Het is vandaag 120 jaar geleden dat de openingsceremonie werd gehouden (op 25 maart lokale datum) in het Stadion Panathinaiko van Athene. De Spelen werden geopend door koning George I van Griekenland die vergezeld was van zijn hele familie. Meer dan vijftigduizend mensen juichten de atleten toe die per natie waren verzameld op het binnenveld. Bij de opening loste men kanonschoten en er werden meer dan duizend duiven losgelaten. Een koor zong de hymne, die later de olympische hymne zou worden, die speciaal voor de gelegenheid door de Griek Spiros Samaras was gecomponeerd en waarvoor de dichter Kostís Palamás de woorden had geschreven.

Nadat de Romeinse keizer Theodosius I in 393 de oorspronkelijke Olympische Spelen had afgeschaft, omdat ze niet strookten met de christelijke staatsgodsdienst die het Roomse Rijk had aangenomen, namen in 1896 311 atleten uit 13 landen (waaronder sommige toeristen die toevallig ter plaatse waren) deel aan de eerste Spelen in Athene. Nu ja, de eerste zoals georganiseerd door baron de Coubertin, want in Athene zelf waren er reeds pogingen geweest in 1859, 1870, 1875 en 1889 om de oude Spelen te doen herleven. Frankrijk, de Coubertins vaderland, had het eveneens reeds geprobeerd in 1885 en 1888 en natuurlijk kon ook Engeland, het vaderland van alle sporten, niet achterblijven (in 1850). Maar aan Zweden komt de eer toe er het eerst aan gedacht te hebben (in 1834 en 1836). Het Olympische motto “deelnemen is belangrijker dan winnen” is overigens niet van de Coubertin (het strookt ook helemaal niet met zijn filosofie), maar van de bisschop van Pennsylvania. Het werd gelanceerd ter gelegenheid van de Olympische Spelen van Londen in 1908.
Eigenlijk moest hier als titel staan: “Het ontstaan van de moderne Olympische Spelen”, want over de “echte” Olympische Spelen (in de Griekse oudheid dus) ga ik het hier niet hebben. En als we het in de moderne tijden dan over sport hebben, dan komen we uiteraard in Engeland terecht. Meestal is dat dan in de negentiende eeuw, maar deze keer beginnen we nog veel vroeger, en wel in 1337. Toen verbood koning Edward III alle takken van sport op straffe des doods (*). Hij maakt een evidente uitzondering voor het boogschieten, aangezien zijn troepen zich op die manier kunnen bekwamen op de strijd. Maar de reden dat ik het hier vermeld, is vooral dat er blijkbaar dus in de veertiende eeuw reeds georganiseerd aan sport werd gedaan, want anders moest men het ook niet verbieden natuurlijk!
Daarna maken we een sprong naar 1612, wanneer ene Robert Dover in de heuvels van Cotswold een aantal diverse sportmanifestaties organiseert. In 1636 publiceert Annalia Dubrensia 33 gedichten over de wedstrijden van 1612 en geeft ze als ondertitel “Vpon the yeerely celebration of Mr.Robert Dovers Olimpick Games vpon Cotswold-Hills”.
In 1835 publiceert de Griekse dichter Panagiotis Soutsos in de krant Ilios (De Zon) het gedicht “Nekrikos Dialogos” (Dodendialoog) waarin hij de idee oppert om de Olympische Spelen te laten herleven.
In oktober 1850 organiseert de Engelse arts William Penny Brookes als secretaris-generaal van de vereniging The Olympic Class het Athletical Festival van Much Wenlock. Naast de gekende atletiekdisciplines worden ook zwijnenjachten georganiseerd, ezelrennen, lopen met gesloten ogen en een wedstrijd van vijftig yard op één been.
In 1856 neemt Evangelis Zappas, een held uit de Griekse bevrijdingsoorlogen, zich voor het idee van Soutsos uit te werken en krijgt hiervoor de toestemming van koning Otto I. Deze gelast echter buitenlandminister Alexander Risos Rangavis met de coördinatie en deze heeft totaal geen belangstelling voor sport. Hij kan Zappas overtuigen de sportmanifestaties naar het randprogramma te verschuiven en de nadruk te leggen op een tentoonstelling van industriële producten, die het tegen elkaar opnemen in allerlei prijskampen.
Op 15 november 1859 is er de eerste editie van de “Olympiën”. Het wordt een succes wat het centrale gedeelte betreft (in de wedstrijd “Schone Kunsten” wordt Nikiforos Lyrtas tweede, hij zal in 1896 de medailles ontwerpen voor de eerste “echte” Olympische Spelen), maar een enorme flop wat het sportgedeelte aangaat. De zaal is immers niet toegerust voor de atletieknummers die gepland zijn. William Brookes heeft een prijs van tien pond voorzien voor de winnaar van de vuistkamp, maar aangezien deze niet plaatsheeft, wordt hij toegekend aan P.Velissaropoulos, de winnaar van de lange-stadionloop.
In 1861 voert Brookes de lauwerkrans in voor de winnaars van de diverse wedstrijden en vier jaar later zilveren en bronzen medailles voor de tweede en de derde.
In Liverpool wordt in 1865 de National Olympian Association opgericht. Het Athletic Festival zal voortaan niet enkel in Much Wenlock plaats hebben, maar in diverse Engelse steden.
In 1868 vindt Brookes de “ereronde” uit (het Athletic Festival wordt op dat moment in Wellington gehouden).
Op 16 november 1870 is de academische wereld gezwicht voor de kritiek van pers en publiek op de eerste Olympiën van 1859 en wil men de nagedachtenis van Evangelis Zappas (+1865), die zijn fortuin aan de organisatie van de Spelen heeft nagelaten, op een passende wijze eren. Deze keer krijgen de sportmanifestaties dus wél de nodige waardering, onder meer door strenge selectienormen, door officiële aankondigingen, door het afleggen van de Olympische eed en vermelding van de uitslag met muziek.
Voor de derde aflevering van de Olympiën op 21 mei 1875 is gymnastiekleraar en wetenschapper Ioannis Fokianos verantwoordelijk. Zijn selectiecriteria zijn zo strikt, dat bijna uitsluitend zijn leerlingen mogen deelnemen. Daardoor wordt het sportieve gedeelte opnieuw slechts een marginaal gebeuren tegenover het industriële tentoonstellingsgedeelte.
In 1877 laat de Griekse koning George I via zijn ambassadeur in Londen een beker overhandigen aan de winnaar van de vijfkamp op het Athletic Festival.
Mei 1889: nog slechts dertig atleten nemen deel aan de vierde Olympiën.
In 1890 is de 24-jarige Pierre de Coubertin eregast op het Athletic Festival.
Op 30 en 31 mei 1891 organiseert Ioannis Fokianos de “eerste Spelen van Panellinios”, los van de Olympiën. Het is een groot succes.
In opdracht van het Franse ministerie van onderwijs houdt Pierre de Coubertin in november 1892 een congres over lichamelijke opvoeding. Hij wil het nakende schisma tussen “turnen” en “sport” tegengaan door het wederinvoeren van de Olympische Spelen. Zijn voorstel valt op een koude steen.
Ioannis Fokianos wordt door baron Pierre de Coubertin uitgenodigd om deel te nemen aan het Congrès International Athlétique (van 16 tot 23 juni 1894), waarop besloten wordt de eerste officiële Olympische Spelen van de nieuwe tijden te organiseren. De bedoeling is er in 1900 mee te starten, maar onder impuls van Dimitrios Vikelas, de plaatsvervanger van Fokianos, wordt het reeds 1896 en uiteraard in Athene.
Alcide schrijft dat “James Connolly (foto hieronder) des États-Unis et médaillé d’or en triple saut, devient le premier champion olympique depuis 15 siècles. Il récoltera aussi la médaille d’argent en saut en hauteur et de bronze en saut en longueur”, maar dat klopt niet want de drie traditionele medailles (goud, zilver en brons) dateren slechts van 1904 (Saint-Louis). Daarvóór ontvingen alle winnaars een zilveren medaille en een lauwerkrans van olijftakken. Ook de tweede kreeg nog een medaille (niet gespecifieerd in welk metaal), maar de derde kreeg helemaal niets.

Ronny De Schepper

(*) Barbara Tuchman, De waanzinnige 14de eeuw, p.93.

connolly_gal_l_

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s