Op 28 en 29 juni 1988 was Bruce Springsteen nogmaals te gast in het Feyenoordstadion van Rotterdam. En net zoals drie jaar geleden zullen zijn Vlaamse fans zich dáárheen moeten spoeden om hun idool (liefst gewapend met een verrekijker) aan het werk te zien, in afwachting dat het Heizelstadion wordt vernieuwd en tevens aangepast aan de verhuring aan rockpromotoren. Al spreken ook K.V.Mechelen en F.C.Antwerp over dergelijke evenement. Alleen in Gent zwijgt men in alle talen. Zoals dat in de loge gebruikelijk is…

« Alleen een katholiek kan zo zingen »
Maar loges en Springsteen zijn misschien onverenigbaar?
Wat troffen we immers onlangs aan op de voorpagina van ons aller parochieblad « Kerk en Leven » ? Jawel, een artikel met als grote titel « Het katholieke geluid van Bruce Springsteen ». Aangezien we aannemen dat buiten onze collega Jan Mestdagh geen van onze lezers erg vertrouwd is met deze lectuur, willen wij met gulle hand even in dit werkstuk van ene M.V.d.V. graaien, temeer daar omgekeerd « Kerk en Leven» ooit eens hetzelfde heeft gedaan met een rv-artikel over de Nieuwe Scène. We staan dus dankzij de godsvrucht van J.M. nu opnieuw quitte!
Onze vriend M.V.d.V. baseert zijn artikel eigenlijk op de Amerikaanse socioloog en romancier Andrew M. Greeley die in het weekblad « America » een analyse maakte van het oeuvre van de (tot nu toe nog) lekenpaus van de rockmuziek en tot de bevinding kwam dat « alleen een katholiek zo kon zingen ». Gelukkig heeft Bruce geen castratenstem zoals die andere uitverkorene van God, Prince, want anders hadden we die zinswending nog verkeerd begrepen ook…
Aangezien het artikel van Greeley geschreven werd in het kader van een reeks essays over liturgie en symboliek baseert hij zich voor zijn krasse verklaring vooral op het woordgebruik en de beelden van Springsteens teksten. Hij noemt de zanger zelfs een « liturgist » omdat hij zijn songs over het leven van elke dag opbouwt aan de hand van beelden uit de katholieke traditie. Dat gebeurt misschien niet eens bewust, zegt Greeley, maar de katholieke opvoeding en het feit dat de zanger zich tot het katholieke geloof bekent, bepalen zijn beeldgebruik.
Laten we nu verder maar overgaan tot het citeren van « Kerk en Leven», want nu wordt het pas écht interessant…: « Hij is het levend bewijs », schrijft Andrew Greeley, « waarom een katholiek de Kerk niet kan verlaten. Wie als katholiek is opgevoed, krijgt in zijn kinderjaren symbolen mee die zijn verbeelding voor de rest van zijn leven blijven voeden ».
Greeley noemt het jongste Springsteen-album « Tunnel of Love » zelfs een belangrijk katholiek gebeuren. Bruce Springsteen heeft het in de songs van die LP over « religieuze realiteiten » als zonde, bekoring, vergeving, leven, dood en hoop. Hij doet dat in beelden die niet alleen het verstand, maar de hele persoon aanspreken.
Vooral de paas- en doopsymbolen van licht en water komen er aan bod en staan er voor hoop en nieuwe geboorte, zoals in « Spare Parts ». In verschillende liedjes komen zaken als gebed, hemel en God op een heel natuurlijke wijze aan bod; ze maken deel uit van het normale leven. Springsteen put ook in zijn religieuze erfenis, als hij het heeft over vraagstukken als liefde, zonde, dood en opstanding; problemen die trouwens de eeuwen door als religieus werden ervaren.
In de track « Two Faces » horen we als het ware een echo van Paulus’ klacht : « Het goede dat ik wil, doe ik niet, en het kwade dat ik niet wil, doe ik » (Rom. 7,19). De hoofdpersoon van de song ziet in zichzelf twee figuren, een goede en een boze, en vertelt hoe hij ’s avonds op de knieën gaat om te bidden dat, « de liefde de boze zou doen weggaan ». Hetzelfde thema vinden we terug in « Cautious Man »: Billy huwt in de herfst « zijn liefde uit de lente », omdat hij het « goede wil doen ». ’s Avonds echter bidt hij om standvastigheid, « omdat hij wist dat in het rusteloze hart het zaad van het verraad ligt ». De song eindigt met het « licht op het gelaat van zijn vrouw, dat de hele kamer vult ». « Valentine’s Day», en daarmee de hele plaat, eindigt ook met het beeld van licht: « God’s light came shinin’ on through ».
Tot zover het letterlijke citaat uit « Kerk en Leven ». Nu denk je misschien dat Greeley — en door het instemmend citeren dus ook « Kerk en Leven » — Springsteen wil « accapareren », maar nee, integendeel, het is precies de kerkelijke overheid zelf die als conclusie een aantal vegen uit de pan krijgt. « De kerk moet meer aandacht besteden aan het beeldgebruik », schrijft Greeley, « omdat juist beelden de “religieuze” erfenis en cultuur bepalen ». En in de « populaire cultuur » zoals hij dat noemt, komen die beelden blijkbaar goed aan bod : « Dat de Kerk niet vanzelf de waarde van iemand als Springsteen inziet, is een bewijs dat ze is weggegroeid van de levende kunst, hoe cultuurscheppend ze in het verleden ook is geweest. Katholieken die over het leven spreken in beelden uit hun katholieke erfenis zijn ware “liturgisten”, omdat zij de fundamentele religieuze beelden nieuw leven inblazen ».
« De rock’n’roll en rhythm’n’blues hebben de bovenhand gehaald op “Tunnel of Love” »
Dat de E-Street Band de tournee zou meemaken, stond bij voorbaat nog niet vast. De « katholieke » elpee « Tunnel of Love » is immers eerder intimistisch opgevat — net zoals destijds « Nebraska » die aan Woody Guthrie was opgedragen, zouden we dit dan een « communistische elpee » mogen noemen ? — en oorspronkelijk deden geruchten de ronde dat Springsteen opnieuw « kleinschalig » zou gaan optreden. Dat hij uiteindelijk toch « gecapituleerd » is, heeft misschien te maken met de aanwezigheid van backing zangeres Patti Scialfa met wie Bruce steeds beter kan omspringen, zodanig dat zelfs mevrouw Springsteen, de actrice Julianne Phillips, het moest merken. Scialfa is dan ook een doorn in het oog voor Julianne — met onze excuses voor dit bijbelse beeld. Want dit is blijkbaar toch niet zo « katholiek » vanwege Paus Bruce de Eerste… Of juist wel?
Hoe dan ook de rock’n’roll en rhythm’n’blues uit de vorige tournee heeft uiteindelijk de bovenhand gehaald op de nummers uit « Tunnel of Love» en buiten misschien « Kerk en Leven»zal niemand daar boos om zijn…

Referentie
Ronny De Schepper, Paus Bruce de Eerste! De Rode Vaan nr.26 van 1988

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s