Vandaag is het dertig jaar geleden dat ik in het Brusselse Theater 140 ging kijken naar een opvoering van “Donna Giovanni” door Les Divas.

Onder leiding van de Mexicaanse regisseuse en actrice Jesusa Rodriguez voerden zeven vrouwen “Donna Giovanni” op, een feest van de zinnelijkheid, die bij alle naaktheid op het toneel nooit afglijdt naar pornografie.
“Toen wij in 1982 met het werk begonnen, wilden wij het stuk voor een vriendin maken”, vertelt Jesusa Rodriguez. “Voor Fiona Alexander, een medewerkster van de Spaanse filmregisseur Carlos Saura (onder andere de maker van Carmen), die Don Giovanni van Mozart voor de opera in Mexico wilde ensceneren, maar bij een ongeval het leven liet. Een concept had ze nog niet. Alleen het idee om de vrouwen die in deze opera voorkomen wat meer naar voren te halen. Ik heb met veel regisseurs samengewerkt. En daaronder zeer goede. Maar ook al waren zij briljant, toch kwam er een ogenblik waarop onze visies uiteenliepen. In het bijzonder bij de interpretatie van vrouwenrollen ontstaat er bij de mannen iets kunstmatigs. Wij vrouwen zijn echter vol intuïtie, compleet, zinnelijk, levend van kop tot teen. Dat wilden wij eindelijk op het toneel brengen.”
In de enscenering van de Mexicaanse Divas is “Donna Giovanni” de ideale minnaar. Een uitvinding van vrouwen, hun schepping, een product van hun zinnelijkheid. Alle vrouwen die op het toneel verschijnen zijn Giovanni. Afwisselend, bij open doek en in razend tempo verwisselen zij van kostuum (wat uiteraard wordt vergemakkelijkt door het feit dat er weinig kostuums worden gedragen). Alleen Leporello blijft Leporello.
En dat alles onder de ogen van de heilige Teresa van Avila. Het gezicht van het marmeren beeld van Gian Lorenzo Bernini, een tot reusachtige afmetingen vergroot detail vormt het decor. Heilige vervoering als uitdrukking van extatische erotiek (denk aan de Hadewijch van Frieda Pittoors). Steeds weer werden trouwens in deze enscenering schilderijen geciteerd, nagebootst (bijvoorbeeld Cranach, Botticelli, Manet).
Mozarts ensemble-scènes in “Don Giovanni” behoren muzikaal tot de allermoeilijksten die bestaan. En behalve Regina Orozco, die Leporello speelt, beschikt geen van de actrices over een operastem. Niettemin is alles partituurgetrouw te horen. Maat, tempo, ritme en melodievoering, vrijelijk gebracht in een gescandeerde spreekwijze. Enig begeleidingsinstrument, dat een heel orkest vervangt, is een piano.
We zouden deze vrouwen ook “heksen” kunnen noemen, maar dan in de moderne “wicca”-betekenis van het woord. Het al dan niet vermeende demonisme bij Mozart vinden we inderdaad vooral terug in zijn opera’s en dan natuurlijk het meest in “Don Giovanni”. Greta Haenen noemt het de “dichotomie tussen galanterie en demonisme bij Mozart”.
Het verhaal gaat terug op een zekere Don Juan Tenorio (maar dus niet de “historische” Don Juan) die op een nacht commandant Ullos doodde na zijn dochter te hebben geschaakt. De volksmythe dat Don Juan zijn slachtoffer ook nog in zijn graf ging beledigen, waarop het standbeeld hem meesleepte naar de hel, werd er haast onmiddellijk aan toegevoegd. Toch moeten we opletten met overhaaste conclusies, zoals Greta terecht opmerkt, want in een catalogus van zijn eigen werk noemde Mozart “Don Giovanni” een opera buffo. Het optimistische slot is er dus zeker niet “in opdracht” aangenaaid, zoals aanhangers van de “demonistische visie” beweren (waartoe ikzelf ook behoorde, moet ik eerlijk toegeven). Maar het blijft hoe dan ook toch weer een uiting van de misogynie van Mozart. Het zou dus duren tot de naakte versie van de Mexicaanse “Divas” vooraleer we met “Donna Giovanni” een feministische versie te zien kregen.02 donna giovanni

Referentie
Ronny De Schepper, Vurrukkuluk zinnelijk, De Rode Vaan nr.44 van 1985

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s