Vandaag is het 170 jaar geleden dat Fanny Mendelssohn Bartholdy is gestorven. Ik vind haar één van de tragische voorbeelden van vrouwendiscriminatie in de geschiedenis van de klassieke muziek.
Maar eerst en vooral: vanwaar die dubbele naam? De broer van Leah Salomon bekeerde zich tot het christendom en noemde zich Bartholdy. Eerst wekte dit haar ergernis op, maar uiteindelijk kregen – toen ze getrouwd was met de succesvolle zakenman en bankier Abraham Mendelssohn – al haar kinderen deze naam ook toegevoegd (zonder koppelteken). Dat was vooral onder druk van haar oudste dochter Fanny, die geruime tijd haar stempel drukte op het gezin. Maar zoon Felix werd meer gestimuleerd. Zo kreeg hij de beste pedagogen ter beschikking. Componist Carl Friedrich Zelter b.v. die hem reeds meenam naar zijn vriend Goethe, toen Felix amper twaalf jaar oud was. Goethe zelf was er dan al 72.
Tot haar veertiende had Fanny dezelfde opleiding gekregen als haar vier jaar jongere broer, maar in een brief van 16 juli 1820 waarschuwt haar Vader Abraham haar dat het zo niet verder kan. Muziek kan voor haar ten hoogste nog een hobby zijn, haar klasse laat niet toe dat zij net als Felix verder zou studeren, kortom het soort onzin dat Leopold Mozart zijn begaafde dochter Nannerl ook al wijsmaakte.
Dit alles ligt wellicht aan de oorsprong van de verafgoding van haar broer waarvan Fanny in haar brieven blijk geeft. Sommigen meenden daarin zelfs een incestueuze verhouding te mogen veronderstellen, maar wellicht vereenzelvigde Fanny zich “noodgedwongen” met Felix. Zijn successen konden a.h.w. ook de hare geweest zijn.
Fanny Mendelssohn werd Fanny Hensel na haar huwelijk met de schilder Wilhelm Hensel in 1829, die haar overigens wél aanmoedigde.
Toen Fanny in mei 1847 stierf (terwijl ze een amateurkoor leidde, een beetje zoals in “La double vie de Véronique”), was Felix daarvan zo onder de indruk dat hij het amper zes maanden langer uitzong.
Op het Violet-label verschenen klavierwerken van Fanny, gespeeld door Béatrice Rauchs (nog een geluk dat er vrouwelijke uitvoerders zijn om vrouwelijke componisten te spelen, anders kwamen ze helemààl niet aan bod), terwijl haar composities voor vierhandige piano, samen met die van haar broer, verschenen bij Sony (door het duo Tal & Groethuysen). Die vierhandige stukken speelden broer en zus overigens samen, terwijl Felix ook een schreef voor hem en Clara Schumann. Typisch: de naam van Felix staat groter afgedrukt op de CD dan die van Fanny. Nog typischer: enkele van “zijn” liederen, met name op.8 (2, 3 en 12) en op.9 (7, 10 en 12) zijn eigenlijk door Fanny geschreven!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s