Het is vandaag precies 185 jaar geleden dat de dichter, schrijver en wetenschapper Johann Wolfgang (sinds 1782 ‘von’) Goethe is overleden. Zijn meest bekende werk is het tweedelige, schier onspeelbare, rijmende en sterk filosofische toneelstuk “Faust”, over een ambitieuze wetenschapper die zijn ziel aan de duivel verkoopt.

Goethe was zeker niet de eerste en evenmin de laatste die het Faust-thema heeft bewerkt. Getuige hiervan onderstaande lijst die niet eens de ambitie heeft om volledig te zijn.
1587 “Historia von Doktor Johann Fausten, des weitbeschreiten Zauberers und Schwarzkünstlers”, gedrukt bij Johann Spies in Frankfurt
1589 “The tragical history of Doctor Faustus” (Christopher Marlowe)
1593 “Ander Teil D.Johann Fausti historien, von seinem Famulo Christoph Wagner”
1599 “Die wahrhaftigen Historien (…) von Doctor Johannes Faustus” (G.R.Widmar)
1608 Eerste aantoonbare Duitstalige opvoering van Marlowes drama in Graz door Engelse komedianten
1674 Het Faust-boek van Nikolaus Pfitzner
1715 Het gezelschap van J.A.Stranitzky speelt “Leben und Tod Doktor Faustus” in het Kärtnertorttheater te Wenen
1725 Het Faust-boek van Christlich Meynenden
1730 Het ensemble Borosini en Sellier danst het ballet “D.Faust” in het Kärtnertorttheater te Wenen
1733 “Gespräche im Reiche der Toten zwischen dem ehemaligen Französischen General-Feld-Marschall Herzog Franz-Heinrich von Luxemburg und Doktor Johann Fausten zweier weltbekannten Erzzauberer und Schwarzkünstler”
1746 Oudste dateerbare opvoering van het Faust-drama als poppenspel in Hamburg
1759 Lessings toneelfragment “Dr.Faust”
1772-1775 Goethe schrijft zijn “Urfaust”

1776 “Situation aus Fausts Leben in fünf Büchern”, filosofische roman van Maler Müller
1778 “Fausts Leben dramatisiert” (Maler Müller)
1790 Een fragment van Goethes “Faust” wordt gedrukt
1791 “Fausts Leben, Thaten und Höllenfahrt” (Klinger)
1797 “Doktor Faust”, een volksstuk van Julius Soden
1804 “Faust”, een essay van Chamisso
1808 Goethes “Faust” wordt nu helemaal gedrukt
1814 “Faust”, opera van Louis Spohr
1815 “Faust”, tragedie van August Klingmann
1816 “Manfred” (Lord Byron)
1825 “Scène uit Faust” (Alexander Poesjkin)
1829 Eerste openbare opvoering van het eerste deel van Goethes “Faust”
1829 “Don Juan und Faust” (Christian Dietrich Grabbe)
1832 Publicatie van “Faust. Zweiter Teil” van Goethe
1832 “Doktor Johann Faust”, melodrama van Holtei
1832 “Sieben Kompositionen zu Goethes Faust” (Richard Wagner)
1835 “Faust”, dramatisch-lyrische vertelling van Lenau
1835 “Hamlet in Wittenberg” (Gutzkow)
1840 “Eine Faust-Ouvertüre” (Richard Wagner)
1846 “La damnation de Faust”, oratorium van Hector Berlioz
1847 “Der Doktor Faust”, lied van Heinrich Heine
1851 “Szenen aus Goethes Faust” (Robert Schumann)
1856 “Faust”, briefroman van Ivan Toergenjev
1857 “Faust-Symphonie” (Franz Liszt)
1859 “Faust”, opera van Charles Gounod
1862 “Faust, der Tragödie III.Teil” door “Deutobold Symbolyzetti Allegoriowitsch Mystifizinski” (Dr.Th.Vischer)
1898 “Faustulus”, roman van Spielhagen
1906 “Symfonie nr.8” van Gustav Mahler (2de deel: slotscène uit Faust II)
1908 “De vurige engel”, roman van Brjussov
1911 Eerste Faust-film van Cecil M.Hepworth (GB)
1918 “Faust en de stad”, roman van Lunatscharski
1919 “Faust”, een “spel” van Avenarius
1920 “Doktor Faust”, opera van Busoni
1922 “Don Juan et Faust”, film van Marcel L’Herbier
1926 “Faust”, film van Friedrich Murnau
1936 “Doktor Johannes Faust”, opera van Hermann Reutter
1940 “De meester en Margarita”, roman van Boelgakov
1941-1945 “Mon Faust” (Valéry)
1943-1945 “Ich und Ich”, toneelstuk van Else Lasker-Schüler
1947 “Doktor Faustus. Das Leben des deutschen Tonsetzers Adrian Leverkühn, erzählt von einem Freunde” (Thomas Mann)
1948 “Abraxas”, ballet van Werner Egk
1949 “La beauté du diable”, film van René Clair
1952 “Johann Faustus”, operalibretto van Hanns Eisler
1960 “Faust”, film van Peter Gorski
1962 “Votre Faust, Fantasie variable” van Butor en Pousseur
1963 “Een Ierse Faust”, mysteriespel van Lawrence Durrell
1967 “Faust 67”, komedie van Tommaso Landolfi
1967 “Doctor Faustus”, film met Richard Burton
1982 “Faust”, televisiefilm van Klaus-Michael Grüber
1988 “Faust – Vom Himmel durch die Welt zur Hölle”, film van Dieter Dorn
2001 Goethes “Faust” (deel 1 en 2), twee televisiefilms van Peter Schönhofer
2010 “Faust”, eerste deel van tweedelige film van Aleksandr Sokurov
Met “Die Leiden des jungen Werther” (1774) schreef Goethe het centrale werk van de romantische ‘Sturm und Drang’-stroming. Het is een roman in brieven, waarin het leven getekend wordt van Werther, die verliefd is op (Char)Lotte. Deze is echter al verloofd met Albert, een degelijk man, die alle fantasie mist. Werther wordt verplicht om Lotte op te geven en is zo wanhopig dat hij zelfmoord pleegt. Het boek is het uitvoerige afscheid van Werther aan heel zijn wereld. Het boek was een enorm succes in Europa, zelfs was de mode betreft. Erger was dat het ook een “zelfmoordepidemie” veroorzaakte. Het boek houdt enigszins verband met Goethes persoonlijk leven: Goethe was zelf verliefd op Charlotte Buff die de verloofde was van zijn vriend Kästner.
Het andere licht autobiografische werk, “Wilhelm Meisters Lehrjahre”, was een van de eerste Bildungsromans over een kunstenaar en het volop autobiografische “Die Wahlverwandtschaften” is een nog steeds modern aandoend verhaal over een open huwelijk. Net als zijn vriend Friedrich Schiller werd Goethe aan het eind van de 18de eeuw in zijn poëzie en toneelwerk een classicist. Goethe beïnvloedde romanciers van George Eliot tot Thomas Mann en van Harry Mulisch (De ontdekking van de hemel) tot Boudewijn Büch (De kleine blonde dood). Zijn gedicht ‘Der Erlkönig’ en andere ballades werden door Franz Schubert op muziek gezet, en ‘Der Zauberlehrling’ was de basis voor de beste episode uit de Disneyfilm Fantasia.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s