Het is uitzonderlijk dat graven op een regulier kerkhof worden beschermd als monument. Die eer valt Temse te beurt. De 86 graven die in 2005-2006 door Ann Depestel, licentiate Kunstwetenschappen, werden bestudeerd, zijn alle geklasseerd. Het bevestigt de cultuurhistorische waarde van het kerkhof.

Wat vooraf ging
Op verzoek van het Gemeentebestuur van Temse gaf prof. Linda Van Santfoort (Universiteit Gent) in 2005 opdracht aan Ann Depestel haar thesis te wijden aan het kerkhof. Haar studie De gemeentelijk begraafplaats aan de Gasthuisstraat in Temse (4 boekdelen) kreeg onderscheiding. De thesis omvatte de beschrijving van 86 historische graven langsheen de oudste muren van de begraafplaats. Het resultaat leidde tot gegidste kerkhofwandelingen en uiteindelijk ook tot een aanvraag voor de bescherming van een aantal graven. In december jl. werden de 86 graven officieel geklasseerd.
Historiek
Zoals het woord het zegt, lag het kerkhof oorspronkelijk rond de kerk. Het was afgesloten door een muur en had aanvankelijk 3, later 5 toegangen. Het was met gras bezaaid en daartussen stonden de graven, ook notelaars (later olmen).
Op het kerkhof werd de gewone man begraven. De geestelijkheid, magistraat, rijken die het zich konden veroorloven… werden in de kerk begraven. Onder het Oostenrijkse bewind bepaalde keizer Frans-Jozef II dat – om hygiënische redenen – geen begravingen meer mochten plaatsvinden in de kerk. Laatste begraving: 1784.
De wekelijkse markt – ingesteld in 1264 (één der eerste in de regio) – werd aanvankelijk gehouden op de kaai. Doordat zij op den duur onvoldoende ruimte bood voor de marktkramers, werd in 1651 een deel van het kerkhof ontruimd en werden bepaalde marktactiviteiten overgebracht naar het huidige marktplein.
De Code Napoléon (1804) bepaalde dat begraafplaatsen – om hygiënische redenen – niet langer rond de kerken mochten liggen, vandaar dat het Gemeentebestuur grond aankocht op de plaats van het huidige kerkhof. Zowel de laatste begraving rond de kerk als de eerste op de nieuwe begraafplaats vonden plaats in 1820.
Alle marktactiviteiten werden geleidelijk overgeheveld van de kaai naar het marktplein. De oorspronkelijke marktdag, woensdag, werd vanaf 1818 – omwille van de concurrentie van Lokeren – verschoven naar vrijdag. De begraafplaats rond het kerkhof werd geleidelijk ontruimd en verdween volledig in 1852.
Het kerkhof van Temse biedt een grote rijkdom. Een begraafplaats is immers een spiegel van de maatschappelijke verhoudingen van zijn tijd en evoceert de status, rijkdom, titel, functie… van de overledenen. De geschiedenis van Temse wordt weerspiegeld in de graven van prominente families als Janssens de Varebeke, Braeckman, De Coninck, Wauters, Van Raemdonck, Andries, Sloor, Boel, Wilford, Wittock, Van der Schueren, Orlay, Van de Perre, Verbruggen, Van der Gucht, Brys, De Nayer… Daarnaast zijn er talrijke curiosa en natuurlijk de (al of niet opvallende) graven van heel wat bekende Temsenaars.
Toelichting bij de foto van de burgemeester met schepen Hugo Maes, bevoegd voor begraafplaatsen.
Nadat geen begravingen meer in de kerk mochten plaatsvinden, hielden sommige families er toch aan deze traditie onder een andere vorm verder te zetten. Zij bouwden een grafkapel. Op het kerkhof van Temse zijn er 2: Braeckman-Wauters (°1874) en Janssens de Varebeke (°1884). De grafkapel (met kelder) van Janssens de Varebeke (foto) werd gebouwd n.a.v. het overlijden van Benoit Janssens (1832-1884), kasteelheer en senator. De laatste bijzetting dateert van 2001.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.