Vandaag is het al 25 jaar geleden dat de Amerikaans-Russische schrijver-wetenschapper Isaac Asimov is overleden.

De in Petrovitsji geboren auteur schreef meer dan 400 boeken, meestal behorende tot het SF-genre (zijn eerste verhaal, “Marooned off Vesta”, verscheen in 1939; zijn eerste roman, “Pebble in the sky”, in 1950). Naast SF-romans schreef hij ook heel wat populair-wetenschappelijke werken en zelfs jeugdboeken (de Lucky Starr-reeks). Zijn levenswerk was echter de Foundation-reeks, bestaande uit: “De Foundation” (1942), “De Foundation en het Imperium”, “De Tweede Foundation”, “Hoeksteen van de Foundation”, “De Foundation en Aarde”, “Prelude op de Foundation” en, een jaar na zijn overlijden, “De Foundation voorwaarts: de val”. Deze verhalen spelen in een zeer verre toekomst, waarin de menselijke soort duizenden planeten heeft gekoloniseerd, maar waarin de menselijke psychologie vreemd genoeg nog altijd niet veel verschillend is van de onze. Psychologische karakterisering is bij Asimov dan ook helemaal onderge­schikt aan de technische beschrijving van futuristische gad­gets. (Heeft zijn gebrek aan psychologisch inzicht er ook toe geleid dat zijn zoon in de post-Dutroux tijden met 4.000 video’s met kinderporno werd gearresteerd?) Toch schrijft Frans Heymans bij zijn overlijden in Snoecks 93: “Zijn psychologisch goed onderbouwde verhalen – waarin veel robots voorkomen – beantwoorden aan drie SF-basisprincipes: (1) de robot doodt de mens niet en doet hem geen kwaad; (2) de robot gehoorzaamt de mens, behalve wanneer hij een opdracht krijgt die indruist tegen principe 1; (3) de robot beschermt zichzelf, tenminste zolang er geen conflict is met de twee vorige principes.” (p.29)
Het spreekt vanzelf dat de film “Westworld” zijn intrige juist ontleent aan het doorbreken van dit principe. Eigenlijk wordt dit nog beter geïllustreerd door de aflevering van The Simpsons over het bezoek aan het Itchy- & Scratchy-pretpark, dat overduidelijk een parodie is op genoemde film.
Maar goed, het Galactische Imperium van Asimov is bezig uiteen te vallen. Supergeleerde Hari Seldon heeft dit voorspeld met zijn psycho-historische berekeningen en hij gaat er wat aan doen. Er worden twee Foundations gesticht. Eén heel openlijk en een andere in het diepste geheim, aan beide uithoeken van het heelal. Van hieruit moet het Imperium voortaan in goede banen geleid worden. Dit loopt uiteraard niet van een leien dakje, want anders zouden er nog geen zes vervolgen gepubliceerd kunnen worden. Het begint reeds met het eerste vervolg dat als ondertitel “het muildier” meekreeg. Dit “muildier” is een mutant die de Eerste Foundation aan zijn gezag onderwerpt. Op dat moment treedt de Tweede Foundation in actie en gaat, op gevaar af van eigen vernietiging, de confrontatie met het muildier aan. Uiteindelijk komen zelfs de Eerste en de Tweede Foundation met elkaar in botsing. Een en ander leidt ertoe dat alle tegenstrevers, elk op hun eigen manier op speurtocht gaan naar het begin van het leven dat volgens de overlevering op de planeet Aarde moet worden gesitueerd. Tijdens die lange interplanetaire zoektocht vallen de speurders van de ene verrassing in de andere…
Zelf heb ik zijn hele Foundation-serie in mijn boekenkast staan, maar ik moet toegeven dat ik er nog nooit in gelezen heb. Daarom grijp ik maar terug naar een uitzending van “Verover de aarde”, waarin collega Lode De Pooter het over hem heeft…
“Reeds veertien dagen geleden schreven wij dat wij belangstellend uitkeken naar de aflevering van Verover de Aarde (30/12/80), waarin geleerden een antwoord zouden geven op de « ultieme vragen » ( waarom bestaan wij ? bestaat er een God ? ). Eigenlijk hadden we op voorhand kunnen weten dat we een illusie koesterden : « zij » wisten het ook niet, uiteraard. Maar omdat het geleerden zijn, kleedden zij het in met vele moeilijke begrippen en wetenschappelijke termen. Een mooie ballon, maar een vodje als hij doorprikt is. Misschien daarom dat wij het meest ingenomen werden door Isaac Asimov (foto), niet toevallig buiten wetenschapsmens ook schrijver en dus popularisator. Hij stelde m.a.w. vragen en gaf antwoorden die voor alle kijkers begrijpelijk waren. Was deze uitzending dan nutteloos, zoutloos ? Zeker niet, want de les die eruit te trekken viel is niet onbelangrijk. Het bleek namelijk dat de kantlijn tussen geloven en niet geloven erg smal is. Dat gelovigen de wetmatigheden in ons heelal toeschrijven aan een God en ongelovigen aan het Toeval. Daar de gelovige wetenschappers zelf echter toegeven dat deze God hoegenaamd niet tussenkomt in het wereldgebeuren, komt het ene eigenlijk met het andere overeen. En, zoals werd gezegd, het is dus absoluut uitgesloten dat er wegens dit relatief onbelangrijke meningsverschil nog verder mensen zouden worden vermoord, gemarteld of gevangen gezet.
Precies op de dag (10-4) dat wij in het « Nieuws » zagen hoe de bemanning van het Amerikaanse ruimteveer Challenger de stuurloos geworden waarnemingssatelliet Solar Max uit de ruimte prikte en aan boord nam voor herstellingen, werd in « Verover de aarde » de wordingsgeschiedenis van de Japanse Seikantunnel uit de doeken gedaan. Het ene wonder van de techniek speelde zich op honderden kilometer boven de aarde af en het andere ontwikkelde zich op honderden meter beneden de zeespiegel. Als « gewone » sterveling hebben wij voor beide prestaties onze (symbolische) pet afgedaan. Wij hebben bewonderend opgekeken naar het werk van de wetenschapslui en de technici die dergelijke krachttoeren voor mekaar krijgen, die erin gelukken hun gewaagde plannen ook in de werkelijkheid om te zetten. Wij waren bijna aan het juichen gegaan tot wij hoorden dat de bewuste « sierpijp » ook militaire doeleinden kan dienen. Van de ruimteveer-experimenten wisten wij dat al. Meteen sloeg onze bewondering in afgrijzen om. Zal « de denkende mensheid » haar verstand dan nooit alleen voor vreedzame arbeid aanwenden ? Of zullen enkele specimen ervan zich steeds laten gebruiken door geldzuchtige oorlogsstokers ? Men kan enkele slapeloze nachten aan het probleem besteden om zich dan — meer nog dan voorheen — in de strijd voor de vrede te storten!” (Lode De Pooter in De Rode Vaan nr.16 van 1984)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s