Julie Walters is precies even oud als Miou-Miou. Ook zij wordt dus vandaag 65 jaar. We kennen haar vooral uit de film “Educating Rita” met Michael Caine (zie foto).

In de tijd dat ik in opdracht van Stepsmagazine filmvisies moest aflopen, trok ik nogal vaak op met Hilde Van Gaelen. Dat kwam natuurlijk omdat zij de weduwe was van ex-Rode Vaan-hoofdredacteur Gerard Van Moerkerke, maar ik geef toe dat het leeftijdsverschil soms tot enige hilariteit noopte. Zo herinner ik mij dat zelfs de anders altijd teruggetrokken en terughoudende Roel Van Bambost ooit het afgeladen volle perszaaltje aan het schaterlachen kreeg, toen ik hem op een keer vroeg: “Heb je Hilde nog niet gezien?” Waarop hij met luider stem: “Waarom? Heb je soms een date?” (of zeiden wij toen nog gewoon “afspraak”? dat weet ik nou zo goed niet meer). Wel, wiseguy, je zou me beter zeggen hoe het op dit moment met Hilde is, want aangezien er ondertussen alweer zovele jaren verlopen zijn, staan helaas alle mogelijkheden open. Hoe dan ook, als hulde (*) aan Hilde hier een artikel van haar hand uit “Film & Televisie” het blad waaraan ze (naast de Gazet van Antwerpen) haar medewerking verleende.
Negentiendertien is het creatiejaar van « Pygmalion », G.B. Shaws populairste toneelstuk en zoals bekend ook basis van de musical My Fair Lady. Talrijk mogen in de tussenliggende zeventig jaar de Pygmalion-navolgers onder de blijspel-schrijvers geweest zijn. Maar evenaarde ooit één van hen het succes van Willy Russell uit Liverpool, auteur van « Educating Rita »? Sedert het in 1980 voor het eerst werd opgevoerd, kende dit stuk in Londen de langste run van de jongste twee decennia. Bovendien behaalde het ook een aantal « awards », waaronder een als beste komedie van het jaar. In elk geval een bemoedigende zaak voor stukkenschrijvers met onderontwikkelde verbeelding. Originaliteit en creatieve fantasie zijn niet meer gevraagd. Leer gewoon je klassieken en kopieer een beroemd voorbeeld en daar val je dan nog in de prijzen mee ook.
En nu werd « Rita » op de koop toe nog verfilmd en dit welbepaald in 1983. Zeventig jaar na de Pygmalion-creatie mag producent-regisseur Lewis Gilbert een passend ogenblik voor een Pygmalion-hommage hebben geleken. Daar kan je alleen maar tegen aanvoeren, dat de filmbiz nooit de belangstelling voor Shaws stuk verloor. En dus « Educating Rita » of « Eliza Doolittle revisited » ! Het belle époque bloemenmeisje uit Londen bleef niet in de bloemetjes zitten. Ook mag het als een delicaat knipoogje naar meester Shaw worden verstaan, dat de film helemaal op locatie werd gedraaid in Ierland, het land van zijn roots.
Rita is daar een eigentijdse dames-coiffeuse en getrouwd met het soort vertegenwoordiger van de werkende klasse, waarmee je niet bepaald naar de hemel gaat. Wijkt ze verder door punkhaar en pilgebruik (wel te verstaan gaat het om « de » pil) van haar oerbeeld af, dan is ze toch Eliza als twee druppels water, als ze in haar achterbuurttaaltje aan ’t praten gaat. De geblaseerde aristo-professor Henry Higgins wordt onmiddellijk herkenbaar in de niet minder cynische professor Engelse literatuur, Frank Bryant, zo het deze ook als onze tijdgenoot typeert, dat hij aan de fles is en al een officiële en een officieuze echtgenote heeft versleten. De zeventigjarige tijdsafstand valt nog wel aan enkele details af te meten. Zo kende Shaw natuurlijk de open universiteit niet en moet je het ongetwijfeld als een teken van de vooruitgang zien, dat Rita’s haar donkerder wordt, naarmate haar geest zich uit de duistere onwetendheid loswerkt.
Op sociaal niveau lijkt er daarentegen nog heel wat net als vroeger te zijn. Zo ervaart Rita, net als Eliza, haar onwetendheid als een frustrerende belemmering. Eveneens zoekt ze dus door kennisverwerving een eigen identiteit op te bouwen en vrij te komen van haar proletarische (on)menselijke staat. « Een beter lied leren zingen », noemt ze dat. Spaarde Shaws ironie net zomin de underdogs als het Hyde Park-establishment, dan richt Willy Russell zijn pijlen even scherp op volkse bierdrinkers als op de intellectuele intelligentia met ondergangs-malaise en Mahleritis.
Met Shaw gaat hij verder akkoord omtrent de on-waarde van gedeshumaniseerde geleerdheid en de on-zin van verdorde boekenwijsheid. En qua aanpak wijkt hij ook niet bepaald ver van zijn voorganger af en zit hij af en toe, ei zo na aan het randje van het plagiaat. In de introducerende dialoog tussen Rita en de prof b.v. is er niet veel verbeelding nodig, om Eliza, met haar kinderlijke Cockney-agressiviteit ten voeten uit te zien verschijnen.
Maar tenslotte kan tweedehands ook best leuk zijn. Zo moet je Educating Rita dan ook maar bekijken. Je mag dan wel geen splinternieuwheid verwachten en vergeet de filmische innovatie ook maar. Russell, die zijn stuk eigenhandig tot scenario omschreef, volgt zijn origineel nog dichter op de voet, dan hij het voorheen met Shaw deed. En Lewis Gilbert, met o.m. drie Bonds op zijn palmares, had niet eens een gordijn vandoen om de opsplitsing in bedrijven aan te duiden. Anders gezegd, een brok gefilmd toneel zoals er lang meer geen te zien was. De acteurs praten uiteraard vrij, vrank en vrijmoedig en vooral veel. Het zijn met name Michael Caine en Julie Walters, laatstgenoemde ook de eerste Rita op de planken. En daar ze naast hun praatvaardigheid ook een zeldzame présence tentoonspreiden, mag je hen gerust sieraden noemen van het eenmaal zo misprijzend afgestoten ster-systeem, dat opnieuw een gouden tijd kent.

Referenties
Hilde Van Gaelen, My Fair Lady Hairdresser, in Film & Televisie
Regie: Lewis Gilbert / Scenario: Willy Russell / Fotografie: Frank Watts / Montage: Carth Craven / Decor: Maurice Fowler / Muziek: David Hentschel en Stephen Gilbert / Vertolking: Michael Caine (Dr. Frank Bryant), Julie Walters (Rita), Michael Williams (Bryan), Maureen Lipman (Trish), Jeanne Crowley (Julia), Malcolm Douglas (Denny), Godfrey Quigley, Dearbhla Molloy, Pat Daly, Kim Fortuna e.a. / Productie: Lewis Gilbert en William P. Cartlidge voor Acorn Pictures / Groot-Brittannië, 1983 / 115 minuten / Verhuurder: Warner-Columbia.

(*) Achteraf bekeken had ik misschien beter een ander artikel genomen, want ik ben het absoluut niet eens met Hildes obsessie van Russell als achterlijke Shaw-cloon.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s