25 jaar geleden: “Driving Miss Daisy” oscar voor beste film

10 driving miss daisy

Vijfentwintig jaar geleden kreeg “Driving Miss Daisy” van Bruce Beresford de Oscar voor beste film. De verfilming van deze off-Broadway theaterproductie kreeg de meeste nominaties achter haar naam (negen) en vier keer werd zo’n nominatie ook omgezet in een oscar. Naast de hoofdprijs van beste film, werd ook nog de scenarist Alfred Uhry gelauwerd voor het beste niet-originele scenario en er was ook nog een prijs voor de beste make-up. De grootste bekroning was echter weggelegd voor de hoofdactrice Jessica Tandy. De gelauwerde make-up artiest zal wellicht trouwens al zijn talent nodig gehad hebben, want deze actrice die reeds de kaap van tachtig jaar was gepasseerd, vertolkte in de film de rol van een weliswaar oudere vrouw, maar dan toch zowel op 72-jarige als op 97-jarige leeftijd! Met haar 81 jaar werd mevrouw Tandy overigens de oudste artiest die ooit een oscar in de wacht kon slepen.

Alhoewel de Academy of Motion Picture Arts wel eens meer de neiging heeft om “in het zicht van de eeuwigheid” een of andere vergetelheid goed te maken, hoefde Jessica overigens nog niet direct te panikeren: de man die voor haar “recordhouder” was, de komiek George Burns met tachtig jaar, leefde op dat moment nog altijd en had toen reeds de gezegende leeftijd van 96 jaar bereikt! Dat is uiteindelijk niet haar deel geweest: in september 1994 stierf Jessica op 85-jarige leeftijd.
Toch was er geen zinnig mens die haar deze trofee misgunde. De staande ovatie van alle aanwezigen in het Dorothy Chandler-paviljoen in Los Angeles, waar de oscars werden uitgereikt, liet daarover geen twijfel bestaan. In haar dankwoord onderlijnde Jessica vooral de verdiensten van de in Australië geboren regisseur Bruce Beresford, want zelfs reeds toen de nominaties werden bekendgemaakt was er grote verontwaardiging gerezen omdat Beresford niet eens op de lijst voorkwam. De avond zelf maakte presentator Billy Crystal er een cynisch grapje over door te stellen dat “Driving Miss Daisy” een film was die “blijkbaar zichzelf had gemaakt”…
In “Driving Miss Daisy” speelt Jessica Tandy de rol van een oude joodse weduwe (Miss Daisy) die door haar zoon (komiek Dan Aykroyd, eveneens genomineerd voor de beste mannelijke bijrol) een zwarte chauffeur opgedrongen krijgt. De rol van chauffeur Hoke Colburn wordt vertolkt door Morgan Freeman die er overigens ook een nominatie voor beste acteur aan overhield. Eerst reageert Miss Daisy nogal knorrig op deze man, die bijna even oud als haarzelf, maar langzaamaan maakt die knorrigheid plaats voor een warme vriendschap. In tegenstelling tot Freeman die de rol van Hoke ook vertolkte in de originele toneelversie en van wie onmiddellijk vaststond dat hij dit op het scherm nog eens zou overdoen, dacht men voor Miss Daisy eerst helemaal niet aan Jessica Tandy. De productiemaatschappij wilde immers oorspronkelijk op veilig spelen door een beroemde actrice van dertig of veertig jaar de rol te laten vertolken. In de persmap worden er geen namen genoemd, maar de angst sloeg mij reeds om het hart bij de gedachte dat dit alweer een Meryl Streep-show had kunnen worden!
Gelukkig zag men bijtijds in dat dit de geloofwaardigheid van de film ten zeerste zou schaden en bovendien is het toch wel een uiting van discriminatie te denken dat oudere acteurs niet meer in staat zouden zijn dergelijke rollen te vertolken. Het is trouwens precies die niet neerbuigende aandacht voor de derde leeftijd die het mooie van de film uitmaakt. Het gaat hier nu voor een keer immers eens niet over blitse meiden en stoere binken, maar over de problemen van het ouder worden, eerst nog in schoonheid, maar nadien volgt onvermijdelijk de aftakeling en de dood.
Boze tongen fluisteren dat de doorsnee leeftijd van de Academy-leden onwelvoeglijk boven het landelijke gemiddelde ligt en dat het daaraan te danken is dat deze film als beste werd bekroond, maar het mag dan al juist zijn dat deze film zich niet tot het tienerpubliek richt dat meestal de harde kern van de cinemabezoekers uitmaakt (er wordt zelfs niet één klap in uitgedeeld), eens de dertig voorbij zal men zich toch automatisch inleven in deze problematiek. “Dat staat ons ook nog allemaal te wachten,” was een veel gehoorde opmerking op het einde van de vertoning.
Naast de problematiek van het ouder worden, komt ook het rassenprobleem aan de orde. Men zou kunnen stellen dat in het levensverhaal van deze beide mensen tegelijk ook de rassenrelaties worden geschetst in de staat Georgia, waar dergelijke problematiek steeds van prominent belang is geweest, en dat in de periode 1948-1973. Zoals in de meeste recente probleemfilms (denken we maar aan “My left foot” van Jim Sheridan of aan de overwinnaar van een jaar eerder, “Rain Man”) wordt dit echter niet zwaar op de hand aangebracht, maar eerder een beetje speels, lichtvoetig. Regisseur Spike Lee vindt dat de anti-racistische boodschap in deze film (de vriendschap tussen een oude joodse dame en haar zwarte chauffeur) eigenlijk precies een latent racisme verbergt: de nostalgie naar de goede oude tijd toen de zwarte zich nog lijdzaam aan de blanke onderwierp.
Sinds “Driving miss Daisy” was er een kortstondige rage van films over ouw’ peekes zoals “Grumpy old men” met Jack Lemmon, Walter Matthau en Ann Margret en “Wrestling Ernest Hemingway” met Robert Duvall, Richard Harris, Shirley MacLaine en Piper Laurie. Daarna was Nicholas Cage te zien in “Guarding Tess”, een soort van “Bodyguard” voor oudjes, want Tess is Shirley MacLaine.

Referentie
Ronny De Schepper, Jessica Tandy: een oscar als bekroning, Stepsmagazine april 1990

Een gedachte over “25 jaar geleden: “Driving Miss Daisy” oscar voor beste film

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.