John Williams viert vandaag zijn 85ste verjaardag. Ja maar, zal u heel terecht opmerken: wélke John Williams? Want ik zou ze de kost niet willen geven al die John Williamsen, zelfs al beperken we ze dan nog tot de muziekwereld. Maar we hebben het dus over de filmcomponist John Williams, de trouwe kompaan van Steve Spielberg. En waarom doe ik nu zo geen morbiede uitspraken, zoals in het geval van Carole King, die tenslotte toch tien jaar jonger is? Omdat John Williams nooit deel heeft uitgemaakt van mijn jeugd natuurlijk. Nee, eigenlijk hoort hij zelfs eerder bij de jeugd van mijn kinderen die ontelbare veldslagen hebben uitgevochten op muziek van “Indiana Jones”. Waaruit dan toch weer blijkt dat “tijd” een relatief begrip is, zodat ik hier zelfs een beetje troost kan uit puren…

John Williams werd in New York geboren op 8 februari 1932 en verhuisde in 1948 naar Los Angeles. Hij studeerde er compositie bij Mario Castelnuovo-Tedesco. Na zijn legerdienst keerde hij terug naar New York, waar hij piano studeerde aan de Julliard School.
Na een korte carrière als jazz-pianist begon hij te componeren voor film en televisie. Zijn eerste film was “John Goldfarb, please come home” van John Lee Thompson uit 1965 met Shirley MacLaine die de hoofdrol vertolkt in deze komedie geschreven door William Peter Blatty, de latere auteur van “The exorcist”. Een jaar later volgde “Penelope” van Arthur Hiller, waarin Natalie Wood, net als Shirley MacLaine in “Goldfarb”, wat in haar lingerie mag rondlopen. Men mag dus met enige overdrijving zeggen dat Williams zijn carrière begon als componist van muziek bij lingerie-modeshows. Misschien daarom dat hij zich op de aftiteling nog “Johnny” laat noemen?
Daarnaast schreef hij echter ook heel wat muziek voor het concertpodium, o.m. twee symfonieën en concerti voor verschillende soloïnstrumenten. Zo b.v. een vioolconcerto uit 1976 (solist: Mark Pershkanov) en een fluitconcerto uit 1969, uitgevoerd door het London Symphony Orchestra o.l.v. Leonard Slatkin.
Alhoewel Williams, in tegenstelling tot andere hedendaagse componisten, zijn publiek wil behagen i.p.v. het te irriteren of in het beste geval te verbazen, is het toch opvallend dat zijn muziek zo weinig Amerikaans klinkt.
Al lijkt de pompeuze muziek van “Star Wars” wel te passen in de traditie van John Philip Sousa. Het wordt echter duidelijker als we weten hoe die muziek tot stand is gekomen. George Lucas overhandigde John Williams stukjes uit “The Planets” van Holst, “Les Préludes” van Liszt en uit de “symfonie van de nieuwe wereld” van Dvorak (dus tóch Amerikaans?!?) en als resultaat kregen we de toch wel indrukwekkende suite voor “Star wars”!
Het meest verregaand is volgens mij zijn partituur voor “Empire of the sun”. Het lied “Suo gan” dat daarin voorkomt, zou dan een uitzondering kunnen zijn, maar dat is niet van zijn hand. Bij mijn weten is het een traditional die overigens ook gebruikt wordt in de Franse politiefilm “L627” van Bertrand Tavernier, maar dan niet in het Chinees natuurlijk. Ook Bryn Terfel zingt er een prachtige versie van in het Welsh.
Maar waar hààl ik dat eigenlijk, dat Williams niet Amerikaans zou klinken? Zeker ergens afgeschreven, zonder er verder bij na te denken? Akkoord, de pompeuze klanken waarmee de rubriek “Europa vraagt” in “Man bijt hond” wordt geopend, wat eigenlijk het “volkslied” van Krakhozia is uit “The Terminal”, lijkt zo weggelopen uit het Kremlin, maar het trompet-thema in “J.F.K.” (Oliver Stone, 1991) daarentegen is zo Amerikaans als “The Gardens of Stone” (al is de muziek van deze film van Francis Ford Coppola van diens vader Carmine)! Vandaar allicht dat Dirk-met-het-trompetje (Brossé) zo’n fan is van Williams!
Een trompet op een soundtrack zal echter nooit meer hetzelfde zijn na de hilarische persiflage van “Het Gat van de Wereld” (Humo) op de muziek van Steve Willaert voor “Katarakt”: “Voor mensen die maar geen genoeg krijgen van trompetten. Toeteren, blazen en schetteren tot het uw oren uitkomt! (…) Met de toptracks: Geen peren maar appelen, Verschot in de rug, Plukken en blazen, Ontroostbare tuba, Trompet in de morgen, Trompet rond de middag, Trompet gaat slapen, Toeteretoet entateretaat, Pot pot poâât en Er zit een tsjoep op mijn trompet.”
Bridge of Spies (2015) was the first Steven Spielberg film not to be scored by John Williams since The Color Purple (1985). Steven Spielberg: “It was devastating to me, because John was having this medical thing, and he’s okay now, thank God, but we have always worked together, and after forty-two years of collaboration, not to work with him was almost incomprehensible. At one point, my response was not to have any music at all… it would just come out of record players and radios and those kinds of things. But then I knew that there were parts of this film that really would benefit from a score, and I didn’t think twice when I knew it wasn’t going to be John… the first person I thought of was Tom Newman.”

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s