Op 7 maart 1982 had in de Arenahal te Deurne het Tweede Vlaams Progressief Zangfeest plaats. Het thema was « Leve de Geus » en hieruit kon men reeds afleiden dat wijlen Louis Paul Boon in het centrum van de belangstelling stond. Dit was niet enkel een bewuste keuze in het kader van het zich afzetten tegen het heimatliteratuur-aureool dat er rond het traditionele (rechtse) Vlaams-nationaal zangfeest hangt, maar het geus-zijn heeft natuurlijk ook een diepere betekenis.

ZICH AFZETTEN TEGEN EEN KATHOLIEK-CONSERVATIEVE IDEOLOGIE
Een vijfpunten-programma moet duidelijk maken op welke manier de organisatoren van het VPZ zich als « geus » opstellen. Zoals vorig jaar wordt die politieke opstelling in een analoog artistiek concept vertaald.
De eerste geuzenrebellie richt zich tegen de huidige staatshervorming, geschoeid op een CVP-VU-leest. « Als je hen moet geloven dan zullen met het tot stand komen van de Vlaamse staat alle problemen opgelost zijn en zal er werk, zekerheid en welvaart zijn », aldus het VPZ-secretariaat. « Niets is minder waar natuurlijk ! In een autonoom Vlaanderen ligt het voor de hand dat de macht zich opnieuw gaat concentreren in de handen van een kleine topklasse (VEV, CVP) die even verdrukkend is als de unitaire machthebbers. »
Dat wil uiteraard niet zeggen dat het VPZ niet voor het zelfbestuur zou opteren. Integendeel, zij gaan juist veel verder.
« Een democratisch zelfbestuur komt tegemoet aan de eigenheid en het zelfbeschikkingsrecht van de verschillende volksgemeenschappen in België (een eigenheid die trouwens in een socialistische maatschappij ook ruimschoots aan bod zal moeten komen). » Dat houdt bijgevolg in: « De strijd voor zelfbestuur mag dan ook niet losgekoppeld worden van een ruimere strijd voor zelfbeheer in fabrieken, scholen en wijken ». Kopspel, Tart en Hei Pasoep hebben de moeilijke taak op zich genomen om dit artistiek te vertolken.
Men wil ook een geus zijn tegen de nestbevuiling door het ANZ. « Het zogenaamde Vlaamse lied à la Hullebroeck en Preud’homme is een van bovenaf georkestreerde romantiek met een katholiek-conservatieve ideologie », aldus voorzitter Wim Deprins op de persvoorstelling. Dat soort muziek komt bijgevolg massaal aan bod op het Vlaams-nationaal zangfeest van het ANZ, « rijkelijk gesponsord door het VEV en de Kredietbank. » Die « romantische saus » moet overigens vooral dienen om de (meestal jonge) luisteraars « de meest demagogische en dweperige toespraken » te doen slikken. « Dát soort Vlaanderen en dát soort zangfeesten wil het VPZ van repliek dienen ». Volgens hen is het echte volkslied een « strijd- en bewustmakingsmiddel ». Wannes van de Velde en André Bialek worden hier als pioniers naar voren geschoven en hun gelijkwaardige aanwezigheid moet tevens « een symbool (zijn) van de noodzakelijke solidariteit tussen het Vlaamse en Waalse volk. »
VAN POLEN TOT EL SALVADOR
Over solidariteit gesproken, deze overschrijdt natuurlijk ook de (al dan niet gefederaliseerde) landsgrenzen. Vandaar dat er ook vertegenwoordigers zullen zijn van « het verzet in Polen en in El Salvador ».
Maar Vlaanderen (zowel links als rechts) heeft zich steeds sterk verbonden gevoeld met het katholieke (Noord-)Ierland dat het moe(s)t opnemen tegen de Entse overheerser. Vandaar dat één van de trekpleisters van het Zangfeest Bernadette Devlin is, nog nauwelijks hersteld van een laffe aanslag. Haar aanwezigheid wordt muzikaal omlijst door de groep Coolin die Ierse folksongs brengt, maar ook strijdliederen.
Het succes van het vorige VPZ werd vooral gedragen door het aanslaan bij de zgn. « basisbewegingen ». Deze krijgen dan ook een eresaluut door Vuile Mong (op tekst van Erik Nagels). Vooral de massale vredesbeweging verdient hierbij speciale aandacht.
En tenslotte zijn er de geuzen, het Geuzenboek en Boon zelf. « Vier eeuwen geleden kenden onze gewesten een grote opstandige beweging tegen de Spaanse bezetters en de hypocrisie en de medeplichtigheid van de katholieke kerk », aldus de organisatoren. « Wij denken dat het VPZ, en vooral alle mensen die zich in het VPZ herkennen, de werkelijke erfgenamen zijn van de geuzen ». Paul de Wispelaere zorgt hier voor een huldetekst.
En omdat de noordelijke Nederlanden zich in die troebele tijden wisten te bevrijden dankzij Willem de Zwijger zal Johan Anthierens voor de presentatie instaan, de historische woorden van de « Antwerpse slampamper » indachtig « Zwaigen kunde en schraive uuk, na nog liere presentere ! »
De toegang bedraagt 225 fr voor zitplaatsen en 150 fr voor staanplaatsen (in voorverkoop resp. 200 en 125 fr). Kinderen van zes tot twaalf jaar betalen resp. 100 en 60 fr, groepen (tenminste tien personen) 175 en 100 fr. Nog meer inlichtingen ? Secretariaat VPZ, Van der Meydenstraat 25, 2200 Borgerhout, 031/33.45.63.
VERSLAG
Zondagnamiddag had in de Arenahal te Deurne het tweede Vlaams Progressief Zangfeest (VPZ) plaats onder het motto « Leve de Geus ». Slechts een goede 1.500 zanglustigen waren komen opdagen, dit is ruim 1.000 minder dan vorig jaar. Tijdens het feest werd betoogd dat een Vlaamse staat daarom nog geen oplossing betekent voor al onze problemen en dat het nationaal centralisme zal vervangen worden door een Vlaams centralisme waar dezelfden aan het hoofd zullen staan, te weten het VEV en de CVP. Ook kan de strijd voor een democratisch Vlaanderen niet losgekoppeld worden van de strijd voor internationale rechtvaardigheid. In dit verband stond dit jaar op het progressief zangfeest de strijd in Noord-Ierland tegen het Britse kolonialisme centraal. Het politiek geïnspireerde eerste deel vermocht de aanwezigen nauwelijks te begeesteren. Een uitzondering hierop vormde Roberto Lopez, een spreker uit El Salvador die de schuld voor de verdrukking in zijn land zowel toeschoof naar de Verenigde Staten als naar de christen-democratie en de kerkelijke hiërarchie met aan het hoofd de Paus. De Poolse Christina Ruchniwicz die namens Solidarnosc sprak, stelde de Sovjet-Unie verantwoordelijk voor de militaire machtsovername in haar land terwijl Bernadette Devlin die de ster van de dag had moeten worden haar kat stuurde, zijnde een onverstaanbare geregistreerde boodschap die volledig de mist inging. Tijdens het tweede deel sloeg de vlam eindelijk in de pan en wel door het optreden van artiesten als André Bialek, Wannes van de Velde en Vuile Mong. Tussendoor werd ook nog een boodschap van de staalarbeiders uit Charleroi voorgelezen, die zegden niet tegen de Vlamingen te zijn maar wel tegen de holdings en de trusts. Het slot van de manifestatie verliep weer in de grootste verwarring toen een gedeelte van het koor demonstratief weigerde de Vlaamse Leeuw te zingen. Het bleek trouwens over het algemeen moeilijk om linkse rakkers in Vlaanderen tot meezingen in de stijl van dit soort zangfeesten te bewegen. Vermelden wij tenslotte nog van KP-zijde o.a. Ludo Loose, politiek secretaris van de Federatie Antwerpen het feest bijwoonde. De presentatie werd in handen gegeven van Mong Rosseel (toen nog altijd veel beter bekend als “Vuile Mong”), wat in die tijd niet meer dan logisch was. Het zangfeest eindigde echter met het zingen van de Internationale én de Vlaamse Leeuw, wat meteen een domper op de feestelijkheden zette, want Mong weigerde dit lied mee te zingen, laat staan voorzanger te zijn. En meteen zat de traditie van zo’n jaarlijks Vlaams Progressief Zangfeest erop natuurlijk.
Ik vond dat toen eigenlijk niet kunnen van Mong (al heb ik hem dat toen niet gezegd, moet ik eerlijk toegeven), maar ik was wel vatbaar voor zijn argumenten: volgens hem riep het lied te veel reminiscenties op aan lui die in de oorlog wel heel verkeerd waren geweest. In die tijd was dat nog een heikel punt, want toen stond “amnestie” nog op het programma van een partij als de Volksunie. Ondertussen hoor je dat woord bijna niet meer gebruiken, aangezien alle collaborateurs stilaan letterlijk uitgestorven zijn, maar de link is bij sommige mensen misschien toch nog altijd aanwezig…

Referenties
Ronny De Schepper, Leve de geus is de nieuwe leus, De Rode Vaan nr.8 van 1982
Ronny De Schepper, Tweede Vlaams Progressief Zangfeest, De Rode Vaan nr.11 van 1982

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s