Het is vandaag 75 jaar geleden dat de Oostenrijkse auteur Stefan Zweig samen met zijn vrouw (foto) in Rio de Janeiro zelfmoord pleegde omwille van de ondergang van de Westerse wereld. (Er bestaan ook foto’s van hun doodsbed – ze kwamen om door vergif in te nemen – maar ik heb deze bewust niet willen plaatsen.)

De componist Richard Strauss was zo onaantastbaar onder het naziregime dat hij rustig kon verder werken aan een opera op een libretto van een joodse auteur, Stefan Zweig. Al in 1931 was overeengekomen dat hij muziek zou schrijven op diens “Die zweigsame Frau”, volgens Strauss het beste komische libretto sedert “Il barbiere di Siviglia”. De première van “Die zweigsame Frau” was gepland als slot van het seizoen 1934-35 in de Semperoper te Dresden. Zowel Goebbels als Hitler hadden Strauss toegestaan met de Oostenrijker Zweig te werken, alleen Alfred Rosenberg was ertegen, want nadat de Nationaalsocialisten in 1933 in Duitsland de macht hadden gegrepen en ook hun invloed in Oostenrijk voelbaar werd, was Stefan Zweig geëmigreerd naar Londen. Bij zijn uitgever in Leipzig mocht hij bijgevolg niet meer publiceren. Hij vond echter nog een uitgever in Wenen. In 1936 werden Zweigs boeken in Duitsland verboden en openbaar verbrand of aan de schandpaal genageld. Na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog nam hij de Britse nationaliteit aan. Hij verliet Londen en kwam via New York, Argentinië en Paraguay in 1940 in Brazilië terecht. Samen met zijn tweede vrouw koos Zweig op 22 februari 1942 ervoor om vrijwillig een einde te maken aan hun leven (of zoals hij zelf schreef: aus freiem Willen und mit klaren Sinnen) vanwege zijn verdriet over de vernietiging van zijn “geistige Heimat Europa”. Zweig besefte dat hij, ook bij een eventuele overwinning op Hitler-Duitsland, vertegenwoordiger van een voorbije wereld zou zijn (Die Welt von Gestern, zoals de titel van zijn laatste boek luidde), en hij wenste dit niet bewaarheid te zien worden. Die Welt von Gestern wordt overigens vandaag de dag gezien als een van de meest treffende en best geschreven tijdsbeelden van de periode 1900-1940.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.