Ik heb eind jaren zeventig een vijftal artikels geschreven over de Engelse singer-songwriter Tom Robinson, wat vrij logisch was, aangezien Robinson toen zeer geëngageerde teksten bracht die goed pasten binnen het kader van De Rode Vaan. Het eerste verscheen onder de titel “Eindelijk… pop met een vuist”, maar de exacte referenties heb ik niet meer.

Er zijn mensen die beweren dat wij iets tegen punk hebben.
Er zijn mensen die beweren dat Tom Robinson punk is.
Er zullen dus wel mensen zijn die denken dat wij iets tegen Tom Robinson hebben. Bril oppoetsen en oren laten uitspuiten ! Eerst en vooral hadden we Robinson nog niet gehoord toen we de reeks “pop en fascisme” (door velen gelezen als “punk en fascisme”) schreven en toen we hem hoorden waren we meteen weg van hem, zelfs al was het de a-politieke rocker “2-4-6-8 Motorway”, dus helemaal niet typisch voor zijn latere geëngageerde materiaal, wat ons uiteraard nog méér deugd aan het hart deed.
Anderzijds kunnen we niet ontkennen dat het succes van Robinson wel te clanken is aan het succes van punk (en de verkeerde associatie die er tussen beide wordt gelegd). Kijk, het is het spel van de uitzondering en de regel (zoals Brecht zou zeggen) : wat voor ons uitzondering is (linkse punks) is voor anderen regel en omgekeerd. Het kàn dan ook niet anders of er schort iets aan de term ‘punk’ als zodanig. Miel Appelmans schrijft in zijn redactioneel van Tliedboek 54 dan ook heel terecht: “De term punk mag de pot op.”
Tom Robinson (23 j.) is hiervoor een typisch voorbeeld: muzikaal (het pogo-ritme) heeft hij weinig en uiterlijk (het ‘image’ heeft hij helernaal niets met punk te maken, althans met de wijze waarop ‘ echte ‘ punks zichzelf definiëren (volgens ons de veiligste stelling om een definitie te geven: van binnenuit; hetzelfde heeft zich immers voorgedaan rnet de termen ‘ hippie’, ‘underground’ en ‘provo’). Maar wat blijkt ? In interviews noemt Torn Robinson zichzelf een punk (soms ook niet!) en zijn held is Johnny Rotten. Wat doe je dan ? Zwijgen en het vagere ‘New Wave’ hanteren, want ‘new’ is Robinson alleszins en bovendien wellicht de waardevolste vondst die met deze ‘golf’ is komen aandrijven.
Alhoewel… “is er enig ding, waarvan men zou kunnen zeggen : ziet daar, het is nieuw?” (Prediker 1,10) In Tom Robinson vind je veel van Ray Davies (Kinks) terug (en noemde men dat in 1964 ook geen punk ?). Overigens is Davies de rnan die Tom ‘ ontdekt ‘ heeft, zij het dat hij de elpee met ‘Cafe Society’ (een soort CSN&Y-imitatie) die hij voor Davies mocht maken liever (terecht) vergeet.
Zowel Ray Davies als Tom Robinson putten graag uit het rijke Britse ‘ music-hall ‘ verleden (“Martin“!) en Tom wordt hierin bijgetreden door drummer Brian Taylor, die zijn ervaring in dit circuit heeft opgedaan. Typisch is b.v. hoe Brian aan zijn bijnaam ‘Dolphin’ is geraakt: op een avond heeft hij met Tom eens een hele medley gebracht van oude nummers, die telkens ‘een beetje’ veranderd waren, zoals « Rudolph, the red-finned Dolphin » en “I’m dreaming of a white dolphin”.
Rock, humor, … vervelen is er niet bij dus bij de TRB. Maar waar zit nu het engagement ? Eerst en vooral is Tom (en hij alleen) een uitgesproken homofiel (zonder zich nichterig aan te stellen), niet alleen heeft hij zo voor de hymne van de ‘gay people’ gezorgd (Sing if you’re glad to be gay), maar ook is hij door de discriminatie en het brutale politieoptreden, het hele repressie-apparaat van het establishment kortom, politiek bewust geworden en sindsdien heeft hij zich geëngageerd in diverse acties zoals de National Abortion Campaign, Rock Against Racism en Music for Socialism. Bij elk optreden deelt Tom pamfletten uit en ook op z’n platen vind je nuttige adressen. Op 30 april j.l. nam de groep dan ook deel aan de grote, succesrijke betoging tegen het fascisme in London.
Het is heel belangrijk dat Tom slechts overtuigd raakte om politieke boodschappen in zijn werk te brengen toen hij al met ‘Cafe Society’ bezig was (en juist daarorn eruit stapte) en niet omgekeerd. De TRB brengt dus rock met zinvolle teksten en geen op rockmuziek gezette slogans. Dit komt enerzijds de kwaliteit sterk ten geode en anderzijds ook de verspreiding, het niet afstoten van een mogelijk publiek. Hier spelen de andere leden een voorname rol, en vooral dan gitarist Danny Kustow. Doze jongeman is reeds vergeleken met Mick Ronson, Keith Richard en andere gerenommeerde ‘ vedetten ‘. Toch is hij het die het dichtst bij Tom staat (letterlijk en figuurlijk). Zij kennen elkaar reeds geruime tijd en wel van een zeer merkwaardige plaats, namelijk een verbeteringsgesticht, waar Tom van z’n zestiende in onder gebracht was wegens pogingen tot zelfmoord. Toen Danny daar aankwam, leerde Tom hem gitaar spelen en samen luisterden ze naar bluesplaten van nog een derde jongen. Nu is hij “een echte gltaarheld, waarmee de jongeren zich graag identificeren : de meisjes willen hem hebben, de jongens willen hem zijn. In het begin toen bij het zingen van ‘Sing if you re glad to be gay’ soms moeilijkheden ontstonden, kalmeerden de meesten wanneer Danny nogal agressief (hij heeft als para nog aan de zijde van Israel gevochten) begon mee te zingen.” (Tom)
De enige waarover we nog niets gezegd hebben, is toetsenman Mark Ambler. Ook die heeft een moeilijke jeugd achter de rug, zij het heel anders dan de twee vorigen : hij was een soort wonderkind. Dat laat zich nu nog voelen, want Mark laat zich soms nogal laatdunkend uit over rock in het algemeen en het bas-spelen van Tom in het bijzonder. Er wordt van hem verteld dat hij niet bij de groep zal blijven… Dat de homogeniteit binnen de groep er nog niet helemaal is, hoeft ons niet te verbazen als we weten dat ze in feite zijn afgegaan op een advertentie die Tom in Melody Maker had geplaatst.
Op de elpee heb je daar natuurlijk geen last van. Producer Chris Thomas (Roxy Music, Sex Pistols, Frankie Miller) is een man die zoiets kan opvangen. Op deze elpee (Power in the darkness) staan alle geëngageerde nummers van de TRB (de titelsong, Up against the wall, Ain’t gonna take it, Long hot summer, The winter of 79 en vooral : Better decide which side you’ re on, met de reeds bekende slagzin: “Links is recht en rechts is verkeerd”), maar ook zijn ode aan de grijze Cortina die hij steeds heeft gewild. Dit wordt wellicht zijn nieuwe hit. Ja, aan die mallemolen valt niet to ontkomen. Maar als de mensen die op “Motorway” (want dat staat er ook op !) en “Cortina” dansen, ook eens naar de teksten van de overige nummers luisteren, dan beloven wij bij een volgende bespreking geen bittere opmerkingen meer te maken over hits. (Men had het die mensen dan wel makkelijker kunnen maken door de teksten er bij te voegen…)
Het hiernavolgende artikel heb ik dan weer geschreven voor Tliedboek (nr.55, juli 1978).
Ik hoop dat Miel (Appelmans, hoofdredacteur van TL) nog iemand heeft kunnen te pakken krijgen die de nieuwe elpee van Bruce Springsteen zal tacklen, want als ik de eerste elpee van Tom Robinson beluister, dringt een vergelijking zich op. Vooral tekstueel dan. En daarom zal ik maar best beginnen met te zeggen waarom ik zo weinig aandacht besteed aan de muziek (in De Rode Vaan heb ik bijvoorbeeld vooral informatie gegeven over de groep als zodanig, waaraan ik trouwens zou willen toevoegen dat orgelist Mark Ambler ondertussen inderdaad aan een solo-album begonnen is en dat de nieuwe single van TRB uiteindelijk niet “Grey Cortina” maar “Up Against The Wall” geworden is, een wijze, zij het commercieel gedurfde beslissing).
Laat ik eerst en vooral duidelij stellen: de muziek van de TRB is goed. Maar toch heb ik hier en daar een klein voorbehoud.
1. Alhoewel het volkomen duidelijk is dat de teksten van de TRB geen “op muziek gezette slogans” zijn, blijft die muziek mijns inziens een ietsje teveel “illustratief” wanneer het sterk geëngageerde teksten betreft. Vandaar dat “2-4-6-8 Motorway” op deze elpee op rockgebied nog steeds het sterkste nummer is. Vandaar ook dat ik “Grey Cortina” als mogelijke opvolger zag. Concreet gesteld: ik acht Tom Robinson mijlen hoger dan Blondie (*), maar ik zie er mij niet zo vlug op dansen. En nu zou dat op zichzelf geen bezwaar zijn, ware het niet dat (a) Tom Robinson dit wél wil, (b) hij in sommige nummers bewijst dansbare nummers aan te kunnen en (c) het niet zijn engagement is dat het “dansen” in de weg staat (Clean-X formuleerde dit zeer goed in het geval van Talking Heads: faut-il danser ou réfléchir?) maar wel zijn enigszins fatalistische ingesteldheid (zie verder).
2. De TRB is volgens mij vooral een live-groep. Door een stom toeval heb ik hun optreden gemist (**), maar “van horen zeggen” én het in het vorige TL besproken live-eepeetje (***) “Rising free” doen mij tot die overtuiging komen. Zijn heelder live-elpees dikwijls vervelend, dan is er voor dergelijke groepen nog een uitkomst: singles en eepees…
3. Want inderdaad, als ik één bezwaar heb tegen deze elpee, dan is het tegen de “massiviteit”. In de RV heb ik gesteld dat producer Chris Thomas het gebrek aan homogeniteit binnen de groep heeft weten op te vangen, maar om redenen van plaatsgebrek heb ik er niet meer aan toegevoegd dat dit ten koste van de diversiteit geschiedde.
Bovendien vind ik in dat opzicht ook de mixing niet zo geslaagd: “Motorway” komt als eerste nummer en staat als dusdanig enigszins “buiten” de elpee, zodat de rest nog meer aan elkaar gaat “klitten”.
Eén verademing: “Too good to be true”. Typisch: dit is niet eens één van de beste nummers, maar omdat het “anders” is, valt het op.
Maar nu over teksten dus en meer bepaald de overeenkomst met Bruce Springsteen.
Zal men het dan nooit afleren? Zoals men nu al jaren op “de nieuwe Beatles” wacht, zo wordt er ook steeds uitgekeken naar “een nieuwe Dylan“. Men dacht die eerst gevonden te hebben in Bruce Springsteen, maar nu komt men er in het geval van Tom Robinson wéér mee aandraven. Het is natuurlijk onzinnig, maar ik geef toe dat er qua sfeerschepping, en meer bepaald de dreiging die hiervan uitgaat, een lijn te trekken valt van Dylan over Springsteen naar Robinson. Tom is overigens een grote fan van Dylan en voelt zich door dergelijke vergelijkingen zeer gevleid. En dat hij ook niet vies is van Springsteen, moge blijken uit “Grey Cortina” (“Eight track blazing Brucie Springsteen”). Maar in mijn ogen is Robinson belangrijker “in de strijd voor de goeie zaak” dan de twee anderen. Deze bleven nog erg vaag (“poëtisch” weet je wel), terwijl Tom een koe toch een koe noemt. En met name is dit dus de strijd tegen het fascisme, tegen het National Front.
Alleen… bij een nadere kennismaking met de teksten, klinkt een zeker fatalisme door en dat vind ik jammer. Zoals geweten hadden er eind april verscheidene massabetogingen tegen het fascisme plaats (Robinson was erbij in Londen), maar niet alle anti-fascisten waren noodzakelijkerwijze eensgezind. Zo was er vooral de discussie of men nu de strijd tegen de algemene fascisering moest voren dan wel tegen de uitwassen hiervan (zoals bij ons de VMO en in Engeland het National Front). Er werd op gewezen dat dit laatste niet mocht overheersen. Nu lijkt me dit bij Tom Robinson wél het geval. Dit is geen kritiek op hem persoonlijk, want dezelfde kritiek heb ikzelf ook reeds moeten aanhoren en ik weet dus uit ervaring dat dit enigszins een dovemansgesprek is (men kan “theoretisch” inderdaad akkoord gaan met de meer algemene strijd, maar “in de praktijk” wordt men toch nogal “beangstigd” door die zogenaamde bijverschijnselen).
Ter illustratie van Robinsons opstelling kunnen we beter Tom zelf aan het woord laten:
Consternation in Mayfair
Rioting in Notting Hill Gate
Fascists marching on the High Street
Cutting back your welfare state
Operator get me the hot line
Father can you hear me at all
Telephone kiosk out of order
Spraycan writing on the wall

(uit “Up against the wall”)
Sisters and brothers
What have we done
Fighting each other
Instead of the Front
Better get it together
Big trouble to come
‘cos the odds are against us
‘bout 20-1

(uit “We ain’t gonna take it”)
Dus toch een oproep tot weerbaarheid hier, maar de rest van de tekst leent zich daar dan weer niet zo direct toe. Zo heb ik bijvoorbeeld bezwaren tegen:
Women with children
Gotta carry the can
‘til they lose them in divorce court
To some pig of a man

(uit “We ain’t gonna take it”)
Ik vind het persoonlijk toevallig juist schandalig dat in meer dan 90% van de gevallen de kinderen bij scheiding aan de moeder worden toegewezen. Ik heb reeds getracht steun te vinden bij Dolle Mina, want ik vind het precies een onderdeel van de strijd voor vrouwenemancipatie dat de man ook zijn verantwoordelijkheid opneemt wat de opvoeding van de kinderen betreft. Emancipatie heeft volgens mij heel veel met “gelijkheid” te maken en heel weinig met overheersing van het ene geslacht door het andere. Tevergeefs echter, ik moet dus wel besluiten dat wanneer (binnen onze, toegegeven, mannenmaatschappij) de vrouwen ergens een (betwistbaar) privilege bezitten, ze ook niet geneigd zijn het af te geven. (****)
Maar goed, in “Winter of 79” klinkt de weerstand sterker door:
The National Front was getting awful strong
They done in Dave & Dagenham Ron
In the winter of 79
When all the gay geezers was put inside
And coloured kids was getting crucified
A few fought back and a few folks died
In the winter of 79
Yes a few of us fought and a few of us died

(uit “Winter of 79”)
Maar nog duidelijker komt het tot uiting in “You better decide which side you’re on” dat men als een soort prelude tot “Winter of 79” zou kunnen beschouwen (“Left is right and Right is wrong“), al wordt het gerelativeerd op de hoes (“I got no illusions about the political left any more than the right”), tenzij hij in dit laatste geval specifiek Labour bedoelt.
“Rebelse rock” zoals het moet, vind je mijns inziens echter vooral in “Long Hot Summer”, niet toevallig de wending die gebruikt werd na de warme lente van mei ’68. Dit is de beste manier om mei ’68 te herdenken: iets DOEN!
Hey Dan, give us a hand – we can’t make it alone
But we can all make a stand next time the whistle gets blown
Get your feet out on the street when you hear the heat is on
It’s gonna be a long hot summer from now on

Tegelijk schreef ik ook een bijdrage voor mijn rubriekje “Muziek in’t rond” van De Voorpost. Hier is de toon (maar niet de inhoud uiteraard) helemaal anders…
Velen hebben zich allicht afgevraagd wat burgemeester Paul De Vidts van Sint-Niklaas to maken had met disco. Tenzij indien die trommelaarster uiterst rechts op de foto de nieuwe Gloria Gaynor wordt. Ikzelf fronste ook mijn wenkbrauwen toen ik De Voorpost van vorige week in mijn handen kreeg, vooral omdat op bedoelde plaats de stoere jongens van Village People behoorden to staan. Jammer voor de vrolijke vrienden dus die het maar met De Vidts moesten stellen. Maar niet getreurd, dit geeft me de kans nog eens terug to komen op iets dat ik vorige week reeds aanstipte. Inderdaad, na de persiflage op Y.M.C.A. door Vuile Mong, komen nu ook The Strangers nog eens met een goed product aandraven: “In the navy” wordt heel toepasselijk “Bij de rijkswacht” en in Het Laatste Nieuws wordt het reeds een hele grote topper genoemd. Dat zou ons ook niet verwonderen, maar de bedenking die wij daar eerder bij maken is de volgende: als we ons niet vergissen is de elpee “Bommerskonten” van Vuile Mong bij dezelfde platenfirma uitgebracht als die van The Strangers (Decca – Fonior). Waarom dus ook niet die Vlaamse “Y.M.C.A.” op single gezet?
Alhoewel Village People vorig jaar ook nog een nieuwe naam was, gaan wij het niet verder over hen hebben maar over een groep die groot geworden is in het halo van de New Wave, al is dat o.i. enigszins ten onrechte. We bedoelen de Engelse Tom Robinson Band. Ik heb hierover op deze pagina reeds gesproken en in niet zo positieve zin. Laten we er dan maar meteen aan toevoegen dat wij dit nu een beetje hopen recht te zetten.
Tom Robinson is net als het koortje van Village People homofiel. Het spreekt echter vanzelf dat zij hun homofilie totaal anders beleven. Voor Tom werd het de aanleiding om zich to engageren voor andere minderheidsgroepen en tegen discriminatie in het algemeen. Vandaar dat hij de motor werd van bewegingen als Rock against Racism of Rock against Fascism, waarvan ook in Vlaanderen een afdeling bestaat. Tom ziet er dan ook uit zoals u en ik en heeft niks verwijfds. De Village-jongens van hun kant draaien helemaal mee in de commerciële mallemolen en precies met het oog daarop beklemtonen zij hun anders-zijn op de meest platvloerse manier. Aan de lezer om uit te maken wie door zijn gedrag de zaak van de homo’s het beste dient.
Wat wij hier de vorige keer aan negatiefs over Tom Robinson schreven, was in verband met zijn nieuwe single “Bully for you”, die ook op deze nieuwe elpee “TRB 2” staat. Maar gelukkig is dat singeltje zowat het slechtste nummer op deze voor de rest goed gemaakte elpee.
“TRB 2” betekent niet enkel “tweede elpee” maar ook “tweede groep”. Inderdaad, uit TRB1 blijft enkel nog gitarist Danny Kustow over, Toms lijfwacht (als ex-para moet hij dikwijls tussenkomen als vijandige elementen in het publiek Tom willen te lijf gaan). Drummer Dolphin Taylor (nu vervangen door Preston Heyman krijgt nog een bedankje, maar orgelist Mark Ambler niet: reeds bij het uitkomen van de eerste elpee was het duidelijk dat deze niet in de groep thuishoorde. Zijn plaatsvervanger, Ian Parker, is trouwens de beste aanwinst: zijn orgelspel wist me echt te bekoren.
Een tijdje daarna schreef ik in De Rode Vaan nog een stukje over Tom Robinson, gewoon onder de titel “Tom Robinson” en zonder exacte verwijzingen.
Als Tom Robinson binnenkort zijn vierde elpee uitbrengt (zijn derde onder zijn eigen naam) dan zal dat meteen ook in een vierde samenstelling zijn wat de groep betreft waarmee hij samenwerkt. Dat zegt natuurlijk veel over de mens Tom Robinson, maar ook over zijn muziek.
Wellicht is het voor een fel geëngageerd homofiel als Robinson moeilijk om lang met dezelfde (meestal heterofiele) mzuikanten te werken. In zijn beginperiode zette hij zich nogal eens in voor bewegingen als Gay Lib, Rock against Racism en Rock against Fascism en alhoewel het op dat gebied de laatste tijd nogal kalm is geweest, mag men toch veronderstellen dat niet alle muzikanten zo maar bereid zijn hun “meester” te volgen. (Dat impliceert overigens niet dat deze jongens minder “progressief” zouden zijn dan Tom. Ook in ons eigen landje mogen al de organisatoren van benefietconcerten niet zo vlug zijn met het plakken van etiketten, als men weet dat de gemiddelde muzikant amper rond komt van zijn contracten, laat staan dat hij er nog een aantal kosteloze “moet” bijnemen, wil hij in de gunst blijven van een flink segment van zijn publiek.)
Ook op muzikaal gebied kunnen we daaruit afleiden dat Robinson nog volop op zoek is. Al verschilde “TRB 2” niet zodanig veel van “Power in the darkness”, toch was er een grotere diversiteit merkbaar, al haalden de afzonderlijke nummers niet meer hetzelfde peil. Wat het dus gaat worden in deze nieuwe samenstelling is nog een vraagteken.
Terloops weze opgemerkt dat EMI, dat financieel nogal wat klappen moet incasseren (in de Belgische afdeling leidde dat onlangs tot het “afvloeien” van 45 werknemers), alleszins voor een tweede maal heeft geblunderd door precies de rusteloze Robinson als “target” voor een grootscheepse reklamecampagne te kiezen in 1980 (na de geflopte Kate Bush vorig jaar).

Ronny De Schepper

(*) Een “politiek correcte” uitspraak die ik nu ten zeerste betreur. Uiteraard is Blondie veel belangrijker gebleken dan Robinson!
(**) Later zal ik hen wel aan het werk horen in Torhout (waar ook de foto van Jo Clauwaert is genomen), maar ik herinner me nu, dertig jaar later, niet meer wat ik ervan vond.
(***) Wellicht een begrip dat niet meer verstaanbaar is voor de CD-, laat staan de Ipod-generatie: een e.p. of “extended play” was een 45-toerenplaatje met dezelfde afmetingen als een single, maar waarop aan beide zijden twéé nummers stonden. In Frankrijk was deze vorm populairder dan de gewone single. Het was natuurlijk ook relatief goedkoper (99 fr. tegenover 66 fr. voor een single) op voorwaarde dat op z’n minst twee nummers van de vier de moeite waard waren. Maar dat was meestal inderdààd het geval.
(****) Duidelijk ook een “geëngageerde” stellingname van mij persoonlijk met in het achterhoofd een op til zijnde echtscheiding.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s