Was het omdat “The silence of the lambs” 25 jaar geleden op de Oscar-uitreiking met een historische “big sweep” ging lopen (beste film, beste regie, beste scenario, beste mannelijke en vrouwelijke hoofdvertolker) ? Was het daarom dat de thriller voor het eerst sinds lange tijd weer “respectabel” was? Dat kon alvast de reden geweest zijn waarom het Festival van Cannes dat jaar met de omstreden “Basic instinct” als openingsfilm uitpakte. Maar dat kon onmogelijk verklaren waarom er op dat moment zoveel thrillers in de bioscopen liepen. Die waren namelijk al lang gemaakt nog voor de lammetjes werden bekroond…

Ongetwijfeld speelt hier eerder de aantrekkingskracht van de steeds aanwezige angst voor wat mogelijk ook in je eigen leven kan gebeuren. Een angst die men in een comfortabele bioscoopzetel wil bezweren: “Oef, het was allemaal maar een nare droom.” Alhoewel… Men kan zich dan nog altijd afvragen waarom dat gevoel voor onveiligheid zich nu juist zo manifesteert. Of zou zelfs de filmprogrammatie een weerslag zijn van de verkiezingsuitslag van 24 november 1991?
In het vorige nummer wezen we nog op het belang zowel van “Dead again” van Kenneth Brannagh als van “Cape Fear” van Martin Scorsese, waarin enerzijds de romantische zielen anderzijds de meer geharde thriller-liefhebber aan hun trekken konden komen. Romantici hebben misschien ook meer aanleg voor de reïncarnatietheorie die aan de grondslag van “Dead again” ligt en waarin men (alvast toch voor de duur van de film) een beetje moet geloven, wil het verhaal zijn doel bereiken. “Cape Fear” daarentegen (alhoewel het een eigennaam is, betekent het niet toevallig “Kaap Angst”) zit veel dichter tegen die “het kan mij ook gebeuren”– theorie aan. Uiteraard zijn wij niet allemaal succesvolle advocaten die door achterhouding van “verzachtend” bewijsmateriaal een zware crimineel voor twintig jaar achter de tralies hebben gedraaid, maar de blinde wraakgedachte die aan de basis van deze film ligt, is wel een reële schrik van ieder van ons. Robert de Niro verkiest namelijk het leven van advocaat Nick Nolte serieus overhoop te halen, boven de tweede kans die hij zelf krijgt in dit leven. De geestelijke en lichamelijke opleiding die hij tijdens zijn gevangenschap heeft genoten, gebruikt hij niet als een middel tot persoonlijke verrijking (materieel of spiritueel), maar enkel in functie van een allesvernietigende wraak. Het levend geworden tegendeel van het gezegde “mens sana in corpore sano” (een gezonde geest in een gezond lichaam). En dat kan op eender welk niveau inderdaad altijd gebeuren. Om het nog maar bij het zeer banale te houden: je wil eens een glas gaan drinken en een dronkaard valt je lastig. Of je hem nu negeert of niet, je avondje uit is volledig verpest.
BANALITEIT UITVERGROOT
Dat is eigenlijk de kern van de thriller: banale gebeurtenissen worden uitvergroot en juist daardoor overwinnen wij onze angst voor de banaliteit van elke dag. “Er gebeuren heus wel erger dingen dan dat.” Vandaar ook dat de thriller, uiteraard met Meester Hitchcock op kop, daar zo prachtig voor geschikt is. Beter dan het melodrama dat deze gevoelens eerder aandikt (zoals een schilder die meer verf gebruikt) en daardoor vaak op de grens van het welvoeglijke balanceert. Ik denk aan de Franse film “Cela n’arrive qu’aux autres” (over een kind dat verongelukt) en zelfs aan successen als “Kramer versus Kramer” (echtscheiding) en “Love story” (kanker).
Een voorbeeld van schaalvergroting is ook “The people under the stairs” van Wes Craven, die ikzelf eerder bij het horror- dan bij het thriller-genre zou rekenen, ware het niet dat de film vertrekt van een waar gebeurd feit: een psychopatisch echtpaar op zoek naar “de ideale zoon” gijzelt kinderen uiteen arme buurt en mishandelt ze als ze niet aan de (zeer hoge) norm voldoen.
Hieruit blijkt ook nog eens ten overvloede dat de bioscoopzetel in het geval van een thriller in heel grote mate de sofa van de psychiater vervangt. Handige auteurs spelen daar dan ook vaak op in door, zoals in “Final analysis” (overigens van dezelfde scenarist als “Cape Fear”, namelijk Wesley Strick), die twee gegevens met elkaar te verweven. En uiteraard vormt “The silence of the lambs” zelf hiervan een uitvergroting in het kwadraat.
ANTHONY HOPKINS
Het beeld dat me van deze film bijblijft, is dat van Anthony Hopkins als hij vertelt hoe hij de lever van één van zijn slachtoffers met een heerlijk chianti-wijntje heeft verorberd. Want alweer krijgen we hier een voorbeeld van hoe film ingrijpt op ons eigen leven: eigenlijk zou geen enkel zinnig mens zich deze scène ook maar voor de geest kunnen halen zonder te moeten kotsen, maar dankzij een meesterlijke filmmaker (Jonathan Demme), ben je bijna geneigd Hopkins, of beter gezegd “Hannibal the Cannibal”, te geloven als hij zegt dat het hem heeft gesmaakt…
Die menselijke geloofwaardigheid van een dergelijk “monster” heeft natuurlijk alles te maken met het acteertalent van Anthony Hopkins. Vandaar dat ik met grote verwachtingen (“great expectations“) naar “Desperate hours” trok, omdat Anthony Hopkins daar het ultieme schrikbeeld van ieder braaf huisgezinnetje tot leven brengt, namelijk de huiselijke vrede, die brutaal wordt verstoord door een nietsontziende gangster die zuiver toevallig (door de Wet van Murphy laten we zeggen) uw huis er uitpikt om wat uit te blazen tijdens zijn vlucht. Akkoord, Mickey Rourke als tegenspeler, dat boezemt niet direct vertrouwen in, maar als psychopatische gangster moet dat toch wel lukken, denk je dan.
Verkeerd gedacht, zij het dat de mislukking van de film zeker niet op de schouders van de reeds zo vaak geplaagde Mickey valt te schuiven. En evenmin op die van Mimi Rogers, die de echtgenote van Hopkins speelt (net zoals in “Cape Fear” maakt het huwelijk wel een crisis door, maar het komt “gesterkt” uit de gebeurtenissen zoals het dan heet). En zeker niet op die van Kelly Lynch, die met haar mooie benen de eerste helft van de film toch nog een beetje overeind houdt.
Nee, de fout zit bij de scenaristen Lawrence Konner en Mark Rosenthal, die de Broadway-hit van Joseph Hayes naar de knoppen helpen door in de buitenscènes (het toneelstuk speelt zich uitsluitend in één kamer af) tal van inconsequenties in te lassen, die op de duur dermate irriteren dat men het uitgiert van het lachen: het zwaarste verwijt dat men een thriller kan maken!
In zo’n geval gaat de regisseur uiteraard ook niet vrijuit en dat is hier dan Michael Cimino, de man van “The deer hunter”, maar ook van “Heaven’s gate”, zowat de grootste flop uit de Hollywoodgeschiedenis. Met “Desperate hours” bevestigt hij eerder dat “The deer hunter” een toevalstreffer was, dan omgekeerd.
FREEJACK
Anthony Hopkins speelt ook nog in een andere als thriller bedoelde prent, waarin hij helemaal niet tot zijn recht komt. In de science fiction film “Freejack” is hij degene die Mick Jagger controleert, als die het lichaam van Emilio Estevez probeert te bemachtigen. Zowel “Desperate hours” als “Freejack” zijn zoals gezegd lang voor de Oscar-uitreiking gemaakt, maar toch mag men veronderstellen dat het filmwereldje “the gravy train” (het succes) voor Hopkins heeft voelen aankomen. Dat de brave Anthony, die tot in de herfst van zijn loopbaan, ik zou niet zeggen tegen een hongerloon, maar dan toch tegen een veel lagere verdienste dan de Hollywood-barema’s voornamelijk in toneelstukken (Shakespeare, Shaffer … ) actief is geweest, hier maar al te graag op ingaat, willen we er voorlopig nog bijnemen. De volgende film die hij maakt, moet echter opnieuw een voltreffer zijn, want anders is de man zijn geloofwaardigheid voorgoed kwijt.
GOLDIE HAWN
Nee, geef ons deze maand (en, om eerlijk te zijn, ook op eender welk ander tijdstip van het jaar) dan maar liever Goldie Hawn, die in “Deceived” (“Bedrogen”) een andere oer-angst van iedere levende ziel gestalte geeft: is de man/vrouw waarmee we leven wel diegene voor wie we hem/haar aanzien?
Jack Saunders (gespeeld door John Heard) is een succesvol conservator van de afdeling antiquiteiten in een groot museum. Samen met zijn vrouwtje Adrienne (Goldie Hawn uiteraard) en dochtertje Mary (Ashley Peldon) leeft hij een typisch kleinburgerlijk, maar aangenaam leventje, dat op een bepaalde dag verstoord wordt door het feit dat zijn vrouw denkt dat hij haar bedriegt. Dat blijkt achteraf niet het voornaamste te zijn, maar die ontdekking is wel de start van een hele ontknoping die zeer ver gaat en waaruit Adrienne moet afleiden dat ze gedurende zes jaar met iemand heeft geleefd, die ze helemaal niet kende.
“The husband (wife) is always the last one to know”: de echtgeno(o)t(e) is altijd de laatste om het aan de weet te komen, zegt men in het geval van overspel en geef maar toe dat het waar is! De kleinburgerlijke aanloop duurt misschien wat lang en bij de ontrafeling sleept scenariste Mary Agnes Donoghue er een nevenintrige bij, die de geloofwaardigheid geen deugd doet, maar toch woelt deze film van Damian Harris vragen los over je relatie, zelfs over je eigen leven. Wat kan je nog meer verlangen van een thriller die in oorsprong toch niks anders is dan wat “onschuldig vermaak”? Zeker als het Goldie Hawn’s ranke lijfje is dat heel deze productie schraagt. Zoals de onevenaarbare Barry Norman op de BBC zei: “At 47 she’s still looking cute, there should be a law against that! But I bet that somewhere in an attic a portrait of her is getting older every second.” (Op 47 ziet ze er nog altijd schattig uit, men zou zoiets moeten verbieden! Maar ik wed dat ergens op een zolder een portret van haar met de seconde ouder wordt.)
En nu maar hopen dat uw kennis van de wereldliteratuur ver genoeg reikt om het grapje ten volle te appreciëren!

Referentie
Ronny De Schepper, De angst voor het mogelijke, Steps magazine april 1992

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.