Vandaag is het 25 jaar geleden dat Radio Donna werd gelanceerd. Ik was aanwezig op de persconferentie die daarmee gepaard ging, maar ik herinner mij er helaas amper nog iets van. De zender draaide vooral recente pophits en was daarmee een tijdlang de populairste radiozender in Vlaanderen. In november 2001 startte de Vlaamse Media Maatschappij (zeg maar VTM) echter met de commerciële zender Q-music, die meteen Donna-medewerkers Sven Ornelis en Erwin Deckers binnenhaalde. Anderen zouden volgen. In 2003 begon het marktaandeel van Donna dan ook te dalen en werd Radio 2 opnieuw de meest beluisterde zender, een positie die de zender tot nu toe nog altijd niet heeft afgegeven, naar ik meen. Eind augustus 2008 besloot de leiding van de VRT de zender op te doeken, wegens tegenvallende luistercijfers. Er kwam een nieuwe hitzender rond de figuur van Peter Van de Veire, die populair was geworden door zijn “Grote Peter Van de Veire ochtendshow” op Studio Brussel. Van de Veire zou ook op de nieuwe zender het ochtendblok presenteren en ging daarmee de rechtstreekse concurrentie aan met “Ornelis & Rogiers” van Q-music. Op vrijdag 2 januari 2009, om 18 uur, ging Donna uit de ether. Michel Follet, die in 1992 Radio Donna had geopend, kreeg het laatste woord. Op maandag 5 januari 2009 ging Donna’s opvolger MNM van start…

In 1991 bezat 48,3 % van de Vlaamse gezinnen een videorecorder. In 1994 was dat al opgelopen tot 68,6 %. Zeven procent heeft zelfs meer dan één recorder. Dat blijkt uit een onderzoek van assistent kommunikatiewetenschappen Jan Van den Bulck (K.U.Leuven). Twaalf procent van diegenen die een videorecorder bezitten, gebruikt het toestel bijna elke dag van de week, de helft doet dat tenminste één tot drie keren per week. De recorder dient vooral om TV-programma’s op te nemen, want opmerkelijk is dat 46,5 % van de videobezitters nooit videocassettes huurt. 16,5 % doet dat tenminste één keer per week. In Engeland zijn er de eerste experimenten met “video on demand” (interactieve pay-television). Maar of men nu video kijkt of rechtstreeks naar TV, een andere studie heeft uitgewezen dat zware TV-kijkers minder dan anderen geneigd zijn om boeken of kranten te lezen of om naar een film te gaan.
Vanaf het academiejaar ’94-’95 wordt het vak musical ook in het conservatorium van Brussel onderwezen. Spelopleiding wordt er gedoceerd door Ronnie Commissaris, dans door Lulu Aertsgeerts, zang door Peter De Smet en muziek door Piet Nijsten en Alain Reubens.
Toen op het Europese kampioenschap downhill van 1994 in het Franse Métabief de 23-jarige Fransman Pierre Lolo overleed na een zware valpartij, waarbij hij verscheidene dagen in een coma had gelegen, werd daarvan op Eurosport totaal geen melding van gemaakt! Dat is immers negatieve reklame en sponsorbelangen blijven doorwegen op deze zender, zoals ook het non-event met de wagenrennen van Swatch-uurwerken in Sicilië bewezen!
Het doek mag dan al gevallen zijn voor “Open doek”, de liefhebber van lichte klassieke muziek kon vanaf 21 januari 1995 opnieuw op TV2 terecht voor een gelijkaardig programma dat deze keer de naam “Mollen en kruisen” meekreeg.
Sinds eind januari, begin februari 1995 is het Vlaamse medialandschap verrijkt met twee nieuwe zenders. Enerzijds is er de nieuwe commerciële zender VT4, anderzijds heeft de bestaande commerciële zender VTM op 31/1/1995 Ka2 gelanceerd om de concurrent de wind uit de zeilen te nemen. De kampioenen van de vrije onderneming hadden eerst getracht de nieuwkomer van de kabel te houden door zich te beroepen op de monopoliepositie die de regering hen destijds voor achttien jaar had toegezegd. Ongetwijfeld was dit echter in de overtuiging die toen b.v. ook heel sterk op de BRTN leefde, namelijk dat VTM geen schijn van kans maakte. Ondertussen is dat wel even anders. De winsten stapelen zich op en geen weldenkend mens kan een monopoliepositie nog langer aanvaarden. Zeker niet als men ziet dat VTM exclusieve contracten met onderaannemers afsluit, die zowat 80 % van de audiovisuele sector in de kou laten staan. Vlaams minister van cultuur Hugo Weckx vond wel dat hij zich aan het regeringsstandpunt moest houden en verbood VT4 op basis van het Vlaams kabeldecreet. De Vlaamse overheid kent zichzelf hierbij het recht toe om te beslissen of een Vlaams station dat vanuit het buitenland uitzendt al dan niet in Vlaanderen op de kabel mag (VT4 zendt uit vanuit Groot-Brittannië). Volgens Europees Commissaris van concurrentiebeleid Karel Van Miert is dit in strijd met de Europese wetgeving. De Europese Commissie zal het kabeldecreet voor de tweede maal aanvechten bij het Europees Hof van Justitie, mocht Weckx voet bij stuk houden. Het kan echter twee jaar duren vooraleer het Hof een uitspraak doet. Binnen enkele weken valt wel al een beslissing over de klacht die VT4 bij de Europese Commissie heeft ingediend tegen de monopoliepositie van VTM. De Vlaamse vice-premier Norbert De Batselier van zijn kant verklaarde aan de redactie van “De Morgen”: “Ik heb er geen bezwaar tegen dat VT4 of een andere zender op ons net komt. Want die concurrentie komt er toch. Het gaat hier om een internationaal gegeven dat je niet kan negeren. Wel ben ik ervoor gewonnen dat een aantal kwaliteitsvoorwaarden worden gesteld. Het gaat hier echter om een materie die tot de exclusieve bevoegdheid van minister Weckx behoort. Ik heb geen enkele behoefte om me daarmee te moeien. We zijn geen schepencollege dat zich over alles collegiaal moet uitspreken”.
Op 1 mei 1995 dienden zowel Omroep Brabant als het BRTN-Filharmonisch Orkest het Flageygebouw te ontruimen (wegens de asbest). Het orkest vond een onderkomen in de Magdalenazaal, de Omroep in het Amerikaans theater aan de Heizel. Alhoewel uiteindelijk niemand bleek wakker te liggen van de nieuwe zenders, gebeurde toch het onvermijdelijke: op 23 mei 1995 tekende ook Bart Peeters een exclusiviteitscontract bij VTM. En Marc Uytterhoeven stapte over naar Filmnet, ondanks het feit dat zijn “Onvoorziene Omstandigheden” zeer veel succes hadden. Tom Lenaerts deed dan maar alleen verder, occasioneel nog geholpen door zijn collega’s Johan Terryn, Michiel Devlieger en Bart Klein van ’t Muzertje (later zouden zij samen met Bart De Pauw van “Buiten de Zone” de succesrijke “Schalkse ruiters” vormen) en natuurlijk Jeanne Pennings en Ineke Nijssen. Het televisieprogramma “Het wassalon” van de BRTN won de BBC Trophy 1995 in de categorie multiculturele programma’s van de Prix Circom Regional 1995.
“Het wassalon” van Erik Pertz (productie) en Jo Joos (regie) is een collage van gesprekjes tussen de klanten van een wassalon in een Brusselse migrantenbuurt. Het programma werd vorig jaar uitgezonden in de reeks “Document”. Ook een aflevering van het documentaire BRTN-programma “NV De Wereld” viel in de prijzen. De Tsjernobyl-reportage “Alles in orde” van Leo De Cock kreeg een derde prijs plus een eervolle vermelding in de categorie non-fictie op de Prix Futura in Berlijn.
Op 18 augustus 1995 schrijft Mark Coenegracht in Het Laatste Nieuws een open brief aan Eric Van Rompuy, minister van Media, naar aanleiding van de TV-serie “Ons Geluk” (“zowat het beste TV-drama dat ooit in Vlaanderen is geproduceerd”), om te beletten “dat u VTM beperkingen moet opleggen wat reclame betreft, wat kinderuitzendingen aangaat, terwijl er ook wordt gesteld dat VTM best geen teleshopping doet”, want dan, aldus het Orakel van Vilvoorde, “zullen dure eigen gemaakte reeksen (zoals “Ons Geluk”, RDS) sneuvelen“.
Op dat moment had de BRT een historisch dieptepunt bereikt met een marktaandeel van 20 à 25 procent. Het tegenoffensief wordt ingezet met een tabula rasa: de hele top en een groot deel van het middenkader werd ontslagen of vervroegd met pensioen gestuurd met Cas Goossens op kop, die werd vervangen door Bert De Graeve. Op 18 oktober 1996 begint TV1 met de soap “Thuis“. Op 13 mei 1996 schrijf ik een brief naar Humo over Arte.
Op 16 april 1997 wordt TV2 opgesplitst in Ketnet en Canvas. In augustus ’97 volgt Jan Stevens Guido Cassiman op als hoofd van Radio 2 Omroep Vlaams-Brabant. Stevens werd in ’72 regisseur-omroeper bij de BRTN-radio, in ’85 hoofdregisseur van Radio 2 en sinds het begin van 1997 coördinator van de regionale omroepen van Radio 2. De directie van de BRTN-televisie en van Radio Nederland Wereldomroep hebben in 1997 besloten de verspreiding van programma’s van de Nederlandse en Vlaamse publieke omroepen via de Astra-satelliet voort te zetten, voortaan onder de naam “Wereldomroep-TV”. De BRTN levert behalve het Journaal Laat, Tik Tak en Vlaanderen Vakantieland ook documentaires. Over documentaires gesproken, die van Engelse origine zijn vaak zeer knap gemaakt, maar Jan Van den Bulck (KUL) merkt op: “In onze natuurdocumentaires zijn beesten altijd lief. Die suikerzoete manier van hoe mensen met dieren omgaan, hebben we van de Amerikanen geleerd. Spaanse natuurdocumentaires bijvoorbeeld tonen veel meer de ruwe dierenwereld.” Hij zegt dit in DS Magazine van 7/11/97 n.a.v. een artikel van Inge Ghijs, die de televisieweek van 8 tot 14 september 1997 ontleedde en tot de conclusie kwam dat op de Vlaamse zenders niet minder dan 48,5 % van de zendtijd werd besteed aan Amerikaanse producties. Dit cijfer zou zowaar nog hoger liggen, mocht zij zich beperkt hebben tot Kanaal 2 en VT4, want de twee BRTN-netten en zélfs VTM trekken dit percentage toch een beetje naar omlaag. Toch ligt het nog ontzettend hoger dan b.v. de Waalse zenders (27 %) of de Nederlandse (24 %). Volgens Jan Van den Bulck heeft dit op de eerste plaats met taal te maken: “In veel landen wordt alles gedubd. Wij hebben een cultuur van ondertitels, en iedereen kent genoeg Engels om te kunnen volgen wie wat zegt. Maar bij een Italiaanse of Tsjechische film is dat al een stuk moeilijker.”
Op 1 januari 1998 wordt de benaming BRTN gewijzigd in VRT (Vlaamse Radio en Televisie).
Datzelfde jaar verschijnt “Van forum tot supermarkt? Consumenten en burgers in de informatiesamenleving”, (uitgeverij Acco).
Ondanks het feit dat Umberto Eco er b.v. niet voor terugschrikt te beweren dat de snelle beeldwisselingen à la MTV te vergelijken zijn met de romanconstructie van James Joyce, vindt Neil Postman dat televisie kijken geen specifieke vaardigheden vereist en dus ook geen specifieke vaardigheden aankweekt. “Daarom vallen er ook geen vorderingen in te boeken en bent u op dit moment geen betere of slechtere televisiekijker dan vijftien jaar geleden,” zo merkt hij nuchter op. En voormalig administrateur-generaal van de BRTN, Cas Goossens, waarschuwt in De Standaard van 4/2/1999: “Niet zozeer de uitzendingen die openlijk proberen ons van iets te overtuigen, zijn gevaarlijk, wel die programma’s die, zonder dat wij er erg in hebben, een soort modedenken in de hand werken, een mentaliteit verspreiden die normgevend wordt, en die ons onkritisch attitudes laat aannemen omdat het blijkbaar zo hoort.”
Rond die tijd ga ik op bezoek bij Teleradio.
Vanaf 9 december 2001 is er op TV1 “Stille waters“.
Vanaf 11 januari 2004 is er op TV1 “Witse“.

De Nederlandse Omroep Max is een omroep voor 50-plussers, de hardst groeiende leeftijdsgroep in de maatschappij. De omroep werd opgericht door Jan Slagter en wist op drie jaar tijd voldoende leden te werven om op 3 september 2005 daadwerkelijk van start te gaan.

20 maart 2008 Vlaanderen heeft sinds 2008 ook een Radio Nostalgie. Het grote verschil met het Franse voorbeeld is dat men hier (helaas) pas teruggaat tot de muziek van de jaren zeventig.

2 gedachtes over “Radio Donna (1992-2009)

  1. Ik luister al 34 jaar ’s ochtends naar de radio terwijl ik naar het werk rijd. Ik heb al veel zenders top gevonden maar ik heb evenveel zenders zien evolueren naar een flop. Alles heeft natuurlijk te maken met de persoonlijke smaak. Ikzelf verkies ’s morgens muziek (liefst van de jaren 60-70-80) nu en dan onderbroken (op vaste tijden) door het nieuws. Indien er daar dan iets interessants naar voor komt schakel ik over naar Radio 1.
    Maar om terug te komen op de zenders waar ik normaal naar luister. Ik heb alle namen vergeten door de jaren heen, maar meestal vond ik een zender die het soort muziek leverde die ik kon smaken. Ik maakte er zelfs reclame voor in mijn vriendenkring (de meesten hebben min of meer dezelfde smaak). Maar wat gebeurde er altijd? De zender werd opgeslorpt door een of andere mediamaatschappij, de muziek bleef nog een tijdje dezelfde en dan kwamen de radiopresentators. Presentatoren met hun eeuwig geklets (horen zij zichzelf zo graag praten?), met hun debiele telefoonspelletjes (’s morgens lukraak iemand opbellen die dan een of ander stom iets moet doen: ik kan mij voorstellen dat een ouder op dat moment zijn kroost schoolklaar aan het maken is en dan opgebeld wordt door een hyperactieve radiopresentator met een of ander stupide spelletje). Op die manier zijn Donna, Q-Music, Joe FM, MNM en Radio 2 al figuurlijk de deur uitgevlogen bij mij.
    ’s Morgens zet ik dus mijn eigen playlist op waardoor ik dan natuurlijk iedere keer het nieuws mis.
    Kortom enkel Radio 1 is voor mij nog doenbaar ’s morgens in de wagen.
    Dit alles heeft misschien niet echt te maken met je artikel, maar het moest er eens uit.

    Nu ik dit opschrijf, heb ik de indruk dat ik ergens tot een doelgroep behoor die door de marketeers nog niet ontdekt is.
    Radio met veel muziek en weinig (debiel) gezwets met nu en dan duiding op vaste tijdstippen.
    Een krant die als eerste katern De Standaard of De Morgen is en als sportkatern Sportwereld (Het Nieuwsblad) of het sportgedeelte van Het Laatste Nieuws bevat met in het weekend een beperkt (ik wil niet heel het weekend de krant lezen) aantal bijlagen (qua kwaliteit cfr. De Standaard en De Morgen).
    Het zal echter aan mijzelf liggen zeker? Ik zal te moeilijk zijn. Bestaat dat een doelgroep genaamd sportminded intellectuelen?

    Like

  2. Addendum aan de vorige commentator.
    Toen ik nog werkte stond de autoradio ook altijd op Radio 1 om dezelfde reden: om iets zinnigs te horen, of goeie muziek zonder meer. Nu ik op pensioen ben is dat nog altijd mijn préferée. Radio 2 wordt in de voormiddag vol gebrabbeld door 3 trutten, die zich onder mekaar zitten te amuseren en de luisteraar te bestoken met zever en onnozel gegiechel van overjaarse pubers. En als het Radio 1 niet is, opteer ik voor de ouwemannenradio van Minerva, waar je nog liedjes kan horen die de VRT allang in de onderste kerker begraven heeft. Leve de oude (Jos Baudewijn, Lutgard Simoens, Marc Brillouet, Julien Put, Fred Brouwers) muziekpresentatoren.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s