Sean O’Casey (1880-1964)

Het is vandaag 135 jaar geleden dat de Ierse toneelauteur Sean O’Casey werd geboren…

Sean O’Casey werd geboren op 30 maart 1880 in een protestantse familie in de binnenstad van Dublin, een van de armste gebieden in Europa in die tijd. Zijn vader overleed in 1886, en zijn moeder zorgde voor de grote familie. Sean O’Casey leed aan een pijnlijke oogaandoening, maar zijn liefde voor leren en lezen zorgden ervoor dat hij veel boeken las om zijn gemis aan opleiding goed te maken. He learned his dramatic technique by reading Shakespeare and Dion Boucicault.
Nadat het Abbey Theatre in Dublin een aantal toneelstukken had afgekeurd, werd “The Shadow of a Gunman”, het eerste deel van een trilogie, er in 1923 opgevoerd. Het toneelstuk is gebaseerd op zijn ervaring van het leven onder het Britse juk (in 1913 he helped to organise the Irish Citizen Army). De karakters die erin voorkomen zijn mensen uit de sloppenwijken die door hun conversaties en kijk op het leven hun lot te boven kwamen. Het stuk bleek onmiddellijk populair.
Het tweede deel in de trilogie was “Juno and the Paycock” (1924), en behandelde eenzelfde thema. Het stuk speelt zich af in 1922, year of the definitive victory of the Irish people upon the English army after the defeat of the Eastern Revolution in 1918.
ACT ONE
There’s a strike going on in Dublin so in the Boyle family nobody’s working. (The son, Johnny, isn’t capable of working anymore, because he has lost his arm during a fight for Ireland.) Jerry Devine enters to tell the mother Juno (in fact it’s her surname, because all important things in her life happened in June) that a priest has found work for her husband Jack (he’s called the Captain because once he has been a captain on a – small! – ship). She says that he is visiting the pubs “like a paycock” together with Joxer Daly. Jerry is in love with the daughter Mary, but she refuses him. Some minutes later Mary enters with a mister Bentham, who reads to them the will of some nephew, who died lately. The are going to inherit a rather large some of money.
ACT TWO
Two days later. Bentham and Mary are in love with each other. The Boyle family has bought new furniture, a grammophone etc. in view of the money they will inherit. Bentham tells them about his religion, theosophism. Johnny thinks he saw the ghost of Robbie Tancred, his leader who was shot down at a secret meeting. Mrs.Madigan and Joxer enter and they are all singing some songs until Mrs.Tancred arrives. She is going to the funeral of her son. When she has left, Johnny wants to play the grammophone. Nugent, however, enters furiously because the coffin is just passing by. They are all going outside to watch, except Johnny. A mobilizer enters and tells him he has to give some details about the death of Robbie. Johnny refuses.
ACT THREE
Two months later. Mrs.Madigan and Nugent want their money back from Boyle, because they heard that he will get nothing out of the will. Mrs.Boyle has taken Mary to the doctor, because she seemed rather ill, after Bentham had left for England. When they return, Mrs.Boyle announces – what do you think? – that Mary is expecting Bentham’s baby. Furthermore Captain Boyle has to admit that it’s true that they will not inherit any money. That devil Bentham had played a dirty trick on them: there were no names in the will, so now “nephews” show up from all over the country. He and Joxer are going to the pub for spending what’s left of the money. Two men are taking away the furniture, while two Irregulars enter. They order Johnny to follow them. Jerry Devine promises Mary he will marry her, regardless of the fact that she had forsaken him. When she tells him about the baby, however, he leaves disappointed. Mrs.Madigan tells Mrs.Boyle that two policemen want her to identify the corpse of Johnny, which is found beside a lonesome road. Juno breaks down. Joxer and the Captain enter drunk as ever. Boyle: “I’m telling you… Joxer… th’whole worl’s… in a terr… ible state o’… chassis!”
Het stuk werd reeds in 1930 verfilmd door niemand minder dan Alfred Hitchcock en ene Marc Zilberstein vond in 1959 zelfs dat hier een musical inzat! In april 1974 werd dit stuk gespeeld door de KNS in een vertaling van Jan Christiaens en een regie van Walter Tillemans. “In de Antwerpse regie van Walter Tillemans zijn er zowel hoogte- als dieptepunten. (…) De vertaling van Jan Christiaens (*) is gewoon speelbaar, maar zonder de poëtische warmte van het origineel. (…) In de slottaferelen kapseist Marilou Mermans (**), die tot dan toe uitstekend Mary Boyle heeft voorgebrcht, in het melodramatische; de eindscène met de dronken vader (Luc Philips) en Joxer (Marc Janssen) is nauwelijks het orgelpunt van de fatale ondergang.” (***)
Het derde deel “The Plough and the Stars” (1926) is een stuk dat speelt tijdens de Paasopstand (een Ierse revolutie tegen de Britten). Ook hier is er een contrast tussen het romantische idealisme (Ierse legerofficier Jack Clitheroe) en de echte helden: de arme burgers voor wie het leven zwaar was. Het toneelstuk, dat het nationalisme bekritiseerde, was aanleiding voor een rel. Eind 1974 werd het gespeeld door het NTG.
O’Casey verhuisde naar Engeland na 1926, en brak met het Abbey Theatre toen de directeur, dichter William Butler Yeats, een anti-oorlogstuk “The Silver Tassie” (1928) afwees. In Engeland schreef hij een aantal andere toneelstukken, essays en theaterkritieken, maar zijn faam komt hoofdzakelijk voort uit de eerste toneelstukken – en dan met name “Juno” en “Plough”.
In zijn “Autobiographies” (1963), uitgebracht in zes delen tussen 1939 en 1954, beschrijft hij zijn persoonlijke indrukken van zijn leven – het is dus geen historische opsomming. Hij overleed op 18 september 1964 in zijn huis in Devon, Engeland, aan een hartaanval.

Ronny De Schepper
(met dank aan Wikipedia voor de biografische gegevens)

(*) Tegelijk ging in het NTG zijn bewerking van Cyriel Buysses “Recht van de Sterkste” in première. Druk, druk, druk ;-)
(**) Op dit moment de moeder van notaris Peter in “Thuis”.
(***) G.V.H., O’Casey: Ierland met zweep in KNS, De Standaard, 16 april 1974.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.