Vandaag is het honderd jaar geleden dat Eugène Christophe als allereerste de gele trui zou hebben gedragen aan de start in Grenoble van de elfde rit. Althans zo wil het de overlevering, maar bij nader inzien blijkt een en ander ter discussie te staan…

Elk jaar wordt tijdens de Tour in de krant voor de zoveelste keer het verhaal over het ontstaan van de gele trui opgerakeld. Met het bekende gegeven dat de gele trui geel zou zijn omdat L’Auto (de voorloper van L’Equipe) op gele pagina’s werd gedrukt. Zelf heb ik ooit ergens gehoord of gelezen dat het eerder als volgt ging: middenin de Tour 1919 oppert iemand dat het toch wel een leuk idee zou zijn als de leider herkenbaar mocht zijn aan een speciale trui. De Tourdirectie vindt het een uitstekend idee en spoedt zich naar de dichtsbijzijnde winkel. Daar kunnen zij voor een prijsje beslag leggen op een collectie gele truien (er wordt ook wel eens gezegd dat dit de enige truien waren die voorhanden waren, maar dat lijkt me wat ver gezocht voor een winkel!) vandaar. Pas later wordt er als “meer poëtische” verklaring dat verhaal van de gele pagina’s van L’Auto bijgevoegd.
Op het forum van Wielerarchieven stelde ik de volgende vraag: “Welk van de twee verhalen het juiste is, kan volgens mij achterhaald worden als we zouden weten van welk jaar de roze trui dateert. Deze gaat immers zeer zeker terug op de roze pagina’s van de Gazetto dello Sport (wie zou anders ooit zo’n belachelijke kleur kiezen?). Dus als de roze trui ouder is dan de gele, dan zou het wel eens naäperij kunnen zijn, maar anders hecht ik meer geloof aan dat verhaal van die “toevallige” gele truien…”
Daarop kwamen diverse interessante reacties. Zo merkte Gerrit Stevens op: “De roze trui werd ingevoerd in 1931. Wat betreft het beperkte aanbod in de winkel. Dat zou best waar kunnen zijn. Het was net na de eerste wereldoorlog en als de winkel ook nog eens op het platteland was dan lijkt met het zeker niet onwaarschijnlijk dat daar een beperkt aanbod was.”
En BVB kwam met het volgende verhaal: “Le maillot jaune serait apparu au Tour de France dès 1914 et Philippe Thys aurait été le premier à s’en vêtir. C’est lui-même, Philippe Thys, un jour de 1950, au siège de son entreprise de transports à Bruxelles, où nous (i.e.Pierre Chany) lui avions rendu visite pour les besoins d’un reportage, qui nous confia ceci : ‘On répète que le premier maillot jaune a été porté par Christophe en 1919 mais ce n’est pas exact ! Je me souviens qu’en 1914, à Genève, où Garrigou venait de gagner, un collaborateur d’Henri Desgrange s’est rendu acquéreur d’un tricot de cette couleur dans un magasin de la ville et me l’a apporté à l’hôtel. Ce maillot jaune, je l’ai porté entre Genève et Belfort, le lendemain, mais il était devenu sale et les gens de Peugeot ont insisté pour que j’en revienne au maillot rouge de la marque’.”
Waarop Frascati55 opmerkte dat drie jaar later Thys zijn verhaal nog eens heeft overgedaan aan de journalisten Grosjean en Paisse. Het belangrijke erbij is dat er sprake is van een « Tunique d’Or » en dus niet van een “gele trui”, ook al zou het uiteindelijk daarop uitdraaien. Maar dat zou dan wel betekenen dat het verhaal over “geel” omdat “L’Auto” op geel papier werd gedrukt totaal verzonnen is: « C’était en 1913. J’étais leader du classement général. Une nuit, Desgrange rêva d’un maillot couleur or et me proposa de le porter. Je refusais, car je me sentais déjà le point de mire de tous. Il insista, mais je me montrais intraitable. Têtu, H.D. revint à la charge par la tangente. En effet, quelques étapes plus loin, ce fut mon directeur sportif de la marque Peugeot, M. Baugé, qui me conseilla de céder. On acheta donc dans le premier magasin venu, un maillot jaune. Il était juste aux dimensions nécessaires. Trop juste même, puisqu’il fallut découper une encolure plus grande pour le passage de la tête et c’est ainsi que je fis plusieurs étapes en décolleté de grande dame. Ce qui ne m’empêcha pas de gagner mon premier Tour ! »
Jan Soens reageerde hierop met het volgende: “Ik zou de beweringen van Philippe Thys toch met een korrel zout nemen :
1. hier wordt gesproken van 1913, terwijl in het ander “draadje” 1914 wordt vermeld (wat meer aannemelijk is);
2. in dat ander draadje heeft Ph. Thys het over een rode Peugeot-trui. dat is mogelijk natuurlijk, maar de standaardkleuren van Peugeot waren toch geel en blauw, met een korte periode van rode truien in het begin van de jaren 30.
Ik heb zojuist het boek “De vliegende neger en de kleine koningin” gelezen (over het leven van Major Taylor) en daarin wordt ook gehandeld over de concurrentie tussen de dagbladen Le Vélo en L’Auto. Het eerste blad was groen van kleur, het tweede geel. De link naar de kleur van de krant bewijst niets maar is ook niet zondermeer te verwerpen, zeker niet als men bedenkt dat de Tour is ontstaan als antwoord op wielerwedstrijden die door de andere krant werden georganiseerd en de uiteindelijke bedoeling enkel was om de verkoop te zien stijgen.”

Dit antwoord krijgt nog meer reliëf in 2013, wanneer in de speciale Tourbijlage van Het Nieuwsblad plotseling zo maar wordt gesteld dat al vanaf 1903 “de leider een groene band” zou hebben gedragen! Dat heb ik nog nooit ergens gelezen en dat wordt hier zo maar gelanceerd zonder enige uitleg!
Ook hierop kwam er een reactie van Frascati55. Hij postte deze foto met volgend onderschrift:
96 maurice garin met verzorger en zoontje in 1903“Maurice Garin, avec son soigneur et son fils, est muni de l’écharpe bleu blanc rouge et du brassard vert, signe du vainqueur. Le maillot jaune apparaîtra en 1919, en hommage à Desgrange et son journal l’Auto, appelé le petit jaune.”
Hij voegt er wel meteen aan toe dat het eigenlijk “de leider” moet zijn i.p.v. “de overwinnaar” (le vainqueur), omdat ritoverwinnaars een gele band om hadden. Ik neem dan aan dat dit dan de winnaar van de pas gereden rit was, want als men bij elke ritoverwinning zo’n armband kreeg, dan zou dat er op de duur een beetje belachelijk uitzien.
Maar er kwam ook een reactie van BVB: “Voor wat het waard is: ik vond in mijn persoonlijke archieven het volgende terug, maar zonder bronvermelding: In de Tour van 1903 trad iedereen bij de start van de 1e rit aan met een groene band (brassard vert). Wie opgaf, maar in een volgende rit opnieuw aan de start verscheen (zoals dat toen mocht), kreeg een gele armband. Samengevat: groene armbanden kwamen voor het algemene klassement in aanmerking, gele waren “hors compétition”.” En hij voegt er dan ook (volgens mij terecht) aan toe: “De groene armband voor de leider is volgens mij een fabeltje (anders was er geen reden voor de gele trui).”

Ronny De Schepper
(met dank aan Wielerarchieven en dan vooral Frascati 55, Patfey, Jan Soens, Gerrit Stevens en BVB)

P.S. Ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de gele trui van Eugène Christophe heb ik nog een andere verklaring gelezen: de verzorgers die de renners van drank en voedsel voorzagen, droegen gele truien om goed op te vallen tussen de menigte toeschouwers. Vandaar zou men op de idee gekomen zijn om die leiderstrui ook geel te maken. Helaas heb ik alweer mijn bron niet genoteerd.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.