De Gregoriaanse kalender vervangt vanaf het jaar 1582 de tot dan toe gangbare Juliaanse kalender. In de noordelijke Nederlanden duurde het toch nog tot 1583 vooraleer de nieuwe jaartelling werd ingevoerd.

In 1585 betekent de val van Antwerpen de scheiding tussen noord en zuid. Dat jaar verschijnt ook “Dialectike ofte Bewijsconst” van Simon Stevin.
Houtman en Keyzer varen in 1596 via Kaap de Goede Hoop naar Java, begin van de gouden eeuw in het Noorden (economische welvaart, burgerlijke beschaving, hervorming leidt tot tolerant klimaat en dus hoger cultuurpeil, gebruik volkstaal, bloei der wetenschappen)
De Engelse admiraal Blake doodt in 1657 500 “zeerovers” in de wateren rond de Canarische eilanden.
Koning Charles II laat in 1660vrouwen toe in de toneelwereld, weliswaar een eeuw nadat dit op het vasteland reeds het geval was. De reden om vrouwen toe te laten was merkwaardig genoeg om diezelfde “zedenverwildering” tegen te gaan die er de oorzaak van was dat ze oorspronkelijk juist niet op de scène mochten. Het ging met andere woorden over de toenemende homoseksualiteit in het acteursmilieu. Anderzijds dient gezegd dat de introductie van vrouwen meteen tot decadentie leidde. Dat is ook begrijpelijk aangezien er geen professionele actrices voorhanden waren en “serieuze” vrouwen zich natuurlijk daar ver vandaan hielden. Met als gevolg dat vooral wat dan heet “vrouwen van lichte zeden” werden aangetrokken, wat niet alleen naast de scène (het verlenen van hand- en spandiensten), maar ook erop (het vertonen van naakte enkels en diepe décolletées) goed te merken was.
1666 staat bekend als “The Plague Year”.
In 1667 schrijft Joost van den Vondel het eerste westerse treurspel over de val van de Ming-dynastie: “Zungchin of Ondergang der Sineesche Heerschappije”. Dat Vondel hierover zo goed ingelicht was, is te danken aan zijn vriendschap met de drukker Johannes Willemszoon Blaeu (1596-1673), die niet alleen zijn “Gijsbrecht van Aemstel” uitgaf, maar ook (en vooral) allerlei atlassen. Om zijn concurrent Jocondus Hondius te vlug af te zijn, had hij de “exclusiviteitsrechten” gekocht op de missioneringsactiviteiten van de Mechelse jezuïet Philip Couplet. Dat Couplet zijn reis überhaupt kon starten vanuit het calvinistische Amsterdam was sowieso al te danken aan de bemiddeling van de verdraagzame Blaeu.
In 1678 verschijnt La princesse de Clèves (Madame de la Fayette)
Een vulkanische uitbarsting in 1705 verwoest Garachico (Tenerife).
Op 11 juli 1708 vallen 20.000 slachtoffers in de Slag bij Oudenaarde tussen het Franse leger van Lodewijk XIV en de geallieerden geleid door de Hertog van Marlborough (beide legers samen telden 180.000 soldaten). Leidde het definitieve einde in van de machtspolitiek van de Zonnekoning.
In 1709 worden de eerste gevangenen naar Siberië gestuurd.
Johann Justus Bartels bouwt in 1711 een ventilator voor mijnschachten en een jaar later een boormachine voor hetzelfde doel. Dat jaar (1712) wordt Bremen door Denemarken veroverd en schrijft Alexander Pope “The Rape of the Lock”.
Het Verdrag van Utrecht betekent in 1713 het einde van de Spaanse successieoorlog waarbij Engeland en de Verenigde Provincies de overdracht van de kroon van Karel II van Spanje aan Filips van Anjou aanvochten. Hierbij worden de grenzen van België zo goed als vastgelegd: Frans-Vlaanderen wordt bij Frankrijk gevoegd, Luik blijft nog een onafhankelijk prinsbisdom. Nederlandse garnizoenen die omwille van het Barrièretractaat in België worden gelegerd zorgen voor de groei van het antihollandisme. Karel VI van Oostenrijk legt Vlaanderen een verlicht despotisch bewind op: alles vóór het volk, niets dóór het volk. Uit Amerika wordt de aardappel als basisvoedsel ingevoerd. Dit betekent het einde van de vele hongersnoden die ook epidemieën bij de verzwakte bevolking veroorzaakten. Door de hieruit voortkomende bevolkingsaangroei overtreft het werkaanbod de vraag en nemen de lonen dus een duikvlucht naar beneden. Het is ook de tijd van de veertienurendag en van het ontstaan van het “werkmansboekje”. Verder nog dat jaar: Savoie verovert Sicilië en Antonio Lotti schrijft “Irene augusta”.
In 1714 veroveren de Turken Mores (tot dan toe in handen van de Venetianen) als voorspel tot de oorlog met Oostenrijk (1715-1718). Henry Mill vraagt het patent aan op een schrijfmachine. Alessandro Scarlatti schrijft “L’amor generoso” en Reinhard Keiser “Musicalische Land-Lust, moralische Kantaten”.
In 1715 is er in Engeland de Riot Act tegen de Jacobijnen. Johann Christoph Pepusch schrijft “Venus and Adonis”, Jean-Claude Gillier « Arlequin défenseur d’Homère » en Alain René Lesage « Gil Bals de Santillane ».
In 1716 legt Edmund Halley een verbinding tussen aardmagnetisme en het poollicht. Jean Marius stelt zijn “clavecin à maillets” voor. François Couperin schrijft “L’art de toucher le clavecin” en Antonio Vivaldi “Arsilda regina di Ponto”. Nog in 1716 biedt de vioolvirtuoos Francesco Maria Veracini zijn “Zes ouverturen” (eig.orkestsuites) aan op een feestconcert ter ere van de toekomstige keurvorst van Saksen. Als het eens zo ver, is zal deze hem trouwens uit erkentelijkheid in dienst nemen. Ze worden pas in 1979 herontdekt door de Amerikaanse musicoloog John Walter Hill en in 1994 voor het eerst opgenomen door Reinhard Goebel met zijn Musica Antiqua Köln.
1717 Schoolplicht in Pruisen. Cubaanse tabaksplanters revolteren tegen het Spaanse monopolie. Pedro Calderon de la Barca schrijft « El gran teatro del mundo », Jean-Claude Gillier « La Pharson » en Johann Mattheson “Der Altonaische Hirten-Segen nebst einer Passions-Andacht über den verlassenen Jesum”.
1718 Gabriel Daniel Fahrenheit vindt de thermometer uit en Jean-Claude Gillier schrijft « La Princesse de Carizme ».
1724 De landvoogd, de Markies van Prié, wil de macht van de ambachten inperken (onthoofding Anneessens).
1726 Gulliver’s travels (Jonathan Swift)
1729 Ontbinding van de zeven jaar eerder gestichte Oostendse Compagnie (Vlaanderen kan niet profiteren van oosterse rijkdom door boycot van Engeland en Verenigde Provincies).
1733 Manon Lescaut (Abbé Prévost)
1740 Karel VI stelt zijn dochter Maria-Theresia door een “Pragmatieke Sanctie” tot zijn opvolgster aan.
1743 Jonathan Wild (Henry Fielding)
1745 Lodewijk XV verslaat de Oostenrijkers bij Fontenoy.
In 1746 schaft de Dominicaan Augustin Calmet het kerkelijke geloof in het bestaan van “ondoden” af.
1748 Vrede van Aken maakt einde aan bezetting van Vlaanderen door Frankrijk.
1749 Tom Jones (Henry Fielding)
In 1752 voert Engeland als een van de allerlaatste landen in Europa de nieuwe jaartelling in.
In 1768, het jaar dat Nicola Porpora totaal anoniem sterft in Napels en dat op 21 mei Willem Jacob Jozef Kennis wordt geboren, schrijft Jomellis de oriëntaalse opera “La schiava liberata”.
In 1770 richt de Parijse priester Charles Michel De l’Epée de eerste publieke school voor dove kinderen op. Hij stelde een “grammatica” op van het systeem van Roisseillio, waardoor dit systeem nu nog altijd de basis vormt voor het Amerikaanse systeem, de American Sign Language ontworpen door Thomas Hopkins Gallaudet (1787-1851), dat algemeen wordt gebruikt. Tegelijk was in Duitsland ene Samuel Heinicke (1729-1790) actief, die de gebarentaal verwierp omdat dit volgens hem de intellectuele ontwikkeling van de dove zou belemmeren. Hij greep terug naar de methode van de Zwitserse Nederlander John Konrad Amman (1669-1772), die de doven onderwees door middel van spraak en liplezen. Hiervoor gebruikte hij een spiegel als hulpmiddel. (Dit conflict komt ook aan bod in het stuk “Children of a lesser god”.). Het is ook het jaar dat Joseph Priestley het lachgas uitvindt en dat Beethoven wordt geboren in de Bonngasse 515 in Bonn.
In 1772 richt Maria Theresia in navolging van de Académie Française de Académie Impériale des Sciences et des Belles-Lettres op, de huidige Académie Royale des Sciences, Lettres et Beaux-Arts de Belgique, uiteraard met het Frans als voertaal. Hiertegen kwamen sporadisch reacties los, zoals die van Johannes-Baptist Verlooy (1746-1797) Willem Verhoeven. Zij streven dan reeds naar een Vlaamse academie, maar dat zal nog meer dan een eeuw een vruchteloos streven blijven. Enkel de lagere standen lazen bijgevolg nog Nederlandse “literaire” werken (de zogenaamde “volksboeken”), voor zover ze kónden lezen, natuurlijk…
Op 17 januari 1773 overschrijdt de Britse ontdekkingsreiziger James Cook als eerste de Zuidpoolcirkel en vaart rond het Zuidpoolgebied.
1775 Koolmijnen in Wallonië geïndustrialiseerd.
1776 V.S. onafhankelijk (gesteund door Frankrijk).
1777 Theresiaanse colleges (later: athenea), onderwijs wordt staatszaak.
1778 Captain Cook discovers Hawaii.
1780 Jozef II komt aan de macht.
1781 Opheffing beperking aantal werknemers (de macht van de ambachten gefnuikt). Laurence Sterne publiceert « Tristram Shandy ». De Duitse theologiestudent Christian Wilhelm Kindleben schrijft de muziek voor de tekst “Gaudeamus igitur”, die reeds van 1287 dateert.

3 gedachtes over “425 jaar geleden: invoering van de Gregoriaanse kalender

    1. Niet echt. Ik had destijds een ellenlang artikel onder de benaming “tijdsbalk” en ik doe nu een eerste poging om dit op z’n minst in twee te splitsen. Later zullen er nog meer splitsingen volgen. (Enfin dat hoop ik toch.) Nee, zelf heb ik niets te vertellen over deze nogal ingewikkelde materie. Ik vrees dat het gewoon de bedoeling is om de verjaardag aan te grijpen om inderdaad eens op Wikipedia te gaan kijken. Ik zou vroeger zelf een link hebben gelegd, maar links leggen wordt me nu weer bemoeilijkt door WordPress. En zo is het altijd iets! :-(

      Like

  1. Ik wil daar trouwens nog een algemene beschouwing aan toevoegen. Destijds, toen ik mijn teksten enkel maar in mijn eigen computer bewaarde, had ik de gewoonte om juist zoveel mogelijk dingen samen te voegen. Sommige onderwerpen werden bijna boeken! Nu ik die teksten op het internet zet, blijkt natuurlijk dat die veel te lang zijn voor de mensen om te lezen, vandaar dat ik ze terug uit elkaar trek. Het lijkt gekkenwerk, maar there is a system in my madness dus! :-)

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s