Het is vandaag ook al vijftien jaar geleden dat de Swedish-speaking Finnish novelist, painter, illustrator and comic Tove Jansson is overleden. Bij ons is ze vooral bekend van “Wie troost Muu?” dat in 1987 door het Speeltheater werd gebracht.

38 ineke nijssenVerleden seizoen de Signaalprijs, nu een prachtige creatie van een kleuterstuk. Het Speeltheater uit Gent maakt het kindertheater volwassen en zorgt ervoor dat andere groepen het volwassen theater meer kinderlijk maken. Want als er sprake is van vernieuwingen in het theater, dan zijn die in de eerste plaats te danken aan het kindertheater.
Zoals zovele stukken van het Speeltheater, is ook de laatste creatie« Wie troost Muu? » ontstaan vanuit improvisaties rond iets dat iemand van de groep enorm geraakt had. In dit geval was het een kinderboek « Wem Trösta Knyttet » van de Finse schrijfster Tove Jansson (1914-2001). Al twintig jaar liep Eva Bal met dit boekje rond, met tekeningen van een merkwaardig figuurtje tussen zwarte rotsen. Het verhaaltje zelf werd erbij gefantaseerd. Zo las ze het aan haar kinderen voor, zo enthousiasmeerde ze andere kinderen en ook de acteurs. Een dikke drie maanden geleden begon men met de productie van de theatrale versie van dit boekje. Een drietal weken wordt er enorm gewerkt met vooral muziek en beweging. Dan stelt ontwerper Andrei Ivaneanu voor om met autobanden te werken, en zo begint de scenische aanpak te groeien. Door improvisaties worden kleine spelgehelen, vastgelegd. Of het bij het publiek overkomt, wordt door vele try-outs uitgetest. Heel veel dingen in « Wie troost Muu ? » zijn dan ook door kinderen aangebracht.
47 filip van den branden in 1985Het begint al mooi als Muu in een autoband kruipt, er kussens pakt, zich een boterham met choco smeert, een kaarsje aansteekt, een zakje chips boven haalt en gelukzalig verklaart dat het gezellig is. Hij geniet, maar niet volop. Vreemde geluiden (de wind?) en mensenwezens die lol maken en blij bewegen, storen hem in zijn alleen-zijn. Hij heeft angst, hij wil niet meedoen en als het hem te moeilijk wordt, troost hij zichzelf, monotoon neuriënd, het woordje « bamboeboot » zachtjes herhalend. Hij ziet hoe het Meisje en Muurriek de zotte Moran troosten en hoe fijn dat wel is.
En dan volgen we zijn verhaal van hoe hij eerst niet wil en dan niet durft contact te maken, uit angst om te falen en niet aanvaard te worden. Dan waagt hij de grote sprong over het water, vindt troost en kan dan ook troost geven. Hij wordt opgenomen in de groep (« Zullen we dan nu trouwen ? »)…
Hoe mooi is die verhaallijn uitgewerkt in de muziek van Paul Carpentier met zijn variaties op het schommelende eindeloze deuntje van troost en met zijn paar andere liedjes, in dezelfde zin. Op het einde is er dan een samenzang van de drie basismelodieën. De muziek, in pure vorm met zang of met instrumenten of met natuurgeluiden, vormt samen met de beweging de grondslag van dit associatieve spel rond emoties. Het uitbundig blij zijn, het verdriet hebben, het onzekere gevoel, de spanning, alles vloeit in en door elkaar in een heldere speelsheid en speelse helderheid. Niets duurt te lang, het publiek krijgt de kans niet om één seconde af te haken! Dat decor met die autobanden geeft, hoe paradoxaal het ook klinkt, het geheel een poëtische sfeer.
« Wie troost Muu ? » ontroert, is zeker niet sentimenteel, het grijpt zowel kinderen rond de vijf jaar als ook volwassenen aan in zijn waaier van emoties. Want goed kindertheater is niet alleen goed voor kinderen, maar ook voor volwassenen. « Wie troost Muu ? » is af, qua thema, vormgeving, speelsheid, subtiliteit, enthousiasme. « Wie troost Muu ? » is een stuk waarvan je nog dagenlang nageniet en dat je graag wil terugzien (*). Hoe mooi theater toch kan zijn !

Referentie
Ronny De Schepper & Tuur Devens, Goed kindertheater is ook goed voor volwassenen, De Rode Vaan nr.50 van 1987

(*) « Wie troost Muu ? » kreeg in 1988 eveneens de Signaalprijs (zie De Rode Vaan nr.24 van 1988)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s