Ik zou zeggen: waar heb ik dat nog gehoord? En om alle misverstanden uit te sluiten, voegt hij er p.80 nog aan toe: “Aan het eind van die winter was zijn vader bij het bombardement op het Bezuidenhout omgekomen.” En waarmee houdt de jonge Inni zich onledig? “Zij waren daar, geheel onbespied, in hun merkwaardige tweezaamheid van zestien en ver in de tachtig jaar dan toch maar met geheimzinnige, antieke rituelen bezig die hem, Inni, het gevoel gaven diep in de tijd terug te zakken, niet langer gevangen te zijn in deze miserabele, neogotische achterbuurt maar aangeland in de landschappen van het oude Griekenland, de wereld van Homerus waarvan ze elke dag tijdens de lessen de geheimen ontrafelden” (p.64). En alhoewel nadien de nadruk komt te liggen op ceremonies uit het Verre Oosten zijn het toch heel andere rituelen dan die uit ons boek en, eerlijk gezegd, niet direct van aard om mij echt aan te spreken. Maar dat gold zeker niet voor iedereen, want het boek werd in 1981 bekroond met de Ferdinand Bordewijk Prijs en in 1989 verfilmd door Herbert Curiël, met in de hoofdrollen Derek de Lint en Thom Hoffman.
Op 10 december 2003 werd bekend dat hem de P.C.Hooft-prijs 2004 was toegekend en op 4 september 2006 werd hem een eredoctoraat verleend door de Radboud Universiteit in Nijmegen. Bij deze gelegenheid sprak hij de zogenaamde Radboudrede uit.
Nootebooms werk behoort tot het meest vertaalde Nederlandse werk. Vooral in het Duitse taalgebied is Nooteboom een echte bestseller-auteur, waar de vertaling soms nog eerder verkrijgbaar is dan het Nederlandse origineel in Nederland. Op 13 november 2008 werd hem een eredoctoraat verleend door de Freie Universität Berlin.
Op 4 juni 2009 werd hem de Prijs der Nederlandse Letteren toegekend. In december 2016 trouwde hij, inmiddels 83 jaar, voor de tweede keer.
Een kenmerk van zijn romans is dat hij vaak gebruik maakt van raamvertellingen, die soms op hun beurt nog eens gesplitst zijn in onderdelen. De onderdelen waarin hij zijn romans verdeelt, zijn meestal ook in een verschillende stijl geschreven. Naar het einde toe laat hij de scheiding tussen kern- en kaderverha(a)l(en) vervagen, zelfs indien deze zich in een andere tijd en/of plaats afspelen. Personages die eventueel in voorgaande onderdelen zijn gestorven laat hij dan voortleven in nakomelingen. zodat het toch nog mogelijk is alle onderdelen tot een geheel te doen versmelten. “Paradijs verloren” is een goed voorbeeld van deze kenmerken. Mogelijkerwijs zou men van magisch-realisme kunnen spreken, maar dat moet ik dan even met Johan de Belie overleggen. Bij “Rituelen” is dit alvast met zekerheid niet het geval.
Zijn hoofdpersonages zijn vaak complex of chaotisch, vooral hun liefdesleven is vaak nogal complex: de (hoofd)personages in zijn boeken beleven liefde en/of seksualiteit meestal niet op “normale” wijze (door driehoeksverhoudingen, kleine onderlinge sociale afhankelijkheid, groepsverkrachting zonder trauma’s etc.). (Wikipedia)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s