35 jaar geleden ging vandaag “Het land van de glimlach” in première in de Opera voor Vlaanderen. Er bestaan helaas geen foto’s meer van op het internet (ook niet van de door mij zo geprezen Monika Schanzer), daarom moet u het maar stellen met een sfeerfoto uit een andere productie.

Al bedoelde Franz Lehar (1870-1948) met de titel van zijn operette uit 1929 dat « de eeuwige glimlach de ware gemoedstoestanden verbergt », dan hebben wij ons toch de vrijheid genomen om er een andere betekenis aan toe te kennen. Inderdaad, wanneer men dit bijna racistische verhaaltje rond het thema « east is east and west is west and never the twain shall meet » (Rudyard Kipling) op de keeper beschouwt dan is het een dubbele tragedie over hoe twee koppels (Prins Sou-Chong en Gravin Lisa Lichtenfels enerzijds en Prinses Mi en Graaf Gustav von Pottenstein anderzijds) er niet in slagen « bij elkander te komen », niet omdat het water te diep is, maar China te ver…
Zoals het past met een intrige die zich gedeeltelijk in China afspeelt, is deze laatste operette gedrenkt in een zoetzure saus. Het zoete (de mooie aria’s, de speelse duetten, de romantiek en de onweerstaanbare humor) herinneren we ons allemaal, maar aan het zure gaat men voorbij. Wie weet bijvoorbeeld nog dat Richard Strauss het als hoofd van de Reichsmusikkammer speciaal op Franz Lehar gemunt had? En dat tekstschrijver Fritz Löhner zelfs omkwam in Auschwitz? Die wetenschap geeft aan de oppervlakkige luchtigheid een diepere tragiek.
Het spreekt echter voor zich dat het al te letterlijk nemen van dit stramien, anno 1983 aanleiding zou kunnen geven tot een draak (om in de Chinese terminologie te blijven). Vandaar dat wij ten zeerste achter de interpretatie van regisseur Heinz Scholz staan die het stuk op bepaalde momenten liet balanceren op de rand van de klucht en de slapstick. Op scène moeten vooral de plaatselijke Gaston en Leo, zijnde Koen Crucke als Graaf Gustav en Kamiel Lampaert als de Oppereunuch, dat waarmaken. Het spreekt evenwel vanzelf dat in een operette bekkentrekkerij niet voldoende is om daarin te slagen. Vandaar dat — ondanks de goede
prestatie van de twee heren — niet naar hen de grootste verdienste uitgaat, maar naar Monika Schanzer als prinses Mi.
Dit is duidelijk te merken in het eerste bedrijf, waarin Mi niet voorkomt. In de mondaine sfeer van de Weense adel glijden de clownerieën van Crucke af naar aanstellerij en we konden eigenlijk meer lachen met Jacqueline Van Quaille van wie we als Gravin Lida zouden moeten geloven dat zij een paardenkoers heeft gewonnen ! Als daar weddenschappen op afgesloten werden dan viel er wel een grote prijs te winnen ! Kom nou, beste meneer of mevrouw die de casting heeft gedaan, we kunnen best aannemen dat u mevrouw Van Quaille eens een glansrol heeft willen toekennen (want ze zingt wel goed), maar moest dit nu per se de rol van een jong en vurig meisje zijn ?
Jong en vurig was echter wel die Monika Schanzer die van een in de grond onnozel liedje als « Meine liebe, deine liebe » (samen met Koen Crucke) een belevenis maakt. Zij was op de koop toe veruit de beste actrice die ook aangrijpend kon zijn. Het is pas onder haar invloed dat we bij hoofdpersoon Peter Seiffert (Prins Sou-Chong) ook wat emotie gingen aantreffen. Ondanks alle kluchtigheden die voorafgaan jaagt de ontroerende slotscène je de koude rillingen over de rug. Alleen om haar te zien reeds raden we deze productie aan (zeker niet omwille van het ballet).
« Op het ogenblik dat in de Munt Il Trovatore loopt, gaat in de Opera voor Vlaanderen Das Land des Lächelns in première », aldus Geert Segers in het zondagse BRT-belcanto-programma en hij liet er een Latijnse spreuk op volgen die iets betekent in de zin van « het is beter er niks over te zeggen, dan iets slechts ». Dat is niet eerlijk natuurlijk. De OVV brengt dit jaar ook “Rigoletto” van Verdi en het zijn die twee vertoningen die men moet vergelijken en geen appelen met peren.
Of zou mijnheer Segers (of zijn tekstschrijver Frans Van den Broeck) ons het recht op operettes willen ontzeggen ? Ook dat kan ik moeilijk geloven. Zorgde diezelfde Van den Broeck b.v. niet voor een heel originele bindtekst voor een concertante uitvoering van “De Lustige Weduwe” ?
Dit gezegd zijnde begrijp ik echter ook niet waarom de OVV nu precies Lehars “Land van de glimlach” moest hernemen slechts enkele maanden na de erg gesmaakte vertoning van vorig seizoen, waarbij men wel de enscenering heeft behouden, maar de hele cast aan de top (het komische duo Koen Crucke-Kamiel Lampaert uitgezonderd) werd gewijzigd… ten kwade.
Zo was de Filippijn Otoniel Gonzaga als de « steeds lachende » prins Sou-Chong een ware zaag, die de ganse affaire hopeloos rekte, ook al deed dirigent Silveer Van den Broeck nog zo z’n best om er wat vaart in te brengen. Op 26 februari en 10 maart zal Gonzaga weliswaar worden vervangen door Mirano Cavaljeti, maar volgens geruchten zou deze al geen haar beter zijn.
Ook Maria Christova klonk veel te scherp als zijn geliefde gravin Lisa en was alvast even ongeloofwaardig wat uiterlijk betreft als vorige keer Jacqueline Van Quaille. Het was dus weer wachten op het tweede deel, wanneer Sou’s zusje Mi ten tonele verschijnt.
En jawel hoor, ook al is Solange Collard (nog) geen Monika Schanzer, toch kwam ze aardig dicht in de buurt, zodanig zelfs dat de vertoning opnieuw vaart kreeg. Het orkest kon er weer speels tegenaan gaan en Koen Crucke kwam eindelijk tot leven i.p.v. een imitatie van Jean-Marie Pfaff te zijn.
Kortom van zodra Collard op de scène staat wordt zelfs het ballet weer genietbaar. U kan dus gerust komen kijken, maar u hoeft uw eten niet binnen te slikken. Goed kauwen is gezond en indien u te laat komt voor het eerste deel heeft u in feite niks gemist.
En voor de rest mag je net als mijn gebuur de « schlagers » gerust meezingen of meefluiten. Haal de operette van haar voetstuk en breng ze terug bij wie ze thuishoort: het volk !

Referentie
Ronny De Schepper, “Het land van de glimlach”: de naam zegt het al, De Rode Vaan nr.25 van 1983
Ronny De Schepper, Ware er niet die glimlach van Mi…, De Rode Vaan nr.9 van 1984

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.