Het is vandaag al twee jaar geleden dat de Zuid-Afrikaanse vrijheidsstrijder Nelson Mandela, die bij leven al een legende was geworden, is overleden…

« Weet je wat vervelend is », zei Vuile Mong onlangs tegen ons, « dat men het vanzelfsprekend vindt dat wij ergens optreden uit solidariteit, maar als een Rob De Nijs eens gaat zingen tegen Apartheid, dan staan daar plotseling alle kranten vol van… »

« Cultuur, economie en politiek zijn onverbrekelijk met elkaar verbonden »

Maar noch over het zingende Zuid-Afrikaanse echtpaar in ballingschap, dat hem hierbij bijstond, noch over Rob De Nijs zelf, willen we het in deze bijdrage hebben. Nee, we willen de problematiek een beetje opentrekken, vooral dan vertrekkend van het dispuut dat is ontstaan naar aanleiding van de (alleszins prachtige) elpee « Graceland » van Paul Simon. U weet het nog wel : sommige progressieven waren ten zeerste gestoord omdat Paul Simon met de opnames in Johannesburg de « culturele boycot » zou hebben doorbroken. Wij daarentegen waren van oordeel dat Simon juist door authentieke zwarte Zuid-Afrikaanse muziek wereldbekendheid te geven de emancipatie van de zwarten een stuk vooruit had geholpen. We werden trouwens achteraf door het ANC in het gelijk gesteld, toen deze bevrijdingsbeweging (n.a.v. wier 75ste verjaardag deze anti-Apartheidsconcerten overigens plaatsvinden) op een persconferentie haar steun toezegde aan de wereldtournee die Simon met zijn zwarte muzikanten, nog aangevuld met strijdbare Zuid-Afrikaanse artiesten zoals Miriam Makeba, zou opzetten. Achteraf vonden we het dan wel jammer dat Simon blijkbaar zo onder de indruk was van het hele incident dat hij zichzelf tijdens die concerten teveel wegcijferde…
Maar goed, ook collega-muzikanten hebben interessante uitspraken over dit alles en over de toestand in Zuid-Afrika in het algemeen gedaan en die willen we u hierbij niet onthouden. Zo keurde Little Steven, de vroegere rechterhand van Bruce Springsteen, het « Graceland »-project totaal af.
« Paul Simon heeft dom gehandeld, vind ik. Iedereen had op een totale boycot van Zuid-Afrika aangedrongen en hij gaat er doodgemoedereerd een plaat opnemen! Zijn bewering dat hij alleen de Zuid-Afrikaanse muziek wilde steunen is erg naïef: cultuur, economie en politiek zijn immers onverbrekelijk met elkaar verbonden. Waarom heeft hij in zijn teksten in ’s hemelsnaam geen melding gemaakt van de Zuid-Afrikaanse toestand ? » zo vroeg hij zich af in « Het Nieuwsblad ».
In « Het Volk » gaat hij niet rechtstreeks in op het dispuut, maar daar zegt hij vooral zinnige dingen over « het nut » van geëngageerde rock, een punt dat sinds de protestrage in de jaren zestig nog zelden ter sprake wordt gebracht — allicht omdat het niet meer modieus is…
Little Steven: « Ritme is het eerste en meest fundamentele communicatiemiddel tussen mensen van alle rassen en culturen. Véél meer dan woorden. Ik werk ontzettend hard op mijn teksten en ze zijn voor mij van cruciaal belang, maar ik besef zeer goed dat je ze de mensen nooit in de strot mag rammen. Dat werkt gewoon niet. Ik ben geen schrijver. Ik werk in de rock’n’roll. Dat betekent dat ik eerst en vooral de mensen in hun lichaam moet raken. In goeie r’n’r mag er geen contrast zijn tussen vorm en inhoud ».
Little Steven is overigens zeker iemand die recht van spreken heeft. In ’83 verscheen « Voice of America », de eerste LP waarop hij openlijk zijn regering bekritiseerde. In de jaren ’83/’87 is hij intensief gaan reizen (Zuid-Amerika, Zuid-Afrika) en zich actief beginnen engageren bij de anti-apartheidsbeweging (wat in ’85 resulteerde in het door hem op poten gezette Sun City—project), Amnesty International, diverse vredesbewegingen en organisaties die strijden voor het erkennen van de rechten van de Amerikaanse Indianen.
Little Steven : « Je moet realistisch zijn. Met platen los je geen problemen op. Je vestigt er welde aandacht mee op die problemen, je brengt een discussie op gang. Dat is met Sun City in ieder geval gebeurd. Veel Amerikanen wisten vóór die LP niet eens waar Zuid-Afrika lag; laat staan dat ze beseften wat daar aan de gang is ».

« Alles bij elkaar is het goed dat Paul Simon de culturele boycot heeft doorbroken »

In datzelfde blad (dat tussen haakjes althans wat de poprubriek betreft fel is verbeterd na de vernieuwing die werd doorgevoerd) ziet Nona Hendryx dan weer helemaal geen graten in het werk van Paul Simon, alleen zit het haar een beetje dwars dat het weer de blanken zijn (of het nu Simon of Steven is) die met de publiciteit gaan lopen, terwijl zijzelf reeds tijdens de jaren zestig de Apartheidsproblematiek in rocksongs behandelde.
Nona Hendryx: « Het lijkt vandaag mode om daar songs over te maken, maar ik deed dat bij Labelle al, toen niemand er zich ooit over had druk gemaakt. Labelle was trouwens over de hele lijn een sterk sociaal en politiek geïnspireerde groep, maar men herinnert zich van ons uitsluitend die ene funkhit Voulez-vous coucher avec mot ce soir. Dat geeft een vertekend beeld van mijn werk uit die tijd ».
Dat brengt haar tot gelijkaardige overwegingen als Little Steven, maar ze ziet het toch iets optimistischer: « Ik vind het niet minderwaardig om dansmuziek te maken. Maar het is jammer dat het publiek blijkbaar in popmuziek uitsluitend dit soort vluchtige vergetelheid zoekt. Twee jaar geleden zat me dat erg hoog, maar intussen heb ik dat leren aanvaarden. Ik weet nu dat ik niet heel mijn publiek kan veranderen. Ik ben al blij als ik enkelingen bereik. Dat is ook al iets. Bovendien vind ik dat er inderdaad een mentaliteitsverandering in de popmuziek bezig is. Dingen als Live Aid en Sun City waren tien jaar geleden volstrekt onmogelijk geweest ».
Maar we eindigen (niet toevallig) niet een verklaring in « Het Nieuwsblad » van de blanke Zuidafrikaan Johnny Clegg, die heel bewust de kant van de zwarten heeft gekozen : « Alles bij elkaar is het goed dat Paul Simon vooral uit onwetendheid de culturele boycot van Zuid-Afrika heeft doorbroken. Vroeger werd ik geboycot, alleen maar omdat ik een Zuid-Afrikaan was. Nu wordt tenminste begrepen dat er een verschil bestaat tussen een culturele boycot en een black out. Ik demonstreer Zulu-dans tijdens mijn optredens, omdat ik op die manier wil beklemtonen dat we onze identiteit willen behouden en ons afzetten tegen de hegemonie van het Engelse en Amerikaanse entertainment. Ook in die zin is Paul Simon ons dienstbaar geweest: het is niet omdat Ladysmith Black Mambazo geen politieke songs brengt, dat de rest van de wereld geen oren zou mogen hebben naar die prachtige muziek. » (De Rode Vaan nr.45 van 1987)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.